Οικονομία και πολιτική
Η μάχη των εκλογών: ΣΤΟΠ στα ζόμπι του θατσερισμού

Όσο πλησιάζουμε στις εκλογές τόσο πιο ξετσίπωτος γίνεται ο νεοφιλελευθερισμός της Νέας Δημοκρατίας. 

Στο τηλεοπτικό ντιμπέιτ με την Έφη Αχτζιόγλου ο Κωστής Χατζηδάκης, ο συντάκτης του οικονομικού προγράμματος της ΝΔ, τάχθηκε την περασμένη εβδομάδα υπέρ της επιστροφής στο μνημονιακό καθεστώς «1:5» (μια νέα πρόσληψη για κάθε πέντε αποχωρήσεις παλαιότερων υπαλλήλων) στο δημόσιο. “Καλύπτει τις ανάγκες της οικονομίας”, ήταν η κυνική του απάντηση στις ενστάσεις για τα κενά που θα δημιουργήσει μια τέτοια πολιτική στην υγεία και την παιδεία. 

Στην ομιλία του στο συνέδριο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων μια ημέρα πρωτύτερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε υποσχεθεί την κατάργηση του “υποκατώτατου” συντελεστή ΦΠΑ 6% με τον οποίο φορολογούνται ανάμεσα στα άλλα τα φάρμακα και η ενέργεια. Ο στόχος μας, είπε, είναι να “υπάρχουν δυο συντελεστές ΦΠΑ, 22% και 11%”. Προφανώς το δημοσιονομικό κόστος αυτής της μείωσης (από το 24% και 13% σήμερα) -την οποία ζητούν εδώ και πολύ καιρό οι ξενοδόχοι- θα το πληρώσουν οι ασθενείς, τα ταμεία και τα νοικοκυριά, μέσα από τις αυξήσεις στη φορολογία των φαρμάκων, του ηλεκτρικού ρεύματος και του πετρελαίου θέρμανσης.

Είχε προηγηθεί η επίθεση του Γιάννη Βρούτση, του τομεάρχη Εργασίας της ΝΔ  στη ρύθμιση για τα χρέη προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία – μια ρύθμιση την οποία είχε υπερψηφίσει η ΝΔ στη Βουλή: “Η ρύθμιση των 120 δόσεων, όπως κάθε ρύθμιση, υπονομεύει την εθνική οικονομία, αλλάζει την κουλτούρα των πληρωμών και όσον αφορά στον υγιή ανταγωνισμό γίνεται τροχοπέδη για τις συνεπείς επιχειρήσεις και τον συνεπή πολίτη”.

Γκάφες;

Πολλοί έτρεξαν να μιλήσουν για “προεκλογικές γκάφες” -σαν την “ηλίθια” δήλωση του Μητσοτάκη για την επταήμερη εργασία, λίγες ημέρες πριν από τις τριπλές εκλογές της 26ης Μάη. Στην πραγματικότητα, όμως, οι δηλώσεις αυτές δεν έχουν καμιά σχέση ούτε με το IQ του αρχηγού της ΝΔ ούτε με γκάφες: είναι μια ιδεολογική επίθεση, μια προσπάθεια  να σπρώξει την πολιτική συζήτηση προς τα δεξιά. Η βελτίωση της θέσης των εργαζομένων, λέει η ΝΔ, θα έρθει μέσα από την βελτίωση της εθνικής οικονομίας -κάτι που μόνο με την απελευθέρωση της αγοράς μπορεί να επιτευχθεί. Ο κανόνας «1:5», επιχειρηματολογούσε ο Χατζηδάκης στο ίδιο ντμπέιτ είναι ... προς όφελος των δημοσίων υπαλλήλων: “με την υπερφορολόγηση λόγω του διογκωμένου Δημοσίου τσακίζεις την οικονομία, τις επιχειρήσεις και εντέλει και τον δημόσιο υπάλληλο, διότι ο υπάλληλος περιμένει έσοδα από την ιδιωτική οικονομία.. (Αυτό) το έχουν καταλάβει σχεδόν όλοι, και οι ψηφοφόροι και οι δημόσιοι υπάλληλοι και καλό είναι να ξεπεράσουμε όλους αυτούς τους δογματισμούς”. 

Η Μάργκαρετ Θάτσερ έχει πεθάνει πάνω από έξι χρόνια. Οι υποσχέσεις της -οι θυσίες θα είναι προσωρινές αφού σταδιακά ο πλούτος που θα παράγει η ιδιωτική οικονομία από την απελευθέρωση της αγοράς θα αρχίσει να διαχέεται σιγά-σιγά σε ολόκληρη την οικονομία- δεν υλοποιήθηκαν ποτέ: το μόνο που κατάφεραν τα δόγματα της στις τέσσερις δεκαετίες που έχουν μεσολαβήσει από τότε που πρωτοανέβηκε στην εξουσία (1979) μέχρι σήμερα ήταν να αυξήσουν δραματικά την ψαλίδα ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς. Για τον Μητσοτάκη και τον Χατζηδάκη, όμως, η Θάτσερ ούτε έχει πεθάνει, ούτε θα πεθάνει ποτέ. Η Νέα Δημοκρατία είναι το κόμμα της άρχουσας τάξης -των ξενοδόχων, των τραπεζιτών, των βιομηχάνων, των μεγαλεμπόρων: η αύξηση της ανισότητας είναι η πεμπτουσία του προγράμματός της.

Ποτέ στην ιστορία δεν έχει μοιραστεί μια άρχουσα τάξη αυτοβούλως τα κέρδη της με τους “υπηκόους” της. Ποτέ στην ιστορία δεν έχουν παραιτηθεί τα αφεντικά από μόνα τους από τα προνόμιά τους. Ποτέ στην ιστορία δεν έχουν αποδώσει οι “θυσίες” -για το καλό της εθνικής οικονομίας, της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, την αύξηση της παραγωγικότητας κλπ. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει: το μόνο που καταφέρνουν οι “θυσίες” είναι να ανοίγουν την όρεξη των αφεντικών για να διεκδικήσουν έναν ακόμα νέο γύρο από “θυσίες”.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αδυνατεί να απαντήσει σε αυτή την ιδεολογική επίθεση των νεοφιλελευθερισμού. Ο Τσίπρας και οι υπουργοί του κοκορεύονται όλους αυτούς τους μήνες ότι μας “έβγαλαν από τα μνημόνια”. Στην πραγματικότητα, βέβαια όπως ξέρουμε όλοι, δεν βγήκαμε από τα μνημόνια. Η κυβέρνηση Τσίπρα τα ολοκλήρωσε με το παραπάνω (με πλεονάσματα μεγαλύτερα από αυτά που προέβλεπαν). Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν αυτός που υποτάχθηκε στην πράξη στα δόγματα της Θάτσερ. Από τις αμέτρητες θυσίες το μόνο που γύρισε πίσω στην κοινωνία από τη “μεγάλη επιτυχία” των υπερπλεονασμάτων ήταν τα ψίχουλα των επιδομάτων και της “13ης σύνταξης”. 

Η ΝΔ προσπαθεί να αξιοποιήσει αυτή την αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ με κάθε τρόπο: το πρώτο εξάμηνο του 2015, την εποχή που “τσάρος” της Οικονομίας ήταν ο Γιάνης Βαρουφάκης, μας στοίχισε 200 δισεκατομμύρια γράφουν οι δεξιοφυλλάδες – επικαλούμενες τις δηλώσεις του Κλάους Ρέγκλινγκ (του επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας) – παρόλο που γνωρίζουν ότι πρόκειται για μια γελοιότητα: ούτε το ΑΕΠ έχασε 200 δις ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2015, ούτε το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 200 δις την ίδια περίοδο.

Το κεφάλαιο uber alles

Η ελληνική οικονομία έχει χάσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια από την πτώση του ΑΕΠ μέσα στα χρόνια της κρίσης. Οι κυβερνήσεις της ΝΔ (Καραμανλής, Σαμαράς) είναι υπεύθυνες για το μεγαλύτερο μέρος από αυτή την απώλεια -που έσπρωξε εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες στην ακραία φτώχεια. 

Ο Μητσοτάκης μας υπόσχεται τώρα επιθετικά ξανά ευημερία κάποτε στο μέλλον, μέσα από έναν νέο γύρο θυσιών για την ανάπτυξη. Το πρόβλημα δεν είναι απλά και μόνο ότι οι συνταγές αυτές δεν έχουν λειτουργήσει ποτέ. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι είναι χτισμένες στην άμμο: η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ξανά στο χείλος του γκρεμού. Στην Σύνοδο Κορυφής των G20 ο Τζέι Πάουελ, ο κεντρικός τραπεζίτης των ΗΠΑ, δήλωσε ότι είναι έτοιμος να μειώσει τα αμερικανικά επιτόκια για να στηρίξει την “ανάκαμψη” αν χρειαστεί -μια ανοιχτή ομολογία της εξάντλησης της δυναμικής που είχαν φέρει στην αμερικανική οικονομία οι φοροαπαλλαγές (για το κεφάλαιο) του Τραμπ. Στη Γερμανία η βιομηχανική παραγωγή σημείωσε πτώση πάνω από 3% μέσα στη χρονιά που μας πέρασε. Στην Κίνα η αύξηση του ΑΕΠ βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα της δεκαετίας. Η Παγκόσμια Τράπεζα κατέβασε στην τελευταία της έκθεση τις εκτιμήσεις της για την παγκόσμια ανάπτυξη 0,3 εκατοστιαίες μονάδες κάτω.

Με τις πληγές ακόμα ανοιχτές από την προηγούμενη επίθεση της κρίσης η ελληνική οικονομία είναι βέβαιο ότι δεν θα μπορέσει να αντέξει ένα νέο χτύπημα σαν αυτό που διαφαίνεται στον ορίζοντα. Το επιτελείο της Νέας Δημοκρατίας το ξέρει. Το πρόγραμμά της είναι απλό: αν έρθει το χτύπημα, τουλάχιστον να διασωθούν οι “δικοί μας”: η άρχουσα τάξη δηλαδή.