Οικονομία και πολιτική
ΙΟΒΕ - Παραμύθια από τους απολογητές των ιδιωτικοποιήσεων

Στη Βρετανία ο κόσμος νοσταλγεί την εποχή που τα τρένα ανήκαν στο δημόσιο.

Πόσο έγκυρη θα σας φαινόταν μια μελέτη του Ιδρύματος Κοινωνικών Ερευνών της Μαφίας για τη θετική συμβολή των δολοφονιών στη μείωση της εγκληματικότητας; Με διαγράμματα, στατιστικά δεδομένα, μια άρτια ερευνητική ομάδα (όλοι με μεγάλη εμπειρία στο έγκλημα) και μια σύγχρονη παρουσίαση  σε Powerpoint; 

Το ΙΟΒΕ (Ίδρυμα Οικονομικών Βιομηχανικών Ερευνών) παρουσίασε τα αποτελέσματα της μελέτης του για τις επιδράσεις των ιδιωτικοποιήσεων στην πορεία της ελληνικής οικονομίας. Το συμπέρασμα: πρέπει να είμαστε ευγνώμονες απέναντι όχι μόνο στο ΤΑΙΠΕΔ αλλά και την Cosco και την Fraport και την FS Italiane και τα άλλα τρωκτικά του δημόσιου πλούτου γιατί η δράση τους ενίσχυσε σημαντικά τόσο την ανάπτυξη όσο και την απασχόληση στη χώρα μας. Σύμφωνα με τη μελέτη οι ιδιωτικοποιήσεις προσέθεσαν κατά μέσο όρο ένα δις περίπου κάθε χρόνο στο ΑΕΠ της χώρας και δημιούργησαν σχεδόν 20 χιλιάδες θέσεις μόνιμης απασχόλησης. 

Η μελέτη καλύπτει μια περίοδο σχεδόν οκτώ ετών αλλά εστιάζει κυρίως στις μεγάλες ιδιωτικοποιήσεις της περιόδου του τρίτου μνημονίου, του Λιμένα Πειραιώς, των 14 περιφερειακών αεροδρομίων, του Αστέρα της Βουλιαγμένης, της ΤΡΑΙΝΟΣΕ και των περιφερειακών λιμανιών. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ “αποδίδονται σε ιδιωτικοποιήσεις 5,6 δισ. πάγιες επενδύσεις αθροιστικά την περίοδο 2011 - Β’ τρίμηνο του 2019”. Οι ληστές, με άλλα λόγια, δεν άρπαξαν τα χρυσαφικά μας αλλά άφησαν και ένα σημαντικό ποσό στο πορτοφόλι μας. Ευλογημένα να είναι τα μνημόνια.

Η μελέτη ξεκινάει με μια γενική εκτίμηση των “μακροοικονομικών επιδράσεων” του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων. Πρώτο-πρώτο εμφανίζεται ένα διάγραμμα που αποδεικνύει, υποτίθεται, την σημαντική συμβολή που είχαν αυτές οι ιδιωτικοποιήσεις στις επενδύσεις στην οκταετία που καλύπτει. Στο κάτω μέρος του διαγράμματος βλέπουμε τα “αρχικά έσοδα” του δημοσίου από την πώληση των μετοχών, των επιχειρήσεων κλπ. Στο πάνω μέρος το διάγραμμα των επενδύσεων – που εμφανίζει ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο “βουναλάκι” (μια αύξηση) στους μήνες που ακολουθούν τα “αρχικά έσοδα”. Τι άλλη απόδειξη θέλετε; “Η οικονομετρική ανάλυση ανέδειξε την ύπαρξη θετικής και στατιστικά σημαντικής συσχέτισης μεταξύ των ακαθάριστων πάγιων επενδύσεων και των αρχικών εισπράξεων από ολοκληρωμένα έργα ιδιωτικοποιήσεων” γράφει η περίληψη της έκθεσης. Με άλλα λόγια η μελέτη αποδίδει την αύξηση των επενδύσεων στις ιδιωτικοποιήσεις απλά συσχετίζοντας στατιστικά τα δυο διαγράμματα. Έγινε η ιδιωτικοποίηση. Ύστερα ακολούθησε ένα “κύμα” επενδύσεων. Και αυτό επαναλήφθηκε αρκετές φορές μέσα στην οκταετία. Άρα τα δυο φαινόμενα είναι συνδεδεμένα με την αρχή του αιτίου και του αποτελέσματος.

Η “στατιστική συσχέτιση” είναι η αγαπημένη αποδεικτική μέθοδος της συνωμοσιολογίας και κάθε αντιδραστικής ψευδοεπιστήμης. Στις ΗΠΑ το 2018 το ένα τρίτο των φυλακισμένων ήταν Μαύροι παρόλο που το ποσοστό τους στην κοινωνία δεν ξεπερνάει το 12%. Υπάρχει μια “σημαντική στατιστική συσχέτιση” ανάμεσα στο χρώμα του δέρματος και την εγκληματικότητα λένε οι ρατσιστές: οι Μαύροι έχουν τέσσερις φορές μεγαλύτερες πιθανότητες να παραβούν το νόμο από ότι οι Λευκοί...

Στατιστικές μπούρδες

Ο καπιταλισμός είναι “χαοτικό σύστημα”. Το ύψος των επενδύσεων επηρεάζεται από πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες -τις προοπτικές της οικονομίας, την πολιτική σταθερότητα, τις κρατικές επιδοτήσεις, τη φορολογική πολιτική για να αναφέρουμε μόνο μερικά προφανή από αυτά. Η στατιστική συσχέτιση είναι απλά μια μπούρδα. Οι μεγάλες ιδιωτικοποιήσεις έγιναν σύμφωνα με το διάγραμμα του ΙΟΒΕ το 11, το 13, το 17 και το 19. Σε χρονιές “πρώτους αριθμούς” δηλαδή, για να κάνουμε και εμείς τη δική μας “στατιστική συσχέτιση”. Το 23 (ο επόμενος πρώτος αριθμός) θα έχουμε ένα νέο κύμα ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας. Το λένε ξεκάθαρα (όχι τα άστρα) οι αριθμοί...

Αφού “αποδείξει” τη μεγάλη συμβολή που είχαν οι ιδιωτικοποιήσεις στις επενδύσεις η μελέτη του ΙΟΒΕ προσπαθεί να εντοπίσει τις επιδράσεις που είχαν συνολικά στους κρίσιμους δείκτες της οικονομίας -την ανάπτυξη (την άνοδο του ΑΕΠ) και την απασχόληση. Η μέθοδος που χρησιμοποιεί ονομάζεται “σύγκριση με το σενάριο βάσης”. Το “σενάριο βάσης” είναι αυτό που λέει το ίδιο του το όνομα: ένα σενάριο - η υποθετική πορεία της ελληνικής οικονομίας στην οκταετία που καλύπτει η μελέτη εάν αφαιρεθούν οι επιδράσεις των ιδιωτικοποιήσεων. 

Ούτε ο ΙΟΒΕ, ούτε ο Γατόπουλος, ούτε κανένας άλλος από τους “επιφανείς” οικονομολόγους είχε προβλέψει το μέγεθος της κρίσης (για να μην πούμε την ίδια την κρίση) πριν από το 2008. Τα μοντέλα τους -τα σενάρια τους- απέτυχαν παταγωδώς. Αλλά τώρα η ίδια μεθοδολογία χρησιμοποιείται για να αποδείξει ότι οι ιδιωτικοποιήσεις “ήταν ευλογία” για τον τόπο. 

Η θέση της μελέτης του ΙΟΒΕ είναι στο καλάθι των αχρήστων. Οι νεοφιλελεύθερες συνταγές που προωθεί η προπαγάνδα της άρχουσας τάξης έχουν έναν και μοναδικό σκοπό: να φορτώσουν τα βάρη της κρίσης -που έχει πάρει τώρα και πάλι δραματικές διαστάσεις- στις πλάτες των εργατών και των φτωχών.

Η απάντηση στην ανεργία δεν είναι οι ιδιωτικοποιήσεις -που φέρνουν υποτίθεται επενδύσεις και αύξηση της απασχόλησης. Η απάντηση είναι η απαγόρευση των απολύσεων. Η απάντηση στο κλείσιμο των επιχειρήσεων δεν είναι τα κίνητρα -κάθε είδους- προς τους επιχειρηματίες αλλά η κρατικοποίηση των επιχειρήσεων, χωρίς καμιά αποζημίωση προς τα αφεντικά που λένε ότι “δεν βγαίνουν”. 

Η πανδημία έχει προσδώσει στην κρίση που ζούμε σήμερα δραματικές διαστάσεις. Αλλά η ύφεση προϋπήρχε της πανδημίας. Τα κλεισίματα και οι απολύσεις είχαν αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους πριν από τον συναγερμό του κορονοϊού. Η κρίση δεν οφείλεται στην καθυστερημένη εφαρμογή των συνταγών του νεοφιλελευθερισμού: οφείλεται στον καπιταλισμό. Θετικά μέτρα είναι αυτά και μόνο που αντιμάχονται το σύστημα και δυναμώνουν το εργατικό κίνημα – το μόνο που μπορεί να μας βγάλει από την σημερινή αδιέξοδη κατάσταση. 


Ποιο είναι το ΙΟΒΕ

“Το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) είναι ιδιωτικός μη κερδοσκοπικός, κοινωφελής, ερευνητικός οργανισμός”,  γράφει η ιστοσελίδα του. “Το ΙΟΒΕ δεν έχει σταθερή χρηματοδότηση από κάποια δημόσια ή ιδιωτική πηγή. Την ανεξαρτησία του υπογραμμίζει μεταξύ άλλων ακριβώς και το γεγονός ότι αντλεί χρηματοδότηση από πολλές διαφορετικές πηγές, μέσω χορηγιών και υποστήριξης ερευνητικών έργων”.

Μπούρδες. Το ΙΟΒΕ δεν είναι ανεξάρτητο. Είναι το ινστιτούτο “ερευνών” της άρχουσας τάξης. Για την ακρίβεια το ινστιτούτο “επιστημονικής” προπαγάνδας των βιομηχάνων, των τραπεζιτών, των εφοπλιστών και της υπόλοιπης καλής (που λέει ο λόγος) κοινωνίας. Το ΙΟΒΕ γράφει η ίδια η ιστοσελίδα του “διοικείται από εξηνταμελές Διοικητικό Συμβούλιο, τα μέλη του οποίου αντιπροσωπεύουν τον επιχειρηματικό, τραπεζικό και ακαδημαϊκό κόσμο, όπως επίσης και οργανισμούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα”. 

Πρόεδρος του ΔΣ είναι σήμερα ο Παναγιώτης Θωμόπουλος. Ο Θωμόπουλος είναι τραπεζίτης. Έχει διατελέσει πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας, πρόεδρος της Eurobank, πρόεδρος του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (δηλαδή του εγχώριου “παραρτήματος” της Τρόικας), πρόεδρος της Επιτροπής Προετοιμασίας των Ολυμπιακών Αγώνων (της επιτροπής που οργάνωσε το “πάρτυ” των εργολάβων του 2004), υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, και αναπληρωτής διοικητής του ΔΝΤ για την Ελλάδα. Η ανεξαρτησία προσωποποιημένη, με άλλα λόγια.

Αντιπρόεδροι - Τρόικα

Το ΙΟΒΕ έχει τρεις αντιπροέδρους. Και οι τρεις είναι “διαμάντια”: Γκίκας Χαρδούβελης, ο διαβόητος πρώην υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Σαμαρά. Ευάγγελος Καλούσης, πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων. Αθανάσιος Σαββάκης, πρόεδρος του ΣΕΒ.

Το ΙΟΒΕ υποστηρίζει ότι είναι οικονομικά ανεξάρτητο. Το μεγαλύτερο κομμάτι των εσόδων του (37%), προέρχεται σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, από “κλαδικούς συνδέσμους και ενώσεις”, δηλαδή από τον ΣΕΒ και τις άλλες εργοδοτικές οργανώσεις. Με εξαίρεση ίσως τον ίδιο τον ΣΕΒ η κύρια πηγή χρηματοδότησης των οργανώσεων αυτών είναι -ποιος άλλος- το κράτος. Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι των εσόδων του ΙΟΒΕ (35%) προέρχεται κατευθείαν από την ΕΕ και το δημόσιο. Το υπόλοιπο 25% των εσόδων του καλύπτεται από τον ιδιωτικό τομέα.

Επικεφαλής των χρηματοοικονομικών ερευνών του ιδρύματος και υπεύθυνος της έρευνας για τις ιδιωτικοποιήσεις είναι ο Γιώργος Γατόπουλος, ένας διαπρεπής νεοφιλελεύθερος οικονομολόγος. Πριν από έναν περίπου χρόνο ο Γατόπουλος είχε παρουσιάσει μια άλλη έκθεση – παρέμβαση του ΙΟΒΕ στον δημόσιο διάλογο για την μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού, η οποία ανοιχτά και δημόσια πρότεινε την “αξιοποίηση” των αποθεματικών των ταμείων για την ενίσχυση του χρηματιστηρίου. Τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων που είναι επενδεδυμένα στην κεφαλαιαγορά αντιστοιχούν σε μόλις 8% του ΑΕΠ, το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, έγραφε η έκθεση, που πρότεινε διάφορα νομοθετικά και φορολογικά μέτρα για να διορθωθεί αυτή η “καθυστέρηση”. Τα “δομημένα ομόλογα” και το PSI -οι μεγαλύτερες ληστείες σε βάρος των ταμείων τω τελευταίων χρόνων- δεν ήταν σκάνδαλα, σύμφωνα με τη λογική του Γατόπουλου, αλλά “σκευωρίες” σε βάρος της επιχειρηματικότητας.