Περιβάλλον
Πυρκαγιές: Οι φονικές συνέπειες της κερδοσκοπίας πάνω στη γη και τα ακίνητα

Μόνο που δεν επέρριψε τις ευθύνες για την τραγωδία στους πυρόπληκτους στο Μάτι ο Τόσκας, λέγοντάς τους κατάμουτρα: «Τι να κάναμε; Όλη η περιοχή είναι ένα μεγάλο αυθαίρετο». Είναι πρόκληση ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη (!), προκειμένου να δικαιολογήσει τη διάλυση υπηρεσιών όπως η πυροσβεστική, για την οποία είναι ο ίδιος υπεύθυνος, να χρησιμοποιεί το είδος των δικαιολογιών που επικαλούνται οι ασφαλιστικές εταιρείες για να μην δώσουν τα χρήματα που συγκέντρωναν για δεκαετίες από τους πελάτες τους.

Όμως, δεν ήταν ‘οι κάτοικοι’ αλλά κατασκευαστικές εταιρείες που έστησαν ογκώδη κτίσματα –πολυκατοικίες και πέντε ξενοδοχεία– στα πρώτα τετράγωνα της παραλιακής ζώνης, και έφραξαν τις διόδους προς τη θάλασσα. Ούτε ήταν ‘οι κάτοικοι’ που φύτεψαν…κουκουναριές (δηλαδή εμπρηστικές βόμβες σε περίπτωση πυρκαγιάς) κατά μήκος της λεωφόρου Μαραθώνα, αλλά οι εργολάβοι που είχαν αναλάβει την ‘ανάπλαση’ του δρόμου προς το κωπηλατοδρόμιο του Σχοινιά ενόψει Ολυμπιακών αγώνων του 2004.

Ναι, είναι αλήθεια ότι όλη περιοχή στο Μάτι και στη Νέα Μάκρη είναι γεμάτη με αυθαίρετα (ή νομιμοποιημένα πρώην αυθαίρετα), όπως είναι φανερό και το ότι η άναρχη δόμηση έπαιξε ρόλο στην αδυναμία διαφυγής των κατοίκων από την επέλαση της φωτιάς. Αλλά γι’ αυτό την κύρια ευθύνη έχουν οι πολιτικές εμπορευματοποίησης της γης που ακολουθούσαν οι κυβερνήσεις επί δεκαετίες, μια πολιτική που συνεχίζει και η σημερινή κυβέρνηση.

Όπως αναφέρει η ΕΜΔΥΔΑΣ (το συνδικάτο των μηχανικών δημόσιων υπάλληλων) στην ανακοίνωσή της: «Τις αιτίες της καταστροφής θα τις βρούμε στην υποβάθμιση του δασικού πλούτου και του περιβάλλοντος της χώρας στο όνομα της κερδοσκοπίας με χαρακτηριστικό παράδειγμα το διαχρονικό ζήτημα του αποχαρακτηρισμού δασικών εκτάσεων, λόγω προτεραιότητας της εμπορευματικής χρήση της γης… Στην απουσία ουσιαστικού χωροταξικού σχεδιασμού και την άναρχη επέκταση σχεδίων πόλεων σε όφελος της αυθαίρετης δόμησης, με τραγικές συνέπειες».

Η “πλαζ των φτωχών”

Η Νέα Μάκρη ήταν ένας προσφυγικός οικισμός. Ανάμεσα στο 1961 και το 2011 ο μόνιμος πληθυσμός της εξαπλασιάστηκε –το ίδιο και οι αυθαίρετες ‘εξοχικές κατοικίες’ κυρίως χαμηλών και μικρομεσαίων στρωμάτων. Όλοι οι παλιότεροι θυμούνται ότι η ανατολική ακτή της Αττικής τη δεκαετία του ’60 ήταν ‘η πλαζ των φτωχών’. Όμως, τότε ήταν και η εποχή της πρώτης ‘οικοδομικής έκρηξης’: οι διαβόητοι ‘συνεταιρισμοί’, όπου κυριαρχούσαν εργολάβοι που θησαύριζαν αγοράζοντας από μοναστήρια δασικές ή αγροτικές εκτάσεις, που τις τεμάχιζαν και τις πουλούσαν με δόσεις σαν οικόπεδα.

Παρόλα αυτά, όπως διαβάζουμε στην ηλεκτρονική σελίδα της ομάδας έρευνας και μελέτης ΓΕΩΜΥΘΙΚΗ: «Η συγκεκριμένη περιοχή ήταν μέχρι την δεκαετία του 90 αραιοκατοικημένη με κυρίως παραθεριστική χρήση (μικρά σπίτια και μεγάλες κατάφυτες αυλές)… Μετά η οικοδομική δραστηριότητα πολλαπλασίασε τα κτίρια. Διαπιστώνεται ότι οι νεότερες κατασκευές είναι ογκωδέστερες από τις παλαιές... μιμούμενες τις πολυκατοικίες των πόλεων». geomythiki.blogspot.com/2018/07/blog-post.html. 

Να θυμηθούμε ότι στις δεκαετίες του 1990 και του 2000 έγινε η επέκταση της Αθήνας (κύρια προς τα Μεσόγεια) και μαζί της κορυφώθηκε η ανελέητη κερδοσκοπία πάνω στη γη, με τις τράπεζες να σέρνουν το χορό, τους μεγαλοεργολάβους να γεμίζουν τις τσέπες τους με τα εκατομμύρια της κατασκευής Αττικής Οδού, αεροδρόμιου, ξενοδοχειακών συγκροτημάτων και εμπορικών κέντρων στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα ο ένας αποχαρακτηρισμός δασικών εκτάσεων ακολουθούσε τον άλλο.

Όπως έγραφε το περιοδικό Σοσιαλισμός από τα Κάτω στο τεύχος που κυκλοφορούσε μετά τις πλημμύρες της Μάνδρας: «Από το 1998 ως το 2008 οι αξίες των ακινήτων και των μισθώσεων αυξάνονται συνεχώς, 255% σε δέκα χρόνια –μια κερδοσκοπική φούσκα, που πάνω της πατάει η γεωγραφική επέκταση της πρωτεύουσας που καλύπτει πλέον όλο το λεκανοπέδιο με ό,τι αυτό συνεπάγεται για ρέματα, ορεινούς όγκους κλπ. Η κατασκευή με συμβάσεις παραχώρησης της εκμετάλλευσης σε ιδιώτες και στη συνέχεια η πλήρης ιδιωτικοποίηση της Αττικής Οδού και του αεροδρόμιου Ελ. Βενιζέλος, μαζί με το μετρό και τις επεκτάσεις του, συμβάλλουν στο να ‘φέρουν πιο κοντά’ τα περιφερειακά κέντρα του πολεοδομικού συγκροτήματος… Με την ανάδειξη αυτών των νέων τοπικών κέντρων είναι δεμένες όλες οι καινούργιες κατασκευές που καταπίνουν τους ελεύθερους χώρους στην Αττική –από τις πλαγιές των βουνών μέχρι τη θάλασσα».

Αυτή είναι η ‘ανάπτυξη’ που οδηγεί σε νεκρούς και καταστροφές, είτε με βροχή είτε με φωτιά. Και το πρόβλημα με την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι κινείται ακριβώς στα ίδια βήματα: μιας ‘ανάπτυξης’ που προτεραιότητα βάζει το κέρδος των λίγων κι όχι τις ανάγκες των πολλών.