ΤΟ ΤΡΕΛΟΚΟΜΕΙΟ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: Κρίση και ψέματα χωρίς τέλος

Τα σενάρια πέφτουν κυριολεκτικά σαν το χαλάζι: "επιμήκυνση" του χρέους με την ανταλλαγή των παλαιών ομολόγων με νέα που θα λήγουν 10, 20 ή 30 χρόνια αργότερα. Επαναγορά ομολόγων από την αγορά σε μειωμένες τιμές με δανεικά από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης ή από ιδιώτες "επενδυτές" (η συνάντηση του αρχι-κερδοσκόπου Τζορτζ Σόρος με τον Παπανδρέου και τον Παπακωνσταντίνου μάλλον δεν ήταν και τόσο ακαδημαϊκή). "Κούρεμα" του χρέους με την συγκατάθεση, όμως, των πιστωτών. Την αναγκαστική συγκατάθεση, φυσικά. Ή μήπως όχι; Και πάει λέγοντας.

Οι λέξεις αλλάζουν, οι ημερομηνίες, τα ποσοστά και οι λεπτομέρειες παίζουν. Όλα τα σχέδια, όμως, έχουν έναν κοινό παρονομαστή: την ανοιχτή ομολογία της κυβέρνησης ότι, παρά το Μνημόνιο, παρά τη "βοήθεια" της Τρόικα, παρά τα εξωφρενικά μέτρα "δημοσιονομικής εξυγίανσης" το ελληνικό δημόσιο δεν είναι σε θέση να συνεχίσει να εξυπηρετεί τα χρέη του: "Δυστυχώς επτωχεύσαμε", δηλαδή.

"Το αίτημα της κυβέρνησης", για την έναρξη της συζήτησης της αναδιάρθρωσης του συνολικού χρέους των 340 δις, γράφει η Ελευθεροτυπία, "διαβίβασε ο υπουργός Οικονομικών Γ.Παπακωνσταντίνου τόσο στην άτυπη σύνοδο του ECOFIN στην Ουγγαρία (8-9 Απρίλη) όσο και κατά την επίσκεψη της τρόικας στην Αθήνα... Σχετικές συζητήσεις γίνονται αυτές τις ημέρες και στην έδρα του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον".

Βρωμάει χρεοκοπία

Η κυβέρνηση έτρεξε αμέσως να διαψεύσει τις φημολογίες. Αλλά τώρα πια κανένας δεν την πιστεύει. Κατ' αρχήν δεν την πιστεύουν οι αγαπημένες της αγορές: Την Δευτέρα τα επιτόκια των 10ετών ομολόγων του ελληνικού δημοσίου έφτασαν στο 14%. Των ομολόγων που ωριμάζουν σε δυο χρόνια κοντά στο 20%. Η αγορά βρωμάει χρεοκοπία και οι επενδυτές προσπαθούν να ξεπουλήσουν όσο-όσο: επιτόκια 20% σημαίνει ότι τα διετή ομόλογα πουλιούνται "κουρεμένα" κατά σχεδόν 35%. Τα 10ετή πάνω από 70%! Με απλά λόγια η επένδυση σε τίτλους του ελληνικού δημοσίου θεωρείται τόσο ασφαλής όσο και το ποντάρισμα στο μαύρο ή στο κόκκινο στην ρουλέτα...

Αυτές τις μέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από τότε που ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοίνωνε από το Καστελόριζο την προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και τότε, όπως και τώρα, είχε προηγηθεί ένα μπαράζ όχι μόνο απατηλών διαψεύσεων αλλά και κομπασμών και αισιόδοξων "προβλέψεων". Μιλώντας στο MEGA λίγες μέρες πριν την προσφυγή ο Παπακωνσταντίνου κατακεραύνωνε τους "αναρμόδιους" που έβλαπταν τη χώρα λέγοντας "πράγματα του κεφαλιού τους". "Η Ελλάδα δεν χρειάζεται την ενεργοποίηση του μηχανισμού στήριξης", έλεγε με έμφαση. "Οποιαδήποτε αναφορά και συζήτηση γύρω από τον Ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης δημιουργεί προβλήματα στη χώρα...". Όσο για τα spreads, που έσπασαν εκείνες τις μέρες το "ρεκόρ" των 570 μονάδων, η αποκλιμάκωση τους ήταν απλά θέμα ημερών. Σταδιακά «οι αγορές θα πείθονταν για την σωστή εφαρμογή του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης...».

Στις 23 Απρίλη (την μέρα των ανακοινώσεων από το Καστελόριζο) αποδείχτηκε ότι αυτός που έλεγε "πράγματα του κεφαλιού του" ήταν ο ίδιος ο υπουργός. Ύστερα ήρθε η Τρόικα, ο δολοφόνος με το Μνημόνιο-πριόνι...

Όλες οι μέχρι τώρα "προβλέψεις" της κυβέρνησης για την πορεία της οικονομίας έχουν αποδειχτεί "του κεφαλιού" της. Και όλες τους οι διαβεβαιώσεις κάλπικες και απατηλές.

Η ελληνική κρίση ξεκίνησε τον Δεκέμβρη του 2009 με τις αποκαλύψεις της νέας, τότε, κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ για τα χαλκευμένα στατιστικά στοιχεία της εποχής του Καραμανλή και την υποβάθμιση του ελληνικού χρέους από την Fitch και την Standart & Poor's. Την εποχή εκείνη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) είχε μόλις ανακοινώσει την πρόθεσή της να δώσει τέλος στα μέτρα "έκτακτης ανάγκης" που είχε εγκαινιάσει μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβρη του 2008 για να στηρίξει το Ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα. Μετά τον Δεκέμβρη του 2010, έλεγε ο Τρισέ, η ΕΚΤ θα δεχόταν μόνο "καλούς" τίτλους σαν εγγύηση για τα δάνειά της προς τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Η υποβάθμιση σήμανε το καμπανάκι του κινδύνου για τις ελληνικές και ευρωπαϊκές τράπεζες που είχαν στα χέρια τους τα 300 περίπου δισεκατομμύρια του ελληνικού χρέους. Τα spread άρχισαν να ανεβαίνουν και η κυβέρνηση άρχισε να αντιμετωπίζει ολοένα και μεγαλύτερες δυσκολίες να εξασφαλίσει αγοραστές για τις νέες εκδόσεις των ομολόγων της.

Η αντίδραση της κυβέρνησης ήταν η ανακοίνωση του προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης -ενός άγριου πακέτου περικοπών που η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ούτε να ονειρευτεί δεν θα είχε τολμήσει. Το πρόβλημα, έλεγε τότε ο Παπακωνσταντίνου, δεν είναι το δημόσιο έλλειμμα, αλλά το έλλειμμα αξιοπιστίας της χώρας. Αυτό που χρειαζόταν ήταν να ξανακερδίσουμε την εμπιστοσύνη των αγορών. Και αυτό μπορούσε να γίνει μόνο με έναν τρόπο: με μια άγρια δόση νεοφιλελευθερισμού που θα έπειθε τους επενδυτές ότι η χώρα βρίσκεται στη σωστή τροχιά.

Οι αγορές, όμως, έμειναν παγερά αδιάφορες και τα spread και τα επιτόκια συνέχισαν την ανηφόρα. Τον Μάρτη του 2010 η κυβέρνηση ανακάλυψε έναν καινούργιο "εχθρό": τους κερδοσκόπους (εκείνες τις μέρες ο πρωθυπουργός δεν έκανε ακόμα συσκέψεις με τον Σόρος). Ο Παπανδρέου έφτασε μέχρι την Ουάσιγκτον "αποφασισμένος", όπως έγραφαν τότε Τα Νέα "να μην επιτρέψει κερδοσκοπικά παιχνίδια σε βάρος της Ελλάδας". Η Ευρωπαϊκή Ένωση, δήλωσε από την αμερικανική πρωτεύουσα, επεξεργαζόταν ήδη ένα σχέδιο για να αποτρέψει παρόμοιες κερδοσκοπικές επιθέσεις, σαν αυτή που είχε εκδηλωθεί σε βάρος της Ελλάδας, στο μέλλον. Η Ευρώπη θα ανέπτυσσε τα δικά της εργαλεία, χωρίς την ανάμειξη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου...

Τι ακολούθησε; Ακριβώς το αντίθετο! Η δημιουργία του Μηχανισμού Στήριξης με την συμμετοχή και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Και ταυτόχρονα η οπισθοχώρηση του Τρισέ, που τώρα πια τρομοκρατημένος από τον κίνδυνο μιας μετατροπής της Ελλάδας σε μια νέα Lehman Brothers ανακοίνωσε ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει να δέχεται υποβαθμισμένα κρατικά ομόλογα σαν εγγύηση -ακόμα και σε επίπεδα σκουπιδιών!

Ψέματα

Αλλά αυτό δεν εμπόδισε -για μια ακόμα φορά- ούτε τους κομπασμούς, ούτε τα ψέματα, ούτε τις νέες αισιόδοξες προβλέψεις (που όπως όλες οι προηγούμενες αποδείχτηκαν απλά και αυτές "του κεφαλιού" τους). Η δημιουργία του Μηχανισμού Στήριξης και η υπαναχώρηση της ΕΚΤ έλεγε η κυβερνητική προπαγάνδα δεν ήταν δείγματα της επιδείνωσης της κρίσης αλλά τα πρώτα σημάδια της νίκης μας! Τον τόνο τον έδωσαν τα ΜΜΕ που στήριζαν (και στηρίζουν) την κυβέρνηση. Οι τίτλοι και μόνο των εφημερίδων ήταν χαρακτηριστικοί: "Ουφ", "Κίνηση ΜΑΤ των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης", "Ανάσα", "Νίκη ενάντια στους κερδοσκόπους". Το αποκορύφωμα ήταν το πρωτοσέλιδο των Νέων: "Το περίστροφο είναι 45αρι", έγραφαν. Κερδοσκόποι, ζυγώστε αν τολμάτε...

Οι "κερδοσκόποι" ζύγωσαν την περσινή Μεγάλη Δευτέρα (29 Μάρτη), όταν η Ελλάδα βγήκε στις αγορές για να πουλήσει επταετή ομόλογα αξίας 5 δισεκατομμυρίων Ευρώ. Και από "μεγάλη" η Δευτέρα έγινε "μαύρη" για το ελληνικό δημόσιο, γιατί το περίστροφο δεν το κρατούσε η κυβέρνηση αλλά οι «κερδοσκόποι» που απαίτησαν (και πήραν) μια ακόμα γενναία αύξηση στα επιτόκια. Και την επόμενη μέρα η δευτερογενής αγορά πήρε φωτιά με τους επενδυτές να τρέχουν για μια ακόμα φορά να ξεπουλήσουν τους ελληνικούς τίτλους και τα spread να συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία.

Στις 21 Απρίλη 2010, ημέρα σημαδιακή (στις 21 Απρίλη 1967 έγινε το πραξικόπημα που έφερε τη Χούντα), το πρώτο κλιμάκιο του ΔΝΤ ήρθε στην Αθήνα.

Πότε ακριβώς θα ανακοινώσουν την «αναδιάρθρωση» αυτό κανένας δεν μπορεί να το προβλέψει σήμερα. Ότι θα την ανακοινώσουν, όμως, για αυτό δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία. Οι ξαφνικές παρεμβάσεις, άλλωστε, υπέρ της αναδιάρθρωσης του Σημίτη και της Βάσως Παπανδρέου δεν είναι τυχαίες. Η Βάσω Παπανδρέου έχει (με γκρίνια είναι αλήθεια) ψηφίσει όλα τα μέτρα της κυβέρνησης. Και ο Σημίτης, μέχρι πριν από λίγους μήνες, έλεγε ότι το Μνημόνιο, αν και δεν είναι πανάκεια, είναι αναγκαίο. Η αναδιάρθρωση, λέει τώρα, δεν είναι πανάκεια. Αλλά είναι αναγκαία... Τα ποντίκια εγκαταλείπουν πάντα το πλοίο λίγο πριν βουλιάξει...

Το πρόβλημα της κυβέρνησης δεν είναι απλά και μόνο ότι είναι άσχετη. Ούτε ότι είναι οι υπουργοί ψεύτες. Το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο. Η κρίση που μαστίζει σήμερα την Ελλάδα οφείλεται στο ίδιο το σύστημα. Ο στόχος της κυβέρνησης δεν είναι να σώσει "την Ελλάδα" -όπως λένε οι υπουργοί. Να σώσουν τους Ελληνες τραπεζίτες θέλουν. Και τους εφοπλιστές. Και τους μεγαλοκατασκευαστές. Το ελληνικό κεφάλαιο θέλουν να διασώσουν -σε αυτό τον βωμό θυσιάζουν μισθούς, συντάξεις, σχολεία και νοσοκομεία.

Είναι η τρίτη φορά στην ιστορία που ο καπιταλισμός πέφτει, παγκόσμια, σε μια κρίση τέτοιων διαστάσεων. Και τις δυο προηγούμενες φορές οι προσπάθειες διάσωσης του κεφαλαίου κατέληξαν στην καταστροφή, τον πόλεμο και την βαρβαρότητα. Εκεί μας οδηγούν τα μέτρα της Τρόικα και της κυβέρνησης. Θα τους αφήσουμε;