Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΟΝ ΣΥΡΙΖΑ: Υπάρχουν πολιτικές απαντήσεις;

Μοιάζει, πραγματικά παράδοξο το γεγονός ότι μέσα σε αυτήν την περίοδο, ο ΣΥΡΙΖΑ αντί να μεγαλώνει και να δυναμώνει, οδηγείται σήμερα σε τριχοτόμηση:

Οι τελευταίοι μήνες έχουν σημαδευτεί από τεράστια ταξική πόλωση και μεγάλους απεργιακούς αγώνες. Εχουν επίσης σημαδευτεί, από την ταχύτατη πτώση της επιρροής και των ποσοστών του ΠΑΣΟΚ, πτώση που την ίδια στιγμή αδυνατεί να εκμεταλλευτεί και η Νέα Δημοκρατία που δημαγωγεί - αλλά και το ΛΑΟΣ που στηρίζει ανοιχτά το μνημόνιο. Εχουν σημαδευτεί, τέλος, από μια ραγδαία αλλαγή συνειδήσεων όσον αφορά «βεβαιότητες» του παρελθόντος, όπως π.χ η «ασφάλεια και η σιγουριά της Ευρωπαϊκης Ενωσης» και συνολικότερα η αξιοπιστία του οικονομικού, κοινωνικού, πολιτικού συστήματος.

Ενας επιπρόσθετος λόγος που θα περίμενε κανείς να δει να εξελίσσονται διαφορετικά τα πράγματα στο ΣΥΡΙΖΑ είναι η διακηρυγμένη στόχευση όλων των πρώην και νυν τάσεων, από τον Κουβέλη μέχρι τον Αλαβάνο, να συσπειρώσουν γύρω τους τη δυσαρέσκεια που συσσωρεύεται στη βάση του ΠΑΣΟΚ. Όμως, αντί να κερδίζουν, ο ΣΥΝ μαζί με το ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να βυθίζονται σε μια ολοένα και μεγαλύτερη κρίση.

Πρόκειται για μια αρνητική εξέλιξη που σπέρνει την απογοήτευση στον κόσμο της Αριστεράς που βρίσκεται εκτεθειμένος απέναντι στις επιθέσεις των Πρετεντέρηδων πως ό, τι λάθη και να κάνει η κυβέρνηση Παπανδρέου, η Αριστερά ή είναι «μονολιθική και ξεπερασμένη» ή «πολυδιασπασμένη και ανεύθυνη» - και άρα «ανάξια» να δώσει πραγματικές λύσεις στα προβλήματα.

Δυστυχώς, οι απαντήσεις που βρίσκει κανείς για την κρίση στο ΣΥΡΙΖΑ αφορούν συνήθως είτε τις «διαδικασίες», είτε το Βυζάντιο των τάσεων και των χειρισμών, είτε τα ίδια τα πρόσωπα. Γράφει χαρακτηριστικά ο Στέλιος Κούλογλου ότι για την κατάσταση στο ΣΥΡΙΖΑ, την οποία ο ίδιος βιάζεται να χαρακτηρίσει στρατηγική ήττα «ευθύνονται τόσο ο Αλ. Αλαβάνος, που εδώ και μερικούς μήνες κινείται με μοναδικό στόχο την υπονόμευση της ηγεσίας Τσίπρα ώστε να πετύχει τη δική του επιστροφή στα πράγματα, όσο και η ηγεσία του Συνασπισμού που διέπραξε μια σειρά από λάθη στρατηγικής και τακτικής».

Όμως οι ρίζες της κρίσης στον ΣΥΡΙΖΑ είναι πρώτα και κύρια πολιτικές - τόσο παλιές όσο και ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ - και αφορούν την ίδια τη φύση και τη στρατηγική του εγχειρήματος.

Επιρροή

Ο ΣΥΡΙΖΑ φτιάχτηκε το 2004 σαν αποτέλεσμα της αριστερής στροφής που ξεκίνησε στη βάση του ΣΥΝ, μετά την τεράστια επιρροή που άρχισαν να ασκούν πάνω του η γέννηση του κινήματος ενάντια στην παγκοσμιοποίηση μετά την Πράγα και τη Γένοβα το 2001 και του αντιπολεμικού κινήματος μετά την Φλωρεντία το 2003 - κινήματα που με τη σειρά του ο ΣΥΝ επεδίωξε να καθορίσει και να συσπειρώσει στο πολιτικό του σχέδιο μετατρέποντας το «Ελληνικό Κοινωνικό Φόρουμ» και τις οργανώσεις του σε ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. Η κατά κόρον χρησιμοποίηση του συνθήματος της Γένοβας «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός» και η επίκληση της «ενότητας της αριστεράς» έμοιαζε να αρκεί σαν πολιτική προοπτική για την επιτυχία του εγχειρήματος.

Την ίδια περίοδο και μέσα από παρόμοιες διεργασίες δυνάμωσε η Κομμουνιστική Επανίδρυση στην Ιταλία - παίζοντας κεντρικό ρόλο στη Γένοβα, το αντιπολεμικό κίνημα και τις μεγάλες απεργίες που γκρέμισαν το Μπερλουσκόνι το 2006. Ηταν η περίοδος που ο Αλαβάνος σαν πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας σαν ο πετυχημένος υποψήφιος του 10% στο Δήμο Αθήνας έτρεχαν να σταθούν δίπλα στον Μπερτινότι παρουσιάζοντας σαν πρότυπο για το ΣΥΡΙΖΑ την επιτυχία της Επανίδρυσης στην Ιταλία.

Όμως μέσα σε μόλις λίγους μήνες ο χρυσός έγινε κάρβουνο. Η Επανίδρυση συμμετείχε με τη σοσιαλδημοκρατία στην συγκυβέρνηση Πρόντι που προώθησε σκληρά νεοφιλελεύθερα μέτρα, συνέχισε τη συμμετοχή της Ιταλίας στις επεμβάσεις του ΝΑΤΟ και πήρε μέτρα ενάντια στη μετανάστευση στην Ιταλία. Γκρεμίζοντας όλες τις προσδοκίες στο όνομα του ρεαλισμού, η άλλοτε πανίσχυρη Κομμουνιστική Επανίδρυση της Γένοβας και των αντιπολεμικών κινητοποιήσεων κατέρρευσε το 2008 ακολουθώντας στον πάτο τον Πρόντι, απογοητεύοντας τον κόσμο της Αριστεράς και αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στο Μπερλουσκόνι και τους φασίστες να καθορίζουν το πολιτικό σκηνικό. Στις Ευρωεκλογές το 2009 η Επανίδρυση πήρε μόλις το 2%.

Δυστυχώς ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έβγαλε κανένα απολύτως πολιτικό συμπέρασμα από την εμπειρία της Επανίδρυσης στην Ιταλία, όπου η υλοποιημένη στην πράξη «ενότητα της αριστεράς» δεν αποδείχτηκε καθόλου αρκετή για να οδηγήσει προς τα μπρος το εργατικό κίνημα. Εφτασε στις ευρωεκλογές και τις εκλογές του 2009 με όλες τις τάσεις του από τον Αλαβάνο μέχρι τον Τσίπρα και το Αριστερό Ρεύμα να εξακολουθούν να υποστηρίζουν την ανάγκη συνύπαρξης με την Ανανεωτική Πτέρυγα που ποτέ δεν σταμάτησε να διατυμπανίζει ανοιχτά την προοπτική της συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ του Γ.Παπανδρέου αλά ιταλικά.

Και όταν τελικά η Ανανεωτική Πτέρυγα αποχώρησε από το ΣΥΡΙΖΑ και τον ΣΥΝ, το έκανε με δική της πολιτική πρωτοβουλία και όχι επειδή στην ηγεσία του ΣΥΝ επιδίωξαν ποτέ στα σοβαρά να διώξουν από τους κόλπους τους την προοπτική της συγκυβέρνησης με την σοσιαλδημοκρατία που εξέφραζε ο Κουβέλης και εξακολουθεί να εκφράζει ο Παπαδημούλης. Ακόμα και αυτή η διάσπαση, χαρακτηρίστηκε εκατέρωθεν σαν «βελούδινο διαζύγιο» - στην ουσία σαν μια διάσπαση που θα μπορούσε να αποφευχθεί.

Μέσος όρος

Η κρίση στο εγχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ είναι στην ουσία κρίση της πολιτικής που λέει ότι για να δυναμώσει η Αριστερά χρειάζεται ένα κουκούλωμα των διαφωνιών και των αντιθέσεων, ένας «μέσος όρος» ιδεών και θέσεων που θα εξασφαλίσει «αίγλη», μεγάλο εύρος ψηφοφόρων και μεγάλα εκλογικά ποσοστά στη βάση μιας αριστερότερης διαχείρισης, όταν αυτά ανέβουν.

Η κοινωνική έκρηξη το Δεκέμβρη του 2008, όπως κάθε έκρηξη, έθεσε τα όρια της αριστερόστροφης πορείας του ΣΥΡΙΖΑ που μετατράπηκε σε ένα αδιάκοπο δεξιόστροφο γαϊτανάκι, με τον Κουβέλη να κυνηγάει τον Παπανδρέου, τον Τσίπρα να κυνηγάει τον Κουβέλη, τον Αλαβάνο να κυνηγάει τον Τσίπρα, και τις συνιστώσες τον Αλαβάνο - όχι πάντα απαραίτητα με αυτήν τη σειρά.

Φέτος η οικονομική κρίση, η επίθεση της κυβέρνησης, αλλά και η απεργιακή έκρηξη της τελευταίας χρονιάς θέτουν πλέον τα όρια της ίδιας της ύπαρξης του ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα που πριν από έξι χρόνια ξεκίνησε προσπαθώντας να εκφράσει το αντικαπιταλιστικό κίνημα στην Ελλάδα, αδυνατεί να δώσει έστω και μια καθαρή αντικαπιταλιστική απάντηση τώρα - που όπως λέει και ο στίχος - η ιστορία αρχίζει να καίει σαν πυρωμένο σίδερο και αυτό που μετράει είναι οι μεγάλες επιλογές.

Πίσω από αυτήν την ανικανότητα, πίσω από τις λογικές του «μέσου όρου», στην πραγματικότητα στο ΣΥΝ και τον ΣΥΡΙΖΑ δεν έπαψε ποτέ να κυριαρχεί η ρεφορμιστική λογική της διαχείρισης του συστήματος και των αλλαγών από τα πάνω, στην ουσία η υπόσχεση για ένα νέο τίμιο ΠΑΣΟΚ στη θέση του ΠΑΣΟΚ. Αυτής της λογικής καρπός είναι η υποστήριξη στην υποψηφιότητα Μητρόπουλου, την οποία ακόμα και η Νεολαία του ΣΥΝ επικρίνει λέγοντας: «την ήττα της κυβερνητικής πολιτικής δεν μπορούν να την υπηρετήσουν στελέχη του ΠΑΣΟΚ που όχι μόνο δεν αποδεσμεύονται, αλλά αντίθετα κρύβονται πίσω από έναν αόριστο αντιμνημονιακό λόγο».

Οι εργαζόμενοι, οι νέοι, οι φτωχοί αυτής της χώρας δεν έχουν ανάγκη από ένα άλλο ΠΑΣΟΚ. Εχουν ανάγκη από εναλλακτικές ξεκάθαρες απαντήσεις σαν κι αυτές που προτείνει το αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα πάλης της ΑΝΤΑΡΣΥΑ και τις οποίες οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ θεωρούν «ακραίες»: τη διαγραφή του χρέους, την κρατικοποίηση των τραπεζών με εργατικό έλεγχο, την ανατροπή του μνημονίου κυβέρνησης-ΔΝΤ-ΕΕ, το πάγωμα των εξοπλισμών, τη νομιμοποίηση των μεταναστών.

Εχουν ακόμα περισσότερο ανάγκη από μια αριστερά που μπροστά στην χρεοκοπία του καπιταλισμού δεν θα διστάζει να βάζει καθαρά την προοπτική της ανατροπής του συστήματος, την προοπτική της επανάστασης - μια αριστερά σαν κι αυτή που προσπαθεί να διαμορφώσει το ενωτικό εγχείρημα των αγωνιστών και των οργανώσεων της ΑΝΤΑΡΣΥΑ.

Κουίζ

Ποιός και πότε έγραψε:

«H σοσιαλιστική ουδετερότητα ήταν ουσιαστικά μια οπορτουνιστική τακτική, η οποία υπαγορεύτηκε από την παραδοσιακή ανάγκη των ισορροπιών ανάμεσα στις τρεις τάσεις που αποτελούσαν το κόμμα... Ηταν αποτέλεσμα της αντίληψης «η ενότητα του κόμματος πάνω απ´ όλα, ακόμα και από την επανάσταση...Τέτοιες τακτικές οδηγούν σε μόνιμες εσωτερικές κρίσεις, διάσπαση πάνω στη διάσπαση, καμιά από τις οποίες δεν λύνει το πρόβλημα...»

Όποιος βρει τη σωστή απάντηση κερδίζει μια συνδρομή στο περιοδικό «Σοσιαλισμός από τα κάτω».

Ανακοίνωση ΑΝΤΑΡΣΥΑ για το ΣΥΡΙΖΑ

Οι εξελίξεις στο ΣΥΡΙΖΑ αναδεικνύουν την κρίση του χώρου αυτού. Οι καταστροφικοί μικροκομματικοί ανταγωνισμοί, οι προσωπικές στρατηγικές, οι κάθε είδους χειρισμοί, αποτελούν την έκφραση μιας βαθύτερης πολιτικής, προγραμματικής και στρατηγικής κρίσης. Η αδυναμία λήψης καθαρής θέσης σε κομβικά ερωτήματα όπως το χρέος και η αναγκαία διαγραφή του, η επιμονή σε μια φιλο-ΕΕ τοποθέτηση, οι αυταπάτες περί «αριστερής διακυβέρνησης», η συμπόρευση με τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία αποτελούν τις αιτίες αυτής της κρίσης.

Διέξοδο απέναντι σε αυτή την κρίση δεν μπορούν να δώσουν ούτε οι συμπορεύσεις με μεγαλοδικηγόρους παράγοντες του ΠΑΣΟΚ, εκλεκτούς των ΜΜΕ στο όνομα μιας «αντιμνημονιακής» πάλης που αφήνει στο απυρόβλητο την κυβέρνηση, την ΕΕ και το ΔΝΤ, ούτε η λογική των «σωτήρων» της Αριστεράς και των «μετώπων» χωρίς σαφείς πολιτικές τοποθετήσεις.

Αυτό που χρειάζεται είναι μια άλλη αριστερά, ριζοσπαστική και αντικαπιταλιστική, σε ρήξη με την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, το Μνημόνιο, την ΕΕ και το ΔΝΤ. Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ θα συμβάλει με όλες της τις δυνάμεις σε αυτή την πρόκληση και καλεί σε συστράτευση όλους τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες που μοιράζονται την αγωνία για μια Αριστερά πραγματικό αντίπαλο δέος στο σύστημα της εκμετάλλευσης, για ένα μαζικό πολιτικό κίνημα ανατροπής και νίκης. Η μαζική στήριξη και ενίσχυση των αντικαπιταλιστικών ψηφοδελτίων, που διαμορφώνονται αυτές τις μέρες σε όλες τις περιφέρειες, αποτελούν ένα αποφασιστικό βήμα σε αυτή την κατεύθυνση.