Διεθνή
Ισλανδία: Πολιτική κρίση στον απόηχο των αποκαλύψεων

Ο Ισλανδός πρωθυπουργός παραιτήθηκε, πέφτοντας πρώτο θύμα των αποκαλύψεων των “Panama Papers” και η Ισλανδία θα οδηγηθεί σε πρόωρες εκλογές μέχρι το φθινόπωρο. Ο κόσμος βγήκε κατά χιλιάδες στους δρόμους, όταν αποκαλύφθηκε ότι ο Κούνλοουχσον πριν από μερικά χρόνια μεταβίβασε το 50% μιας οφσόρ στη σύζυγό του, η οποία κατείχε το υπόλοιπο 50%. Είχαν στήσει την εταιρεία για να ασφαλίσουν τα λεφτά τους στον φορολογικό παράδεισο. Τη στιγμή της μεταπώλησης η αξία της εταιρείας ήταν γύρω στα εφτά εκατομμύρια ευρώ.
 
Η Ισλανδία σπάει το μύθο που θέλει τις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά να στρέφονται υποχρεωτικά σε νεοφασίστες ή ακροδεξιούς λαϊκιστές. Το πολιτικό φαινόμενο που συγκλονίζει την Ισλανδία αυτή τη στιγμή δεν είναι τόσο η παραίτηση του πρωθυπουργού, όσο το 40% που χτυπάνε στις δημοσκοπήσεις οι “Πειρατές”, οι οποίοι από κόμμα του “περιθωρίου” φαίνεται να βρίσκονται πρό των πυλών σχηματισμού κυβέρνησης. Με προτάσεις από αμεσοδημοκρατική οργάνωση των κρατικών θεσμών, μέχρι και αποποινικοποίηση των ναρκωτικών, έγιναν το όχημα με το οποίο εκφράστηκε ο ριζοσπαστισμός που έφερε η κρίση.
 
Η φούσκα έσκασε το 2008 και αποκαλύφθηκε ότι οι ισλανδικές τράπεζες, με έδρα μια χώρα μόλις 300 χιλιάδων κατοίκων είχαν ενεργητικό έντεκα φορές όσο ολόκληρη η οικονομία της Ισλανδίας. Ήταν αδύνατον να διασωθεί το τραπεζικό σύστημα, όταν το κόστος του χρήματος τινάχτηκε ξαφνικά εκείνους τους μήνες. Το χρηματιστήριο έπεσε 97%, το νόμισμα κατέρρευσε, πολλές επιχειρήσεις έκλεισαν. Οι διαδηλώσεις ενάντια στους τραπεζίτες και τους πολιτικούς που τους είχαν στηρίξει ήταν σχεδόν καθολικές. Το τραπεζικό σύστημα κρατικοποιήθηκε (για να σωθεί) και μερικοί από τους τραπεζίτες μπήκαν φυλακή.
 
Αναταραχή
Στις εκλογές του 2009 καταγράφηκε η πολιτική αναταραχή. Για πρώτη φορά από 1942 το δεξιό “Κόμμα της Ανεξαρτησίας” δεν βγήκε πρώτο. Οι σοσιαλδημοκράτες κέρδισαν τις εκλογές και μαζί με το “Αριστερό - Πράσινο Κίνημα” που πετάχτηκε από το 14% στο 21,5% σχημάτισαν κυβέρνηση. Η αριστερή κυβέρνηση όμως είχε ως προτεραιότητα να βγάλει τον ισλανδικό καπιταλισμό από τη διάλυση. Οι κρατικοποιημένες τράπεζες ξαναϊδιωτικοποιήθηκαν γρήγορα για να περάσουν σε “καθαρά” χέρια. Η υποτίμηση του νομίσματος και ο πληθωρισμός έριξε τους πραγματικούς μισθούς και τα νοικοκυριά άρχισαν να βρίσκονται καταχρεωμένα.
 
Όλο αυτό παρουσιαζόταν ως επιτυχία, μιας και η οικονομία υποτίθεται ότι ξαναέπαιρνε μπρος και η ανεργία μειωνόταν. Πολιτικό αποτέλεσμα ήταν στις εκλογές του 2013 να επιστρέψουν τα κόμματα της δεξιάς, οι Σοσιαλδημοκράτες να χαντακωθούν κυριολεκτικά, και η Αριστερά να γυρίσει στα προ κρίσης ποσοστά της. Εκεί έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους οι Πειρατές με ένα 5%. Όσοι διεθνώς είχαν θαμπωθεί από τις “κεϊνσιανές” πολιτικές της αριστερής κυβέρνησης και τους φυλακισμένους τραπεζίτες, κατηγορούσαν τους Ισλανδούς ψηφοφόρους ότι είναι αχάριστοι και ξαναγυρνάνε στα δεξιά.
 
Το καινούργιο που έφερε η περίοδος μετά το 2014 δεν ήταν η ανάκαμψη του καπιταλισμού, αλλά η ανάκαμψη των εργατικών αγώνων. Τα συνδικάτα βγήκαν μπροστά λέγοντας ότι μιας και έχουμε ανάκαμψη, καιρός είναι να δοθούν αυξήσεις, μιας και από το 2008 είχαν αποδεχθεί το πάγωμα των μισθών βάζοντας πλάτη για το “καλό” της οικονομίας. Οι νοσοκομειακοί γιατροί προχώρησαν σε μια δυνατή απεργία εφτά βδομάδων που κέρδισε σημαντικές αυξήσεις που επιβλήθηκαν αναδρομικά. Η κυβέρνηση στη διάρκεια της απεργίας έλεγε στους γιατρούς ότι μπορεί να έχουν δίκιο, αλλά αν γίνουν αποδεκτά τα αιτήματά τους, υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης και σε άλλους κλάδους. Αυτό ακριβώς έγινε. Ακολούθησαν οι νοσοκομειακοί που προχώρησαν σε απεργία το περασμένο καλοκαίρι κερδίζοντας αυξήσεις, ενώ ολόκληρο το 2015 γίνονταν απεργίες σε χώρους που τελικά ανάγκασαν τις ομοσπονδίες δύο φορές να εξαγγείλουν πενθήμερη απεργία στη βιομηχανία, τα ΜΜΕ, τις μεταφορές, τον επισιτισμό και άλλους κλάδους. Η απεργία δεν έγινε γιατί η κυβέρνηση την τελευταία στιγμή φοβήθηκε και έδωσε αυξήσεις, τις οποίες έκανε δεκτές η συνδικαλιστική ηγεσία.
Ήταν αυτοί οι αγώνες που δεν άφησαν την οργή να πάει δεξιά και τώρα οδηγούν στην δημοσκοπική εκτόξευση των Πειρατών.
 
Κανείς δεν ξέρει τι είναι και τι μπορούν να κάνουν οι Πειρατές. Ούτε οι ίδιοι καλά καλά, που δηλώνουν συγχυσμένοι μπροστά στην προοπτική να σχηματίσουν κυβέρνηση. Ήδη όμως υπάρχουν εκκλήσεις στον πρόεδρο της χώρας, που κάθεται στην ίδια καρέκλα είκοσι ολόκληρα χρόνια, να αλλάξει γνώμη και να συνεχίσει άλλα τέσσερα χρόνια, γιατί θα χρειαστεί να παίξει ρόλο σε πολύ πιθανή μετεκλογική αστάθεια. Στο μεταξύ οι διαδηλώσεις συνεχίζονται μπροστά στο Κοινοβούλιο με τον κόσμο να ζητάει άμεση προσφυγή στις κάλπες και δεν δέχεται την κυβέρνηση που στήθηκε με την έγκριση των παραιτημένων απατεώνων.