Οχι στα κεντροαριστερά σενάρια. Η ελπίδα βρίσκεται στην Αριστερά της ρήξης

Τα εκλογικά αποτελέσματα στη Γαλλία και την Ιταλία αναθερμαίνουν (το καθένα με διαφορετικό τρόπο) τα κεντροαριστερά σενάρια. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η αναθέρμανση χρησιμοποιείται σαν πίεση στην Αριστερά και το κίνημα στην Ελλάδα για να επιτευχθεί η πολυπόθητη συναίνεση στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Μια τέτοια προσπάθεια έκανε και ο Τάσος Παππάς με άρθρο του στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία της 03-04.04.2010 με τίτλο «Ένας δύσκολος τοκετός». Αξίζει να σταθούμε στο συλλογισμό του Παππά γιατί εκφέρεται ως συμβολή στα «ενωτικά εγχειρήματα της Αριστεράς» και «στις ελπίδες του κόσμου της εργασίας ο οποίος υφίσταται τις συνέπειες από την ολομέτωπη επίθεση του νεοφιλελευθερισμού».

Τι λέει εν συντομία ο Παππάς; Η δεξιά στροφή της σοσιαλδημοκρατίας επέτρεψε την ανάδειξη μιας νέας ριζοσπαστικής Αριστεράς σε ολόκληρη την Ευρώπη, με κύριο χαρακτηριστικό «την ιδεολογία του κινηματισμού, που παρουσιάστηκε ως η μόνη εναλλακτική λύση στη συνθηκολόγηση της σοσιαλδημοκρατίας». Γρήγορα, όμως, αυτή η νέα ριζοσπαστική Αριστερά απέδειξε το ιδεολογικό και προγραμματικό της έλλειμμα, με σημαντικότερο μειονέκτημα την άρνηση ανάληψης κυβερνητικών ευθυνών σε συγκυβέρνηση με τη σοσιαλδημοκρατία. «Κλασσικά παραδείγματα, η «Κομμουνιστική Επανίδρυση» στην Ιταλία που κινδύνευσε με εξαφάνιση, το «Νέο Αντικαπιταλιστικό Κόμμα» (ΝΑΚ) του Μπεζανσενό στη Γαλλία που είδε την επιρροή του να μειώνεται... και βεβαίως ο ΣΥΡΙΖΑ...». Ο «ασπόνδυλος πολυσυλλεκτισμός» και η «επαναστατική καθαρότητα» καθήλωσαν τη ριζοσπαστική Αριστερά «σε ρόλο μικρού παίκτη με μειοψηφική λογική, χωρίς φιλοδοξίες για συμμετοχή στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό». Ο Παππάς κλείνει το άρθρο του προβάλλοντας εκείνη την Αριστερά (αναφέρει χαρακτηριστικά τους Μπιφέ και Μελανσόν στη Γαλλία και τον Βέντολα στην Ιταλία) που επιχειρεί «να ξαναδέσει μια ενωτική πορεία όλης της Κεντροαριστεράς».

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι για να πάψει η ριζοσπαστική Αριστερά στην Ευρώπη να παίζει σε «ρόλο μικρού παίκτη» πρέπει να αναμετρηθεί ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά με τη σοσιαλδημοκρατία και τις μάζες που αυτή επηρεάζει. Η κρίση της δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση και το «τέλος του ρεφορμισμού», όπως σωστά επισημαίνει ο Παππάς. Όμως, η ουσία του επιχειρήματός του είναι λαθεμένη και πολιτικά μεροληπτική. Για τον Παππά, ο μονόδρομος για τη ριζοσπαστική Αριστερά περνάει μέσα από την κυβερνητική συνεργασία με τη σοσιαλδημοκρατία. Και όταν αυτή η ανάλυση δεν συμφωνεί με την πραγματικότητα, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα. Έτσι, η αναφορά στο παράδειγμα της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης στο άρθρο του Παππά είναι βγαλμένη από μυθιστόρημα του Όργουελ.

Σπατάλη

Αυτό που συνέβη στην Ιταλία δεν είναι ότι η Κομμουνιστική Επανίδρυση αρνήθηκε την ανάληψη κυβερνητικών ευθυνών. Τουναντίον, η ηγεσία της σπατάλησε τη δυναμική ενός τεράστιου κινήματος με σταθμούς την αντικαπιταλιστική διαδήλωση της Γένοβας και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ της Φλωρεντίας σε μια συγκυβέρνηση τόσο δεξιά που γρήγορα ξαναέφερε στην εξουσία τη συμμαχία του Μπερλουσκόνι και του Φίνι. 

Μετά από αυτή την εμπειρία, η οργή και η αηδία από τη νέα κυβέρνηση Μπερλουσκόνι έχασαν το απαραίτητο εργαλείο για να εκφραστούν και δεν μπόρεσαν να μεταφραστούν σε αγώνες ούτε όμως και σε εκλογική καταψήφιση της κυβέρνησης της Δεξιάς. Η Κομμουνιστική Επανίδρυση, μετά την κυβερνητική της θητεία, έσπασε στα δύο. 

Είναι τουλάχιστον εξοργιστικό να παρουσιάζεται ο Βέντολα (ηγέτης, μαζί με τον Μπερτινότι, του κομματιού της Επανίδρυσης που στήριξε την κυβερνητική στρατηγική) σαν θεμελιωτής μιας νέας, ελπιδοφόρας πορείας για την ιταλική Αριστερά.

Απ´ αυτή την άποψη, το παράδειγμα του ΝΑΚ ανήκει σε εντελώς διαφορετική κατηγορία. Καταρχάς, το γεγονός ότι ο ίδιος ο Παππάς αναγκάζεται να μνημονεύσει το ΝΑΚ του Μπεζανσενό (και όχι το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα της Μπιφέ ή το Αριστερό Κόμμα του Μελανσόν) είναι ενδεικτικό. Το ΝΑΚ είναι γέννημα της πρωτοβουλίας μιας τροτσκιστικής οργάνωσης, της Lingue Communiste Revolutionaire (LCR), που αν και μικροσκοπική σε σχέση με το Γαλλικό ΚΚ των δεκαετιών του ´70 και του ´80 βάδισε στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από αυτό: ενώ το ΚΚ εγκατέλειπε το σοσιαλισμό και την ταξική πάλη και ριχνόταν στην κυβερνητική αγκαλιά των σοσιαλιστών του Ζοσπέν, η Λίγκα ρίχτηκε στους αγώνες ενάντια στον νεοφιλελευθερισμό της Κεντροαριστεράς, κρατώντας παράλληλα ζωντανή τη φλόγα της επαναστατικής στρατηγικής. 

Έτσι, κατόρθωσε να πάρει την πρωτοβουλία για την ίδρυση του ΝΑΚ και να παίζει με καλύτερους όρους «στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό». Αν η Μπιφέ και ο Μελανσόν σκέφτονται να αθροίσουν τις αριστερές ψήφους που πήραν σε μια κυβερνητική συνεργασία με την Ομπρί του Σοσιαλιστικού Κόμματος και τον Κον-Μπεντίτ των Οικολόγων, το ΝΑΚ ξεκινάει από πολύ καλύτερη αφετηρία από ό,τι η LCR απέναντι στην Κεντροαριστερά του 1997.

Όσο για την αναφορά στην Ελλάδα, αυτή είναι εκτός τόπου και χρόνου. Το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα συγκρούστηκε μετωπικά με το κόμμα των Μπερλουσκόνηδων και των Σαρκοζήδων με αποτέλεσμα την καταβαράθρωση της Νέας Δημοκρατίας. Η νέα κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, πιστή στα όρια των διεθνών αγορών και των Ελλήνων καπιταλιστών, έρχεται τώρα να νομοθετήσει τα σκληρότερα νεοφιλελεύθερα μέτρα και να συγκρουστεί με αυτό το κίνημα. Οι «ελπίδες του κόσμου της εργασίας» δεν περνούν στην Ελλάδα μέσα από τη συνεργασία και τη συναίνεση της Αριστεράς με το ΠΑΣΟΚ, όσο και αν υπάρχουν κομμάτια της που φλερτάρουν με αυτό το σενάριο: από το δείπνο του Κύρκου με το Γιωργάκη και τους νέους εκκολαπτόμενους Κοσκωτάδες, μέχρι τη νέα ηγετική πλειοψηφία του ΣΥΝ που παίρνει πλέον διακριτές αποστάσεις από οποιαδήποτε υποψία αντικαπιταλισμού. 

Σπάσιμο

Οι ελπίδες των εργαζόμενων ωθούν, μάλλον, προς την αντίθετη κατεύθυνση: προς το σπάσιμο κομματιών της σοσιαλδημοκρατίας και τη συνάντησή τους με την Αριστερά για να ανατραπεί το Πρόγραμμα Σταθερότητας. Αυτό συνέβη στη Γερμανία με τον Λαφοντέν και τη δημιουργία του Die Linke, γεγονός που παραδόξως αποσιωπάται στο συλλογισμό του Παππά γιατί δεν ταιριάζει με το πολιτικό του σκεπτικό. 

Η γέννηση μιας ανεξάρτητης και μαζικής ριζοσπαστικής Αριστεράς στην Ευρώπη θα είναι ούτως ή άλλως ένας «δύσκολος τοκετός» και θα απαιτήσει μια έμπειρη μαμή. Το εγχειρίδιο του Παππά έχει να προσφέρει μονάχα μία συμβουλή: συγκυβέρνηση με τη σοσιαλδημοκρατία. Για όσους θέλουν να αποφύγουν τις ανεπιθύμητες (και μοιραίες) επιπλοκές που θα είχε στη γέννα αυτή η «συμβουλή», προτείνουμε να έρθουν στις 13 με 16 Μάη στην ΑΣΟΕΕ, στο τετραήμερο του Μαρξισμού που οργανώνει το ΣΕΚ. Θα έχουν την ευκαιρία να ακούσουν και να συζητήσουν με αγωνιστές από το ΝΑΚ, το Πορτογαλικό Μπλόκο, τη ριζοσπαστική πτέρυγα του Die Linke, το αγγλικό SWP. Και βεβαίως, με αγωνίστριες και αγωνιστές της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, που δίνουν τη μάχη για την ανατροπή του Προγράμματος Σταθερότητας και την οικοδόμηση και στην Ελλάδα μιας Αριστεράς αντικαπιταλιστικής, άξιας του ονόματός της.