Σε κατάσταση γενικευμένου ξεσηκωμού βρίσκεται ο Λίβανος από το Βορρά ως το Νότο. Οι μεγάλοι οδικοί κόμβοι παραμένουν κλειστοί. Διαδηλώσεις οργανώνονται καθημερινά. Στη Βηρυτό, στην Τρίπολη αλλά και σε άλλες πόλεις υπάρχει διαρκής κατάληψη του κέντρου της πόλης, τώρα πλέον στήνονται τέντες για τη βροχή. Νεολαία παραμένει κατασκηνωμένη στο δρόμο και το βράδυ για να μην επιτρέψει στην αστυνομία να ανακαταλάβει το χώρο. Μεγάλα κομμάτια των δρόμων που έχουν δεσμευτεί από το κίνημα έχουν μετατραπεί σε γιγάντια πάρκινγκ - ακόμη κι αν προσπαθούσαν οι αρχές να τα αποδεσμεύσουν θα χρειάζονταν μεγάλη προσπάθεια. Οι κατειλημμένες πλατείες έχουν μετατραπεί σε κέντρα οργάνωσης, αυτομόρφωσης, έκφρασης. Φοιτητές με τους καθηγητές τους οργανώνουν αντιμαθήματα και μαζικές βιντεοπροβολές. Σε στοές, σοκάκια και καφενεία στήνονται συζητήσεις και αντιπαραθέσεις, συντονιστικά των κινημάτων που συναντιούνται στο δρόμο.

Οι τράπεζες παραμένουν κλειστές εδώ και βδομάδες. Η οικονομία, με δήλωση του ίδιου του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Ριάντ Σαλαμέ, βρίσκεται σε παράλυση: “Το ζήτημα σήμερα είναι ότι η χώρα έχει σταματήσει όλη της τη δραστηριότητα. Έχουν δυσκολέψει οι εισαγωγές λόγω του κλεισίματος των τραπεζών… Έχουμε διεθνή δάνεια να αποπληρώσουμε. Αν δεν το κάνουμε, θα βρεθούμε σε καθεστώς χρεοκοπίας. Και από την άλλη, απειλείται ο κόσμος και οι δουλειές. Οι εταιρείες που χάνουν χρήματα πιθανώς ρισκάρουν να μην μπορούν να καταβάλουν τους μισθούς.” Όσο φιλάνθρωπος και να παρουσιάζεται ο Σαλαμέ, δεν ξέρει τι σημαίνει να ανησυχείς για το μισθό σου και για τη δουλειά σου. Είναι σήμερα 69 χρονών και παραμένει ασταμάτητα αρχιτραπεζίτης του Λιβάνου από τότε που ήταν 43. Ο κόσμος που έχει παραλύσει το Λίβανο αγωνίζεται ενάντια στο σύστημα που εκφράζεται με ανθρώπους όπως ακριβώς ο Σαλαμέ.

Το κίνημα βρίσκεται στο δρόμο από τις 17 Οκτώβρη. Στις 20-21 του μήνα έφτασε σε μια πρωτοφανή κορύφωση. Σχεδόν το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας συμμετείχε με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στις διαδηλώσεις. Η κυβέρνηση παρακολουθούσε με απόγνωση τους δρόμους να μετατρέπονται σε τεράστια πάρτι με εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να χορεύουν φωνάζοντας συνθήματα κατά των υπουργών, των πολιτικών κομμάτων και του διχαστικού και διεφθαρμένου συστήματος με το οποίο κυβερνάται ο Λίβανος από τη λήξη του εμφύλιου το 1989. 

Πρόκειται για ένα σύστημα που κόβει κάθετα τη λιβανέζικη κοινωνία με βάση το θρήσκευμα και την εθνοτική καταγωγή και μοιράζει την πρόσβαση στο δημόσιο, τις υπηρεσίες, τα υπουργεία, το δημόσιο χρήμα μέσω των θρησκευτικών εκπροσώπων και των πολιτικών κομμάτων που ισχυρίζονται πως εκφράζουν τις διαφορετικές “κοινότητες”. Το μαζικό κίνημα που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι το μεγαλύτερο χτύπημα που έχει δεχτεί αυτό το σύστημα μέσα στα 30 χρόνια της ύπαρξής του και έρχεται ακριβώς τη στιγμή που οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες, που κάθισαν στις καρέκλες τους το 1989, έχουν φτάσει πλέον σε ηλικία που περνάνε τις εξουσίες και τα προνόμιά τους στα παιδιά και τα ανίψια τους. Η γεωγραφική εξάπλωση του κινήματος από την Τρίπολη στο Βορρά μέχρι τη Ναμπατίγια στο Νότο, είναι από μόνη της μια πολιτική δήλωση. Οι κατειλημμένες πλατείες στο ένα άκρο της χώρας στέλνουν μήνυμα αλληλεγγύης στο άλλο, λέγοντας δεν είμαστε Χριστιανοί, Σουνίτες, Σιίτες και Δρούζοι, είμαστε φτωχοί και δεν αντέχουμε άλλο τη λιτότητα και την κλεψιά. Την Κυριακή, ο κόσμος έφτιαξε μια ανθρώπινη αλυσίδα κατά μήκος σχεδόν όλης της ακτής της Μεσογείου, από την Τρίπολη ως την Τύρο, 170 χιλιόμετρα.

Αφορμές

Ένας συνδυασμός αφορμών οδήγησε στις 17 του Οκτώβρη. Από τη μια τα αλλεπάλληλα ρεζιλέματα του κρατικού μηχανισμού να αντιμετωπίσει στοιχειώδη προβλήματα: δάση που καίγονταν με την πυροσβεστική να δηλώνει ότι δεν έχει κατάλληλο εξοπλισμό, γειτονιές που έμειναν βυθισμένες στα σκουπίδια με το κράτος να δηλώνει πως δεν έχει άλλα σκουπιδιάρικα, κομμένο νερό και ηλεκτρικό. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η παρουσίαση του νέου προϋπολογισμού με περισσότερους φόρους για τους φτωχούς, ανάμεσά τους και φόροι σε πράγματα που ήταν δωρεάν, όπως οι τηλεφωνικές κλήσεις μέσω ίντερνετ. O πρωθυπουργός Χαρίρι παρουσίασε μέτρα που υποτίθεται ακούνε τα αιτήματα του κόσμου παίρνοντας πίσω κάποιους από τους φόρους, αλλά στην πραγματικότητα πηγαίνει πιο βαθιά το μαχαίρι της λιτότητας, επιταχύνοντας τις ιδιωτικοποιήσεις τις οποίες παρουσιάζει σαν μοναδικό τρόπο να εισρεύσει συνάλλαγμα στη χώρα και να σωθούν οι τράπεζες.

Το κίνημα απάντησε “Τα θέλουμε όλα και συνεχίζουμε”. Από τις διαδηλώσεις στις πλατείες βγήκε κάλεσμα για γενική απεργία. Τα κλεισίματα των κεντρικών αρτηριών είναι κομμάτι της προσπάθειας να μην μπορεί να πάει κανείς στη δουλειά του, να δημιουργείται κυκλοφοριακό χάος και να συνεχίσει η παράλυση ολόκληρης της οικονομίας σε συνδυασμό με το κλείσιμο των τραπεζών. Το κλειστό σύστημα θρησκευτικών διαχωρισμών, ακόμη και μέσα στα συνδικάτα, δεν έχει επιτρέψει ως τώρα ένα επίσημο κάλεσμα για απεργία από την ίδια την συνδικαλιστική ηγεσία. Σε νοσοκομεία, υπουργεία, σχολεία, πανεπιστήμια και δημόσιους οργανισμούς ο κόσμος πήρε την πρωτοβουλία να φέρει την “επανάσταση” από το δρόμο μέσα στους εργατικούς χώρους. Είναι συγκλονιστικές οι εικόνες από γιατρούς, νοσηλευτές και νοσηλεύτριες να κλείνουν τα νοσοκομεία και να κατεβαίνουν όλοι μαζί στο προαύλιο φωνάζοντας Θάουρα - Επανάσταση. Το φοιτητικό κίνημα αλλά και το γυναικείο κίνημα, που καταφέρνουν να ξεπερνούν τους οργανωτικούς διαχωρισμούς, λειτουργούν επίσης σαν ιμάντες μεταφοράς του πεζοδρομίου μέσα τους μαζικούς χώρους.

Αυτές είναι και οι δυνάμεις που δεν επιτρέπουν σε κομμάτια του ίδιου του συστήματος να παρουσιαστούν ως σωτήρες και να διχάσουν ξανά. Οι “Λιβανέζικες Δυνάμεις”, το κόμμα της χριστιανικής δεξιάς φύγανε από την κυβέρνηση προσπαθώντας να καπελώσουν το κίνημα, αλλά πετιούνται έξω από τις πλατείες. Σύροι και Σύριες συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις, όπως κάνουν και Παλαιστίνιοι πρόσφυγες. Στον προσφυγικό καταυλισμό Άϊν αλ-Χίλουα, όπου 70 χιλιάδες Παλαιστίνιοι έχουν υποδεχτεί τα τελευταία χρόνια άλλες δεκάδες χιλιάδες από τη Συρία, οργανώθηκε διαδήλωση αλληλεγγύης προς το κίνημα στον υπόλοιπο Λίβανο. Ο υπουργός Εξωτερικών και Μετανάστευσης του Λιβάνου, Τζιμπράν Μπασίλ, παίζει το χαρτί του ρατσισμού και επιχειρεί εδώ και καιρό να ρίξει το φταίξιμο για όλα στο 1,5 εκατομμύριο Σύρους πρόσφυγες. Το κίνημα τον έχει στοχοποιήσει ιδιαιτέρως σαν έναν από τους πιο μισητούς υπουργούς, φωνάζοντας: “Μέσα οι πρόσφυγες, έξω ο Μπασίλ”. 

• Την ώρα που η Εργατική Αλληλεγγύη έφευγε για το τυπογραφείο ο Χαρίρι και η κυβέρνησή του υπέβαλαν την παραίτησή τους!