Καταπίεση και απελευθέρωση
Η πάλη ενάντια στον σεξισμό μετά τη δίκη των δολοφόνων της Ε. Τοπαλούδη

Ομόφωνα ένοχοι για τον βιασμό και τη δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη κρίθηκαν οι Μανώλης Κούκουρας και Αλέξανδρος Λούτσαϊ στις 15/5. Καταδικάστηκαν και οι δύο σε ποινή ισόβιας κάθειρξης συν 15 χρόνια, ενώ άνοιξε ο δρόμος για τη διερεύνηση του ρόλου του ψυχιάτρου του Μ. Κούκουρα για ψευδείς βεβαιώσεις (προκειμένου να πέσει στα μαλακά), καθώς το δικαστήριο διαβίβασε τα πρακτικά και την απόφαση της δίκης στον εισαγγελέα. Κανένα ελαφρυντικό δεν αναγνωρίστηκε στους δυο κατηγορούμενους.

Πρόκειται για μια υπόθεση που έχει συγκλονίσει με την αγριότητά της και δείχνει ανάγλυφα τον ρόλο του συστήματος στη βία που υφίστανται οι γυναίκες: από τη συνολική υποτίμηση των γυναικών που κάνει την άρνησή τους αφορμή ακόμη και για μια δολοφονική επίθεση, μέχρι συγκεκριμένα τον ρόλο της “καλής κοινωνίας” που από παλιότερα είχε συγκαλύψει άλλες εγκληματικές συμπεριφορές του Μ. Κούκουρα λόγω του ονόματος της οικογένειάς του ή της αδράνειας των αρχών εξ αιτίας της οποίας πολλές καταγγελίες γυναικών στη Ρόδο (ανάμεσά τους η ίδια η Ε. Τοπαλούδη) δεν είχαν διερευνηθεί.

Γύρω από τη δίκη έγινε μια ολόκληρη σύγκρουση. Η ανακοίνωση του προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών Δ. Βερβεσού, η παρέμβαση στη διαδικασία της δίκης του συμβούλου του ΔΣΑ, Γ. Κλεφτοδήμου, αλλά και το δημόσιο σχόλιο του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Α. Σκέρτσου, όλα με αφορμή την εισαγγελική πρόταση σε μια προσπάθεια αποδόμησής της, αποτελούν μια απροκάλυπτη προσπάθεια επηρεασμού του αποτελέσματος της δίκης. Η “Εναλλακτική Παρέμβαση – Δικηγορική Ανατροπή” και ο Θ. Καμπαγιάννης, μέλος του ΔΣ του ΔΣΑ, τοποθετήθηκαν ενάντια στην παρέμβαση Βερβεσού ενώ έχει ξεκινήσει συλλογή υπογραφών δικηγόρων που λένε “κ. Βερβεσέ, μην μιλάτε στο όνομά μας!”. Παράλληλα, τους μήνες που έχουν μεσολαβήσει από τη δολοφονία, το γυναικείο κίνημα δεν έχει σταματήσει να αγωνίζεται στιγμή και η δίκη αποτελεί θέμα συζήτησης από άκρη σε άκρη της χώρας κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το τέλος της. Η δίκη ταρακούνησε όλη την κοινωνία συθέμελα κι αυτό δείχνει ότι το ζήτημα της σεξιστικής βίας είναι κεντρικό. Συγκρούεται ένα κίνημα που διεκδικεί όχι μόνο δικαιοσύνη για την Ελένη και όλα τα θύματα γυναικοκτονιών αλλά να τσακιστούν οι σεξιστικές διακρίσεις συνολικά, με ένα σύστημα που θέλει να συγκαλύψει αυτά τα φαινόμενα, καθώς στην καρδιά της πολιτικής του είναι οι ακόμα σκληρότερες επιθέσεις στις γυναίκες και τα κεκτημένα τους.

Η Κατερίνα Θωίδου, μέλος της Κίνησης για την Απεργιακή 8 Μάρτη, δήλωσε στην Εργατική Αλληλεγγύη: “Η ισόβια καταδίκη των δολοφόνων της Ελένης Τοπαλούδη, ομόφωνα και χωρίς κανένα ελαφρυντικό από το Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο, ήταν μία δίκαιη απόφαση που έδειξε ότι οι μάχες που δώσαμε τα τελευταία χρόνια, στην Ελλάδα και διεθνώς, για να κάνουμε τη σεξιστική καταπίεση των γυναικών υπόθεση του εργατικού κινήματος και όλης της κοινωνίας, φέρνουν αποτέλεσμα. Μέχρι τώρα είχαμε συνηθίσει σε ανάλογου περιεχομένου δίκες, το θύμα να 'βιάζεται' για δεύτερη φορά μέσα στη δικαστική αίθουσα. Αυτό σαφώς και λειτουργούσε όλα αυτά τα χρόνια αποθαρρυντικά στο να ζητήσει κάθε γυναίκα θύμα βιασμού ή σεξουαλικής παρενόχλησης  την καταδίκη του βιαστή της. 

Ιστορική νίκη

Τον Ιούνη του 2019 έγινε αλλαγή του ορισμού του βιασμού μέσα από το νέο Ποινικό Κώδικα με κριτήριο την έλλειψη συναίνεσης. Η αρχική προσπάθεια βρισκόταν στον αντίποδα: να μετατραπεί ο βιασμός σε πλημμέλημα αν δεν υπήρχε σωματική βλάβη και να αποσυνδεθεί από την απουσία συναίνεσης. Μετά από αντιδράσεις τεράστιες, καμπάνια σε εργατικούς χώρους και γειτονιές, ψηφίσματα εργατικών σωματείων και κινητοποιήσεις στη Βουλή, με αίτημα να γίνει η απουσία συναίνεσης το κριτήριο για την ύπαρξη βιασμού, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Ήταν μια ιστορική νίκη για το γυναικείο και εργατικό κίνημα. Σήμερα, η σεξιστική κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί να γυρίσει τις γυναίκες στο σπίτι και στην κουζίνα κάνοντας μια τεράστια επίθεση στα δικαιώματά τους. Οι προκλήσεις δεν περνούν αναπάντητες. Για παράδειγμα μεγάλες αντιδράσεις ανάγκασαν να αφαιρεθούν άρον άρον οι αφίσες κατά της έκτρωσης στο Μετρό, ενώ πιο πρόσφατα η ΝΔ αναγκάστηκε να πετάξει στα σκουπίδια το σεξιστικό σποτάκι της πολιτικής προστασίας για τον κορονοϊό.

Όλα αυτά δεν έπεσαν από τον ουρανό. Είναι κομμάτι της ριζοσπαστικοποίησης γυναικών και αντρών, αποτέλεσμα των αγώνων που δώσαμε τα τελευταία χρόνια, από το κίνημα #metoo στις ΗΠΑ που οδήγησε στην καταδίκη του βιαστή Γουάινστιν μέχρι τις απεργιακές κινητοποιήσεις των συνδικάτων για τις 8 Μάρτη. Ειδικά φέτος για πρώτη φορά στην Ελλάδα, δεκάδες πρωτοβάθμια σωματεία, ομοσπονδίες και συνομοσπονδίες πήραν αποφάσεις στηρίζοντας τα αιτήματα ενάντια στη γυναικεία καταπίεση, αποτέλεσμα μίας πλατιάς καμπάνιας με δεκάδες συζητήσεις και εκδηλώσεις σε χώρους δουλειάς και νεολαίας, που έκαναν το θέμα των σεξιστικών διακρίσεων αιχμή των αγώνων του εργατικού κινήματος. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες διαμόρφωσαν ένα 'κοινό περί δικαίου αίσθημα' το οποίο έπρεπε να εκφράσουν με την απόφασή τους οι δικαστές και οι ένορκοι στη δίκη των βιαστών και δολοφόνων της Τοπαλούδη.  

Έχουμε να συνεχίσουμε για να κάνουμε πράξη το σύνθημα 'Καμία άλλη δολοφονημένη, ποτέ μην ξεχαστεί τι κάναν στην Ελένη'. Γιατί είναι αλήθεια ότι μία γυναίκα πέφτει θύμα βιασμού κάθε μιάμιση μέρα στην Ελλάδα, ενώ μέσα στην περίοδο της καραντίνας οι καταγγελίες των γυναικών για έμφυλη βία στο σπίτι τους πολλαπλασιάστηκαν. Ταυτόχρονα η Νέα Δημοκρατία προσπαθεί να πισωγυρίσει τις γυναίκες σε όλα τα επίπεδα με τις επιθέσεις στα εργατικά δικαιώματα, τη διάλυση του κοινωνικού κράτους, τη σεξιστική προπαγάνδα για τη θέση της γυναίκας, την αμφισβήτηση του δικαιώματος στην έκτρωση και πολλά άλλα. Η πάλη ενάντια στη γυναικεία καταπίεση χρειάζεται να πηγαίνει χέρι χέρι με την πάλη ενάντια στο σύστημα  που γεννάει σεξισμό και διαμορφώνει τις συνθήκες για να υπάρχουν βιαστές, καλλιεργώντας την κυρίαρχη αντίληψη του 'άντρα κυνηγού' και της 'γυναίκας θήραμα'. Έχουμε να συνεχίσουμε στο δρόμο των κοινών αγώνων αντρών και γυναικών μέχρι να τσακίσουμε κάθε είδους σεξιστικές διακρίσεις και το ίδιο το σύστημα των βιαστών-καπιταλιστών”.