Γράμματα και σχόλια
Λογοκρισία στην ΕΡΤ

Προσφυγόπουλα από την Ελλάδα σε καμπ στη Μέση Ανατολή. Φωτό: Library of Congress

Περίεργες μεθοδεύσεις και μυρωδιά λογοκρισίας υπάρχει πίσω από την υπόθεση της μη προβολής του Α' και του Β' μέρους της μίνι σειράς ντοκιμαντέρ “Ικαριώτες Πρόσφυγες στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο” (παραγωγής της ίδιας της ΕΡΤ μέσα στο 2019) όπως είχε ανακοινωθεί για τις 28 Οκτώβρη. 

Μάλιστα η υπόθεση του κοψίματος της προβολής του ντοκιμαντέρ είναι ακόμα πιο ύποπτη αφού μέχρι την Παρασκευή 25/10 το απόγευμα, η προβολή υπήρχε αναρτημένη στο πρόγραμμα της ΕΡΤ, ενώ από τη συχνότητα της ΕΡΤ παιζόταν το τρέιλερ που διαφήμιζε τόσο την προβολή για δεύτερη φορά του Α' μέρους του ντοκιμαντέρ, όσο -ακόμα πιο σημαντικό- την πολυαναμενόμενη πρώτη προβολή του Β' μέρους του ντοκιμαντέρ.

Τα περίεργα περιστατικά πυκνώνουν αν κανείς αναλογιστεί πως η αλλαγή προγράμματος έγινε με ένα δελτίο Τύπου που εκδόθηκε το απόγευμα της Παρασκευής 25/10 και ενώ το ραδιομέγαρο της Αγ. Παρασκευής είχε πλέον αδειάσει λόγω τριημέρου (προφανώς για να μην υπάρχει η δυνατότητα αντίδρασης από οποιονδήποτε), χωρίς να ενημερωθούν ούτε οι συντελεστές, ούτε ακόμα και διευθυντικά στελέχη του προγράμματος. Στο δελτίο Τύπου που εκδόθηκε από την ΕΡΤ δεν εξηγούνται οι λόγοι μη προβολής του ντοκιμαντέρ και δεν αναφέρεται εναλλακτική ημερομηνία προβολής. 

Σαράντα κύματα

Όσοι έχουν παρακολουθήσει την πορεία της δημιουργίας του ντοκιμαντέρ γνωρίζουν καλά πως έχει περάσει από σαράντα κύματα. Την άνοιξη που μας πέρασε χρειάστηκε η παρέμβαση εκατοντάδων Ικαριωτών ακόμα και φορέων του νησιού, για να πιεστεί η διοίκηση της ΕΡΤ να επιτρέψει το μοντάζ, ενώ και η πρώτη προβολή έγινε από αναβολή σε αναβολή, ένα μήνα σχεδόν μετά τον προγραμματισμό της μέσα στο κατακαλόκαιρο. Μάλιστα μετά την προβολή του ντοκιμαντέρ από την ΕΡΤ ο Δήμος Ικαρίας πραγματοποίησε μεγάλη εκδήλωση προβολής στις 9 Σεπτέμβρη στον Αγ. Δημήτρη Ραχών. 

Οι “Ικαριώτες Πρόσφυγες” είναι ένα ντοκιμαντέρ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον που εκτός ότι αναδεικνύει μια άγνωστη πτυχή του Β' Παγκόσμιου Πόλεμου (αυτή της μαζικής προσφυγιάς δεκάδων χιλιάδων κατοίκων των νησιών του Β. Αιγαίου προς την Τουρκία, τη Συρία, την Παλαιστίνη και μέχρι την Αιθιοπία), κάνει τις συνδέσεις με τις συνθήκες ζωής των προσφύγων τότε και τώρα. Οι ίδιοι οι πρόσφυγες διηγούνται τους τρόπους διαφυγής τους, την υποδοχή και τον τρόπο οργάνωσης της ζωής τους στην Τουρκία, στις αραβικές και αφρικανικές χώρες, αλλά και τις εμπειρίες τους αναφορικά με την ένταξή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία ως προσφυγόπουλα. Ακόμη, μιλούν για τη σχέση τους με τους γηγενείς πληθυσμούς, το αντιφασιστικό κίνημα στις ένοπλες δυνάμεις της Μέσης Ανατολής, καθώς και για τον επαναπατρισμό των προσφύγων. Οι συνδέσεις με το σήμερα είναι προφανείς. Αυτοί ίσως είναι και οι λόγοι που κάποιοι δεν θέλουν καθόλου να δουν τη συνέχεια του ντοκιμαντέρ στη δημόσια τηλεόραση.