Οικονομία και Πολιτική
ΔΝΤ-ΕΕ: Ρελάνς εκβιασμών

Μέρκελ, Λαγκάρντ και Ολάντ μαζί στην έκτακτη Σύνοδο της Ε.Ε στις 22 Ιούνη 2015, που έστειλε το τελεσίγραφο για το τρίτο Μνημόνιο

Η διαρροή της συνομιλίας ανάμεσα στον Πολ Τόμσεν και την Ντάλια Βελκουλέσκου, τον διευθυντή του “Ευρωπαϊκού Γραφείου” και την επικεφαλής της “Ελληνικής Αποστολής” του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου αντίστοιχα δεν ήταν ούτε έκπληξη, ούτε αποκάλυψη, ούτε “βόμβα”. Εκτός και αν περίμενε κανείς το Wikilieaks για να καταλάβει ότι το ΔΝΤ είναι ένας στυγνός εκβιαστής. Ή να έπεσε από τα σύννεφα από τον κυνισμό των διαπραγματευτών του. Αλλά αυτό καθόλου δεν σημαίνει ότι αυτά που διέρρευσαν είναι ασήμαντα ή αδιάφορα.
 
Οι διαφωνίες ανάμεσα στους “θεσμούς” σε σχέση με το ελληνικό πρόγραμμα είναι γνωστές και καταγεγραμμένες. Το ΔΝΤ, με δυο λόγια, εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος (321 δις Ευρώ σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία τον περασμένο Δεκέμβρη) είναι μη βιώσιμο. Με βάση τους δικούς του υπολογισμούς η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να συρρικνώνεται μέσα στα επόμενα χρόνια -αντί να αναπτύσσεται, έστω πολύ αργά (0.5% το χρόνο) όπως υπολογίζει η Κομισιόν. 
 
Αυτές οι εκτιμήσεις δεν έχουν απλά ακαδημαϊκή αξία. Όπως γράφει ο Τζούλιαν Ασάνζ, ο αρχισυντάκτης του Wikileaks, ”η παραμονή του ΔΝΤ στην Τρόικα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη υπόθεση εσωτερικά, γιατί τα εκτός Ευρώπης κράτη-μέλη του αντιμετωπίζουν τη θέση του για την Ελλάδα σαν παραβίαση της πολιτικής που εφαρμόζει σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, να μη δανειοδοτεί, δηλαδή, χώρες με μη βιώσιμο χρέος”.
 
Το ΔΝΤ θέτει δυο βασικούς όρους για την παραμονή του στο ελληνικό πρόγραμμα: ακόμα περισσότερες “μεταρρυθμίσεις” από την ελληνική πλευρά και μια “ελάφρυνση” του χρέους από την πλευρά της Ευρώπης. Στη συζήτηση με τη Βελκουλέκσου, ο Τόμσεν προτείνει ανοιχτά να χρησιμοποιηθεί το χαρτί της αποχώρησης σαν ένας εκβιασμός που θα αναγκάσει τόσο την Ελλάδα όσο και την Ευρώπη (και πρώτα και κύρια τη Γερμανία) να ευθυγραμμιστούν με τις θέσεις του: “Κοιτάξτε, κυρία Μέρκελ”, λέει σε έναν φανταστικό διάλογο με την Γερμανίδα Καγκελάριο. “Έχετε ένα δίλημμα: πρέπει να σκεφτείτε τι θα έχει μεγαλύτερο κόστος, να προχωρήσετε χωρίς το ΔΝΤ... ή να προχωρήσετε στην ανακούφιση του χρέους που πιστεύουμε ότι χρειάζεται η Ελλάδα για να μας κρατήσετε στο πλοίο; 
 
Διαιρεμένη
Η ίδια η Ευρώπη είναι διαιρεμένη σε σχέση με το ελληνικό πρόγραμμα “διάσωσης”. Η Μέρκελ χρειάστηκε να “πείσει” όχι μόνο τους “σκληρούς” στις άλλες πρωτεύουσες της Ευρώπης αλλά και το ίδιο της το κόμμα. Χωρίς το ΔΝΤ είναι αμφίβολο αν θα καταφέρει να κερδίσει την ψηφοφορία στη βουλή. “Το γερμανικό κοινοβούλιο”, συνέχισε ο Τόμσεν στον υποθετικό διάλογο με τη Μέρκελ, “δεν θα ρωτήσει 'είναι το ΔΝΤ μέσα';”
 
Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα πρότεινε ανοιχτά να χρησιμοποιηθεί η απειλή της χρεοκοπίας για να αναγκαστεί η ελληνική κυβέρνηση να ευθυγραμμιστεί και αυτή με τους όρους του ΔΝΤ:
 
“Δεν πρόκειται να αποδεχτώ κάποιο πακέτο μικρο-μέτρων. Όχι δεν πρόκειται... Τι είναι αυτό που μπορεί να επιβάλλει μια απόφαση; Μέχρι τώρα υπήρξε μόνο μια μοναδική φορά όπου πάρθηκε μια [σημαντική] απόφαση και αυτό ήταν όταν [οι Έλληνες] ήταν έτοιμοι, στα σοβαρά, να ξεμείνουν από λεφτά και να χρεοκοπήσουν... Και μάλλον αυτό θα γίνει και τώρα...” 
 
Η “μοναδική φορά” στην οποία αναφέρεται ο Τόμσεν ήταν ο περασμένος Ιούλης. Και η “σημαντική απόφαση” ήταν η ψήφιση του Τρίτου Μνημονίου. Είναι γελοίο να παριστάνει ο Τσίπρας τον έκπληκτο. Το φιλμ το έχει δει ξανά, μόλις πριν από λίγους μήνες. Και είναι εξίσου γελοίο να προσπαθεί να περιορίσει τις ευθύνες του εκβιασμού στο ΔΝΤ. Δεν ήταν η Λαγκάρντ αυτή που απειλούσε την Ελλάδα με “ανθρωπιστική κρίση” αν η κυβέρνηση αποφάσιζε να τιμήσει το “όχι” του δημοψηφίσματος τον περασμένο Ιούλη. Ήταν ο Σόιμπλε. Ούτε προκάλεσε η Λαγκάρντ τον τραπεζικό πανικό που κατέληξε στην επιβολή των capital controls. Τον προκάλεσε ο Μάριο Ντράγκι, ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
 
Το ΔΝΤ κατηγόρησε ευθέως την ελληνική κυβέρνηση για τη διαρροή της “εσωτερικής συνομιλίας” ανάμεσα στον Τόμσεν και την Βελκουλέσκου. Πόση δόση αλήθειας έχουν αυτές οι καταγγελίες αυτό δεν θα το μάθουμε μάλλον ποτέ. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η κυβέρνηση έτρεξε να αξιοποιήσει όσο καλύτερα μπορούσε το θόρυβο της διαρροής.
 
Τον Ιούλη η κυβέρνηση, αντιμέτωπη με την απειλή της χρεοκοπίας, υποχώρησε στους εκβιασμούς της Τρόικας και υπέγραψε το Τρίτο Μνημόνιο. Οι υποχωρήσεις, όμως, ποτέ δεν έχουν καταφέρει να χορτάσουν τους εκβιαστές. Το μόνο που καταφέρνουν είναι να τους κάνουν ακόμα πιο αδίστακτους, ακόμα πιο απαιτητικούς, ακόμα πιο παράλογους και κυνικούς.