Διεθνή
ΣΚΑΕΙ Ο ΜΥΘOΣ ΤΟΥ “ΣΟΥΛΤΑΝΟΥ” Αλληλεγγύη στον κόσμο που αντιστέκεται

2013, διαδήλωση στην πλατεία Ταξίμ στην Ιστανμπούλ. Πάνω δεξιά: η είσοδος της κατειλημμένης ΕΡΤ το ίδιο διάστημα

Η τουρκική οικονομία περνάει τις μεγαλύτερες δυσκολίες των τελευταίων 20 χρόνων. Η λίρα πέφτει διαρκώς τα τελευταία χρόνια, αλλά πλέον το κατρακύλισμα εντάθηκε. Πριν από ένα χρόνο με 3,5 λίρες αγόραζες ένα δολάριο. Στα μέσα Αυγούστου χρειάζονταν 7 λίρες. Λίγες μέρες αργότερα οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης Moody’s και S&P υποβάθμισαν το αξιόχρεο της Τουρκίας. Προειδοποιούν τους επενδυτές ότι μπορεί να χάσουν τα λεφτά τους. Η S&P προβλέπει ύφεση για το 2019.
Η κατάσταση εντάθηκε λόγω των εκβιαστικών κινήσεων του Τραμπ. Η αμερικάνικη κυβέρνηση διπλασίασε τους δασμούς στον τουρκικό χάλυβα και αλουμίνιο. Η απάντηση του Ερντογάν ήταν να προσπαθήσει να ισοφαρίσει τον εμπορικό πολεμο, επιβάλλοντας έξτρα δασμούς στα αμερικάνικα αυτοκίνητα, ποτά και τσιγάρα. Η εκπρόσωπος του Τραμπ έκανε την απίστευτη δήλωση ότι οι τουρκικοί δασμοί είναι στη λάθος κατεύθυνση, διότι η απόφαση Τραμπ είναι για λόγους “εθνικής ασφαλείας” ενώ η απόφαση Ερντογάν είναι απλώς εκδίκηση.
Παράλληλα η αμερικάνικη κυβέρνηση εχεί επιβάλει κυρώσεις και δεσμεύσεις περιουσιών σε βάρος στελεχών της τουρκικής κυβέρνησης. Η επίσημη εξήγηση για αυτό είναι ότι κρατείται στις τουρκικές φυλακές ο Αμερικάνος πάστορας Άντριου Μπράνσον, κατηγορούμενος για συνωμοσία κατά του Ερντογάν.
Και οι δυο πλευρές λένε ψέματα. Ούτε ο Τραμπ κήρυξε οικονομικό πόλεμο γιατί συγκινήθηκε για έναν πάστορα, ούτε η κρίση της τουρκικής οικονομίας οφείλεται στους εκβιασμούς “των ξένων” όπως λέει ο Ερντογάν. Ο εκβιασμός του Τραμπ έχει αποσταθεροποιητικά αποτελέσματα επειδή η τουρκική οικονομία ήταν ήδη εύθραυστη. Ο Ερντογάν κράτησε με νύχια και δόντια τα επιτόκια χαμηλά μετά το προπέρσινο αποτυχημένο πραξικόπημα, ελπίζοντας ότι με το φτηνό δανεισμό θα συνεχιστεί το ράλι στην οικονομία. Με την πολιτική αυτή να φτάνει στα όριά της, κήρυξε εκλογές και τις κέρδισε αλλά βγαίνοντας πολιτικά αποδυναμωμένος. Οι τουρκικές επιχειρήσεις συνέχισαν να δανείζονται αφειδώς και να “επενδύουν” δίνοντας στον Ερντογάν την ευκαιρία να λέει ότι η πραγματική οικονομία πάει καλά. Όμως η πλειοψηφία των επιχειρήσεων αγοράζει πρώτες ύλες και εξοπλισμό από το εξωτερικό, σε δολάρια και ευρώ. Με τη λίρα να χάνει αξία, όλο και μεγαλύτερο μέρος αυτών των δανείων περνάει στο κόκκινο και η πίεση έχει περάσει πάνω στις τράπεζες. Ο Μάικλ Ρόμπερτς γράφει ότι το επόμενο δωδεκάμηνο “οι τουρκικές τράπεζες θα πρέπει να αποπληρώσουν 51 δισ. δολάρια, ενώ αποπληρωμές ακόμη 18,5 δις πρέπει να κάνουν οι μεγάλες μη-χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις. Αυτά τα χαρτιά λήγουν σε μια στιγμή που το συνολικό χρέος των επιχειρήσεων ανέρχεται σε 62% του τουρκικού ΑΕΠ, με το μισό αυτού του ποσού να είναι σε ξένο νόμισμα.”.
Ανταγωνισμοί
Οι κόντρες του Ερντογάν με τον Τραμπ δεν έχουν να κάνουν ούτε με τον πάστορα, ούτε με την ανταγωνιστικότητα του τούρκικου αλουμίνιου. Στο κέντρο βρίσκονται οι αλλαγές των συσχετισμών στη Μέση Ανατολή.
Ο Ερντογάν εξέφρασε αυτή την αλήθεια μιλώντας στην Τραπεζούντα πριν από λίγες μέρες, απευθυνόμενος εμμέσως στις ΗΠΑ: “Δεν ήμασταν στρατηγικοί σύμμαχοι στη Σομαλία; Δεν σταθήκαμε δίπλα σας στη Βοσνία; Στο Αφγανιστάν; Εκεί προστατεύουμε το αεροδρόμιο στην Καμπούλ. Πώς μπορείτε να ξεχνάτε έτσι τον στρατηγικό σας σύμμαχο για χάρη τρομοκρατικών οργανώσεων όπως το PYD και το YPG;”
Τα τελευταία αρχικά αντιστοιχούν στις κουρδικές οργανώσεις που έχουν απλώσει τον έλεγχό τους στη συριακή μεθόριο με την Τουρκία. Οι κουρδικές οργανώσεις δέχτηκαν στήριξη από τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα στη φάση της σύγκρουσης με το Ισλαμικό Κράτος. Όμως η Τουρκία δεν είναι διατεθειμένη να αφήσει να θεωρηθεί στρατιωτικό τετελεσμένο ο κουρδικός έλεγχος. Από το Γενάρη ο τουρκικός στρατός έχει εισβάλει στο Αφρίν.
Στο μεταξύ ο συριακός στρατός με τους συμμάχους του ετοιμάζεται για την “τελική εκκαθάριση” στο Ιντλίμπ. Στο Ιντλίμπ στέλνονταν με συμφωνίες εδώ και καιρό “μαχητές” και άμαχοι μετά από κάθε ανακατάκτηση του συριακού στρατού σε άλλες περιοχές. Βρίσκονται σε εξέλιξη τα “τελικά” παζάρια για το τι θα γίνει στο Ιντλίμπ και τι μοιρασιά εξουσίας θα ακολουθήσει στη Συρία όταν ο Άσαντ διακηρύξει την τελική του νίκη. Η Σαουδική Αραβία που καυχιόταν ότι ελέγχει τα νήματα του εμφύλιου πολέμου στη Συρία βρίσκεται μπλεγμένη σε πολλά μέτωπα, αλλά με μικρή επιρροή πλέον στις εξελίξεις. Το Κατάρ που χτυπήθηκε με οικονομικό αποκλεισμό από τους Σαουδάραβες, τώρα δηλώνει ότι στηρίζει την Τουρκία με 15 δις δολάρια επενδύσεις. Στην πράξη η Ρωσία, το Ιράν και η Τουρκία έχουν πολύ μεγαλύτερη πραγματική εμπλοκή και πολλά περισσότερα συμφέροντα απλωμένα. Αμερικάνικες κυρώσεις εξάλλου δεν υπάρχουν μόνο κατά της Τουρκίας, αλλά και κατά του Ιράν και κατά της Ρωσίας. Κάθε μια από αυτές τις δυνάμεις έχει τα δικά της σχέδια για ζώνες επιρροής στη μεταπολεμική Συρία. Για τις 7 Σεπτέμβρη ετοιμάζεται συνάντηση στην Άγκυρα με αυτό το περιεχόμενο, όπου προσπαθούν να τραβήξουν και τη Γερμανία και τη Γαλλία. Οι κινήσεις του Τραμπ κατά της Τουρκίας είναι προσπάθεια να βάλει φρένο στον καθένα που πιστεύει ότι μπορεί να διαμορφώνει τη δικιά του ατζέντα και να κάνει τις δικές του συμμαχίες στη Μέση Ανατολή χωρίς την έγκριση της υπερδύναμης.
Ελληνοτουρκικά
Για την ελληνική κυβέρνηση, η κόντρα ΗΠΑ - Τουρκίας αντιμετωπίζεται σαν ευκαιρία. Πρόκειται για τον πιο επικίνδυνο τρόπο αντιμετώπισης των εξελίξεων. Η Ελλάδα προσφέρεται σαν αναβαθμισμένος εταίρος των Αμερικάνων για να καλύψει όλο το κενό που δημιουργεί η αποστασιοποίηση του Ερντογάν.
Σε στρατιωτικό επίπεδο συνεχίζουν να διαφημίζουν την Σούδα ως εναλλακτικό προορισμό για όλο το οπλοστάσιο (και πυρηνικό) που βρίσκεται στο Ιντζιρλίκ της Τουρκίας. Η λήξη του αμερικανικού εμπάργκο όπλων κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας προαναγγέλεται ως χαρμόσυνο γεγονός, λες και αυτό που έλειπε από την Κύπρο είναι ακόμη περισσότερα όπλα, τανκς, μαχητικά αεροπλάνα και βάσεις. Αυτό που περιμένουν είναι ότι στον επόμενο γύρο σύγκρουσης για το φυσικό αέριο στις λεγόμενες ΑΟΖ της περιοχής, η ελληνική πλευρά θα έχει ισχυρότερες πλάτες από ποτέ.
Στο μεταξύ η τουρκική μεγάλη αγορά των αμερικάνικων F-35 ακυρώθηκε, ενώ επικυρώθηκαν οι ρώσικοι πύραυλοι S-400. Για τον Κοτζιά αυτό μετατράπηκε σε ευκαιρία να ξανατονίσει ότι η κολόνα του ΝΑΤΟ στην περιοχή είναι η Ελλάδα. Έχει ήδη κερδίσει τα συγχαρητήρια του Τραμπ ότι η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες που τηρούν τις υποχρεώσεις τους και δίνουν πάνω από 2% του ΑΕΠ για εξοπλισμούς.
Στο μεταξύ ο Ερντογάν επιχειρεί από τη μεριά του πολιτικά ανοίγματα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απελευθέρωση των δύο ελλήνων στρατιωτικών ήταν μία τέτοια κίνηση, ακολούθησε μια αντίστοιχη προς τη Γερμανία. Όμως το βασικό εργαλείο που συνδέει την ΕΕ-φρούριο με την Τουρκία είναι η εγγύηση του Ερντογάν ότι θα συνεχίσει να αποτελεί το μεγαλύτερο φρένο στη μετακίνηση προσφύγων προς την ΕΕ.
Η εργατική τάξη στην Ελλάδα δεν έχει κανέναν απολύτως λόγο να χαίρεται γι’αυτές τις εξελίξεις. Δεν εγγυάται την ειρήνη η ανοιχτή συστράτευση του ελληνικού κράτους με τον Τραμπ, ακριβώς το αντίθετο. Θέλουμε ειρήνη με την Τουρκία, κι αυτό σημαίνει καμιά εμπλοκή στους ανταγωνισμούς, στοπ στους εξοπλισμούς, αγώνας ενάντια στο ΝΑΤΟ και τις βάσεις του, αλληλεγγύη στους εργάτες της Τουρκίας που παλεύουν ενάντια στα χτυπήματα της κρίσης. Και πάνω απ’ όλα ανοιχτά σύνορα για τους πρόσφυγες - δεν θα τους αφήσουμε να γίνουν πιόνια στις μοιρασιές αυτών που τους διέλυσαν τις ζωές.