Πολιτισμός
Ένιο Μορικόνε: Καλό Σινεμά στον Παράδεισο maestro

Ένιο Μορικόνε

 

Οι κινηματογραφικές μουσικές που έγραψε ο συνθέτης Ένιο Μορικόνε είχαν δύο πολύ μεγάλες αρετές και μια πολύ μεγάλη «τύχη».

Η «τύχη» ήταν ότι έντυσαν μουσικά ταινίες, πολλές ταινίες, πάρα πολλές ταινίες, που έμειναν στην ιστορία. Κινηματογραφική και μη. Έμειναν δηλαδή, στη μνήμη του κόσμου. Πολύ κόσμου. Πάρα πολύ κόσμου. Σίγουρα όχι γιατί ήταν όλες τους απαραίτητα, πρωτοποριακά αριστουργήματα της 7ης τέχνης, αλλά γιατί ήταν τίμιες προσπάθειες που κατάφεραν να αφήσουν το στίγμα τους. Πολλές φορές δε, δημιούργησαν και νέες κινηματογραφικές κατηγορίες όπως τα spaghetti γουέστερν. Κι αυτό βόηθησε τη μουσική του και τον ίδιο να γίνει παγκόσμια γνωστός.

Είχαν όμως και δύο αρετές: Οι συνθέσεις του συμπρωταγωνιστούσαν μαζί με τους υπόλοιπους συντελεστές της ταινίας -την οποία έντυναν μουσικά κάθε φορά- αποκτώντας οργανικό ρόλο στην αφήγηση και εξέλιξη της ιστορίας, υπογραμμίζοντάς την με νότες.

Έτσι η μουσική του, μαζί με την εικόνα και τους διαλόγους, γινόταν αναπόσπαστο κομμάτι της, με αποτέλεσμα στη συνέχεια οι θεατές να την ταυτίζουν πλήρως με την ταινία για την οποία γράφτηκε. Αναγνωρίζουμε δηλαδή, την ταινία από το μουσικό της θέμα και ταυτίζουμε το μουσικό αυτό θέμα όταν το ακούμε μόνο του, με τη αντίστοιχη ταινία για την οποία έχει γραφτεί. Συμβαίνει και με άλλους διάσημους συνθέτες μουσικής για κινηματογραφικές παραγωγές (Χένρυ Μαντσίνι, Τζων Γουίλιαμς), απλά ο Ένιο Μορικόνε ήταν ο παραγωγικότερος.

Η δεύτερη αρετή ήταν ότι οι μουσικές του δεν υποστήριζαν μόνο τις κινηματογραφικές ανάγκες των ταινιών για τις οποίες γραφόντουσαν. Αλλά ότι ενώ πάντα ταυτιζόντουσαν όπως αναφέραμε και προηγουμένως με αυτές, την ίδια ακριβώς στιγμή μπορούσαν και να ταξιδεύουν ελεύθερες από τα «δεσμά» των ταινιών για τις οποίες ο Μορικόνε αρχικά τις συνέθεσε, ως «ανεξάρτητα» μουσικά έργα. Έχουν δηλαδή, την ικανότητα να δημιουργούν συνεχώς νέες, διαφορετικές εικόνες στα μυαλά όσων τις ακούν, από εκείνες για τις οποίες αρχικά δημιουργήθηκαν και με τις οποίες ταυτίστηκαν απόλυτα. Παρόλα αυτά μπορούν και λειτουργούν ως σάουντρακ για τις σκέψεις μας κάθε φορά.

Είναι γνωστό άλλωστε πως η μουσική που έγραψε για τα spaghetti γουέστερν έχει επηρεάσει ολόκληρες γενιές μουσικών της Americana, της Country, της Surf και του Garage, καθώς επίσης ότι οι Metallica, εδώ και δεκαετίες χρησιμοποιούν το κομμάτι «The Ecstasy of Gold» από την ταινία: «Ο Καλός, ο Κακός και ο Άσχημος» ως τη μόνιμη εισαγωγή στις συναυλίες τους.

Ο Ένιο Μορικόνε (1928-2020) ήταν Ιταλός συνθέτης, ενορχηστρωτής, μαέστρος και τρομπετίστας στο συγκρότημα ελεύθερου αυτοσχεδιασμού «Il Gruppo». Έγραψε μουσική για περισσότερες από 400 ταινίες, από τις οποίες και έγινε παγκόσμια γνωστός. Συνέδεσε κυρίως το όνομά του με τον σκηνοθέτη Σέρτζιο Λεόνε με τον οποίο και συνεργάστηκε στην «Τριλογία των Δολαρίων»: «Για Μια Χούφτα Δολάρια» (1964), «Μονομαχία στο Ελ Πάσο» (1965), «Ο Καλός, ο Κακός και ο Άσχημος» (1966), αλλά και στην ταινία «Κάποτε στην Αμερική» (1984).

Όσκαρ

Διακρίθηκε στο Χόλυγουντ συνθέτοντας μουσική για αρκετές ταινίες που κέρδισαν Όσκαρ, όπως οι: «Days of Heaven» του Τέρενς Μάλικ (1978), «The Mission» του Ρόουλαντ Τζόφι (1986), «The Untouchables» του Μπράιαν Ντε Πάλμα (1987), «Cinema Paradiso» του Τζουζέπε Τορνατόρε (1988) και «Bugsy» του Μπάρι Λέβινσον (1991). Το 2007, ο Μορικόνε παρέλαβε το τιμητικό Όσκαρ για τη συνεισφορά του στην «τέχνη της μουσικής για ταινίες». Είχε προταθεί για άλλα πέντε Όσκαρ την περίοδο 1979-2001. Επίσης κέρδισε και το Όσκαρ «Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής» το 2016 για τη μουσική της ταινίας «The Hateful Eight» του Κουέντιν Ταραντίνο (2015). Επιπλέον, βραβεύτηκε με τρία Γκράμι, τρεις Χρυσές Σφαίρες, έξι BAFTA, δύο Βραβεία Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου και έναν Χρυσό Λέοντα.

Ανάμεσα στις πάμπολλες ταινίες για τις οποίες κλήθηκε να γράψει τη μουσική τους κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής του καριέρας, αξίζει να αναφερθούμε και σε δύο εξόχως πολιτικές του επιλογές: «Η Μάχη του Αλγερίου» του Τζίλο Ποντεκόρβο (1966) και «Σάκο και Βαντσέτι» του Τζούλιανο Μοντάλντο (1971) με το τραγούδι «Here's to You» που ερμηνεύει η Joan Baez.

Το αποχαιρετιστήριο γράμμα του, που είχε γράψει ο ίδιος και που παρέδωσε στους δημοσιογράφους ο δικηγόρος του, έξω από την κλινική στη Ρώμη όπου άφησε σε ηλικία 91 ετών την τελευταία του πνοή τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας που μας πέρασε, ξεκινά ως εξής:

«Εγώ ο Ένιο Μορικόνε, έχω πια πεθάνει. Ανακοινώνω τον θάνατό μου σε όλους τους φίλους μου που στάθηκαν πάντα δίπλα μου και σε εκείνους που είχα καιρό να συναντήσω και τους χαιρετώ με μεγάλη τρυφερότητα. Αδύνατον να τους κατονομάσω όλους…»

Πράγματι αδύνατον. Αφού απ’ όλο τον πλανήτη εκατομμύρια κόσμου που σε γνωρίσαμε από τη μουσική σου και ταξιδέψαμε μ’ αυτήν, σε ευχαριστούμε και σου ευχόμαστε: «Καλό Σινεμά στον Παράδεισο maestro…».