Διεθνή
Σουδάν: Ξανά στους δρόμους

Εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές, ίσως και ένα εκατομμύριο, ξεχύθηκαν στους δρόμους του Σουδάν την περασμένη Τρίτη. Ήταν ένα μήνυμα ότι ο ξεσηκωμός που ξεκίνησε πριν από 18 μήνες δεν έχει πει την τελευταία του λέξη. Οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα Χαρτούμ και στις δίδυμες πόλεις της, Βόρειο Χαρτούμ και Ομντουρμάν, ενώ η κυβέρνηση απέκλεισε δρόμους και γέφυρες προς το κέντρο της πρωτεύουσας. Η αστυνομία έριξε δακρυγόνα για να διαλύσει μια πορεία προς το αεροδρόμιο. Αντίστοιχες διαδηλώσεις οργανώθηκαν στην Κάσαλα, στο ανατολικό Σουδάν, στο Νταρφούρ και σε δεκάδες άλλες πόλεις όλης της χώρας.

“Η επανάσταση βρίσκεται σε κίνδυνο”, είπε ο Χουσάμ Αλί, μέλος της επιτροπής αντίστασης στο Χαρτούμ, από το δίκτυο των οργανώσεων γειτονιάς που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των διαδηλώσεων πέρυσι. “Αυτό που βλέπουμε είναι ότι ο στρατός έχει στήσει το παιχνίδι και παρόλα αυτά διψάει για περισσότερη εξουσία”. 

Η πιο πρόσφατη φάση του σουδανέζικου κινήματος για δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη ξεκίνησε το Δεκέμβρη του 2018. Ξέσπασαν θαρραλέες μαζικές διαδηλώσεις, γενικές απεργίες και βδομάδες καταλήψεων δρόμων σε πολλές πόλεις. Το κίνημα οδήγησε στην ανατροπή του δικτάτορα Ομάρ αλ-Μπασίρ, που κυβερνούσε για 30 χρόνια, και πέτυχε κι άλλες κατακτήσεις. Όμως δεν μετασχημάτισε συνολικά την πολιτική κατάσταση ούτε έφερε ριζικές αλλαγές στις συνθήκες ζωής.

Μια σάπια συμφωνία τον Αύγουστο του 2019 οδήγησε σε “καταμερισμό της εξουσίας” μεταξύ του Μεταβατικού Στρατιωτικού Συμβουλίου (TMC), το οποίο είχε πάρει την εξουσία μετά την ανατροπή του Μπασίρ, και του κινήματος για τη δημοκρατία.

Ένα συμβούλιο που αποτελείται από έξι μη στρατιωτικούς και πέντε στρατιωτικούς επιβλέπει την κυβέρνηση. Πρόεδρος του συμβουλίου είναι ο αντιστράτηγος Αμπντεφατάχ αλ-Μπουρχάν, που ήταν επικεφαλής του TMC. Στο συμβούλιο συμμετέχει και ο στρατηγός Μοχάμεντ Νταγκάλο, γνωστός ως “Χεμέντι”, επικεφαλής των διαβόητων παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Επικουρίας (RSF). Πρόκειται για τις δυνάμεις που σφαγίασαν 120 αγωνιστές τον Ιούνη του 2019. Πολύ γρήγορα ξέσπασε ο θυμός ενάντια στη νέα κυβέρνηση.

Τον Οκτώβρη του 2019 ο κόσμος βγήκε στους δρόμους στην πρωτεύουσα Χαρτούμ και σε πολλές άλλες πόλεις. Τώρα ο κόσμος ξαναβγαίνει θυμωμένος για τον αργό ρυθμό των αλλαγών. Απαιτεί συνολικό ξήλωμα του παλιού καθεστώτος.

Η πορεία της περασμένης βδομάδας καλέστηκε από την Ένωση Σουδανών Επαγγελματιών (SPA) και τις Επιτροπές Αντίστασης.

Απαιτούν το διορισμό μη-στρατιωτικών κυβερνητών στις επαρχίες της χώρας. Επίσης, απαιτούν ειρήνη με τα αντάρτικα κινήματα στο Νταρφούρ, τον Μπλε Νείλο και το Νότιο Κορντοφάν, τα οποία υποτίθεται αποτελούσαν τμήμα της συμφωνίας για καταμερισμό της εξουσίας.

Ζητάνε γρήγορες, δημόσιες δίκες για τον Μπασίρ και τους υπόλοιπους αξιωματούχους της κυβέρνησής του. Αυτό το αίτημα ανοίγει το ερώτημα για το γιατί η περσινή συμφωνία επέτρεψε σε χασάπηδες όπως ο Χεμέντι να γίνουν μέλη του Συμβουλίου που κυβερνά.

Στη φυλακή

Ο Μπασίρ, που παραμένει στη φυλακή στο Χαρτούμ από τη στιγμή της ανατροπής του, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σειρά κατηγορίες για το πώς ανέβηκε στην εξουσία με το πραξικόπημα του 1989.

Οι διαδηλωτές απαίτησαν επίσης δικαιοσύνη για τις δολοφονίες διαδηλωτών από το Δεκέμβρη του 2018 και στη συνέχεια.

Οι εργάτες και οι φτωχοί του Σουδάν έχουν κοντραριστεί πολλές φορές με την νέα κυβέρνηση. Αλλά δεν έχουν φτάσει να αντιπαρατεθούν μαζί της, αξιοποιώντας τη δύναμη των επιτροπών γειτονιών και των δικτύων που χτίστηκαν στη διάρκεια των απεργιών του 2019.

Αυτή τη στιγμή, ο θυμός εκφράζεται αλλά η SPA τον διαχειρίζεται κιόλας μέσα σε σφιχτά όρια ως διαπραγματευτική τακτική.

Πραγματική αλλαγή σημαίνει να σπάσουν οι συμφωνίες με τα υπολείμματα του καθεστώτος του Μπασίρ και να σχηματιστούν οργανώσεις που θα μπορούν να εκφράσουν γνήσια την επιθυμία για κοινωνικό μετασχηματισμό. Όσο περισσότερο βαθαίνουν οι οικονομικές δυσκολίες, αυτή η ανάγκη θα γίνεται όλο και πιο σημαντική.

Η οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 8% φέτος και ο πληθωρισμός ήδη τρέχει με 100%. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και άλλοι χρηματοδότες απαιτούν την κατάργηση των επιδοτήσεων στα καύσιμα και το σιτάρι. Πρόκειται για επιδοτήσεις κρίσιμης σημασίας για το 65% από τα 44 εκατομμύρια του πληθυσμού του Σουδάν, που ζουν σε συνθήκες φτώχειας.

Ήταν η προσπάθεια του Μπασίρ να καταργήσει την επιδότηση στο σιτάρι -κάτι που οδήγησε σε πολλαπλασιασμό της τιμής του ψωμιού- που πυροδότησε τον ξεσηκωμό το Δεκέμβρη του 2018.