Οικονομία και πολιτική
Σύνοδος Κορυφής ΕΕ: Η Ε.Ε.-“μεσολαβητής” δεν φέρνει την ειρήνη

Στην πάλη ενάντια στην απειλή ελληνοτουρκικού πολέμου, σύμμαχός μας δεν είναι η ΕΕ της Μέρκελ και του Μακρόν, αλλά το κίνημα ενάντια στην Ευρώπη φρούριο και το “αραβικό πεζοδρόμιο”.

 

Στις 24-25 Σεπτεμβρίου πραγματοποιείται η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου θα συζητηθεί η κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο και τα ελληνοτουρκικά ενώ τη Δευτέρα 21 Σεπτέμβρη πραγματοποιήθηκε και η Σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ. 

Οι κυβερνήσεις εκατέρωθεν του Αιγαίου, έχοντας περάσει όλο το καλοκαίρι ανταλλάσσοντας απειλές και βγάζοντας τα μαχητικά αεροπλάνα και τους στόλους τους στην Ανατολική Μεσόγειο (“στη μεγαλύτερη κινητοποίηση στη σύγχρονη ιστορία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού” όπως διαβάσαμε πρόσφατα σε άρθρο στην Καθημερινή) αυτοπαρουσιάζονται σήμερα αμφότερες ως υπέρμαχοι του διαλόγου. 

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Μέρκελ, ακόμη και ο Μακρόν που κράτησε -λόγω και έργω- επιθετική στάση απέναντι στον Ερντογάν, παρουσιάζονται και αυτοί σαν οι παράγοντες που τελικά με τις πρωτοβουλίες τους, κατόρθωσαν να αποκλιμακώσουν την κατάσταση και να δημιουργήσουν τους όρους για να συνεχιστεί ο ελληνοτουρκικός διάλογος που είχε σταματήσει το 2016. Τον ίδιο ακριβώς ρόλο διεκδικούν ο γγ του ΝΑΤΟ Στόλτενμπεργκ, ο πρόεδρος Τραμπ και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Πομπέο - που αναμένεται να επισκεφθεί την Ελλάδα και τη νατοϊκή βάση στη Σούδα μέσα στην επόμενη βδομάδα.

Είναι απατηλή αυτή η εικόνα, όχι μόνο όσον αφορά τους δύο τοπικούς ανταγωνιστές αλλά και τους λεγόμενους διαμεσολαβητές. Η επικίνδυνη ένταση και διάρκεια του πολεμικού πυρετού που ζήσαμε τους τελευταίους μήνες έχει σαν βασική της αιτία τους υπαρκτούς ανταγωνισμούς για τον οικονομικό και γεωστρατηγικό έλεγχο μιας τεράστιας περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου που το ελληνικό και το τουρκικό κράτος αντιμετωπίζουν όψιμα σαν “αμπελοχώραφα” τους και εκφράστηκε με τις εκατέρωθεν μονομερείς συμφωνίες για τις ΑΟΖ με Λιβύη και Αίγυπτο. Και κλιμακώθηκε  με τις παρεμβάσεις των δυνάμεων που τώρα παριστάνουν τους μεσολαβητές- με την κάθε πλευρά να τρέχει να πλασαριστεί ντε φάκτο με καλύτερους όρους σε αυτό το “διάλογο”.  

Κοιτάζοντας μπροστά τώρα, και για τους τρεις εμπλεκόμενους παράγοντες, το ελληνικό κράτος, το τουρκικό κράτος και τους διαμεσολαβητές, η επανέναρξη των διμερών “διερευνητικών επαφών” Ελλάδας-Τουρκίας που αναμένεται να ακολουθήσουν την Σύνοδο της ΕΕ δεν αποτελεί μια ειλικρινή προσέγγιση με άξονα την ειρήνη και το καλό των λαών της Ανατολικής Μεσογείου. Είναι ένα μέσο ώστε η κάθε εμπλεκόμενη πλευρά να εδραιώσει, στριμώχνοντας η μια την άλλη, τα δικά της συμφέροντα στην περιοχή με τα μικρότερα δυνατά ανταλλάγματα. 

Ξεκινώντας από τους “διαμεσολαβητές”, οι πρωτοβουλίες της Μέρκελ, που παρουσιάζεται λίγο-πολύ σαν η “ψύχραιμη” φωνή, έχουν πολλαπλούς στόχους: Να στείλουν το μήνυμα, ότι αυτός που αποφασίζει στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν είναι ο Ερντογάν (ούτε φυσικά ο Μητσοτάκης, όσες συμφωνίες και αν συνάψουν οι δύο τους με τη Λιβύη και την Αίγυπτο αντίστοιχα) αλλά οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης και τα συμφέροντα που αυτές εκπροσωπούν – και μάλιστα αναβαθμισμένα όσον αφορά τις ΗΠΑ και την παρουσία τους στην περιοχή. 

Συμφέροντα που, εξάλλου, έχουν ενεργή παρουσία σε όλα τα σχέδια εξορύξεων, διακίνησης και αγωγών που βρίσκονται στα σκαριά στην Ανατολική Μεσόγειο. Θέλουν να στείλουν μήνυμα στο εσωτερικό της ΕΕ, ότι πέρα από τη Γαλλία και το ρόλο της σαν στρατιωτική δύναμη στην περιοχή, η Γερμανία είναι  δύναμη που έχει πολιτικά τον έλεγχο της κατάστασης. Να εξασφαλίσουν ότι το τουρκικό κράτος θα συνεχίσει να παίζει τον ρόλο του βασικού δεσμοφύλακα των προσφύγων, έξω από τα σύνορα της Ευρώπης-Φρούριο, με τα σχετικά οικονομικά και όχι μόνο ανταλλάγματα. 

Μέσα σε αυτό το ανταγωνιστικό πλαίσιο, τα τηλέφωνα του Τραμπ στον Μητσοτάκη και στον Ερντογάν πριν ένα μήνα, αλλά και η επερχόμενη επίσκεψη Πομπέο στην Ελλάδα -και μάλιστα στη βάση της Σούδας- θέλουν να στείλουν σαφές μήνυμα ότι και οι ΗΠΑ – συγκεκριμένα ο 6ος στόλος- είναι παρών όσο παρών είναι και ο ρωσικός στόλος στη Συρία.

Όλοι αυτοί οι -ανταγωνιστικοί μεταξύ τους- παράγοντες αποτελούν εγγύηση ότι, με τον ίδιο τρόπο που οι πρωτοβουλίες των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων οδήγησαν στην κλιμάκωση της έντασης, έτσι και ο ίδιος ο “διάλογός” τον οποίο μεθοδεύουν δεν θα σταματήσει την ένταση: είτε μέσα από ένα ακόμη ναυάγιο συνομιλιών, είτε μέσα από αποφάσεις, που θα αφήνουν δυσαρεστημένη τη μια, την άλλη, τις δύο ή και περισσότερες πλευρές που εμπλέκονται στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Έχουμε μια μεγάλη ιστορική εμπειρία για το πώς έχουν λειτουργήσει ιστορικά οι πρωτοβουλίες των ιμπεριαλιστικών θεσμών -είτε λέγονται ΝΑΤΟ, είτε ΕΕ, είτε ΟΗΕ- στην Κύπρο, στην πρώην Γιουγκοσλαβία και πιο πρόσφατα στην Λιβύη (άλλο ένα μέτωπο που υποτίθεται θέλουν να “λύσουν” οι ηγέτες της ΕΕ παράλληλα με το ελληνοτουρκικό) οδηγώντας τελικά την χώρα σε ένα εμφύλιο πόλεμο στον οποίο η Ιταλία στήριζε τον Σάρατζ και η Γαλλία και η Ελλάδα τον Χαφτάρ! Από την εποχή της αποικιοκρατίας κιόλας, και μετά το τέλος της, οι παρεμβάσεις των ιμπεριαλιστών όχι μόνο δεν φέρνουν ειρήνη στους λαούς της περιοχής αλλά ρίχνουν λάδι στην φωτιά.  

Χαρακτηριστικό από αυτήν την άποψη είναι ένα από τα πρότζεκτ της ΕΕ που συζήτησαν οι υπουργοί Εξωτερικών παράλληλα με τα ελληνοτουρκικά και ακούει στο όνομα “Νότια Γειτονιά” περιλαμβάνοντας προγράμματα “συνεργασίας” με δέκα χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής (Αίγυπτο, Λιβύη, Λίβανο, Αλγερία κ.α). Ένα όνομα εξόφθαλμα προκλητικό και αποκαλυπτικό για το πως βλέπουν τη Μεσόγειο και την ευρωπαϊκή πολιτική “καλής γειτονίας” ακόμη και σήμερα όλοι οι παλιοί αποικιοκράτες. Με τον ίδιο τρόπο που οι ΗΠΑ θεωρούσαν “πίσω αυλή” τους νότιους γείτονές τους στη Λατινική Αμερική.

Το ίδιο υποκριτική είναι και η στάση που κρατάνε ο Ερντογάν και ο Μητσοτάκης, που στο μεταξύ έχουν ρίξει τους τόνους. Ο Ερντογάν απέσυρε το Ορούτς Ρεϊς, ο ελληνικός στόλος επέστρεψε στο ναύσταθμο, ο Μητσοτάκης δεν επιμένει σε απόφαση για κυρώσεις (τουλάχιστον σε αυτήν τη Σύνοδο) αλλά αυτό για το οποίο ετοιμάζονται οι δύο πλευρές – και μάλιστα καταμεσής της χειρότερης οικονομικής κρίσης και της κρίσης της πανδημίας – δεν είναι η ειρήνη αλλά ο πόλεμος! 

Με την ύφεση, να χτυπάει και στις δύο χώρες διψήφια νούμερα στις προβλέψεις για το 2020, και οι δύο κυβερνήσεις έχουν ήδη εξαγγείλει νέα θηριώδη εξοπλιστικά προγράμματα για την “προστασία της πατρίδας”, την ίδια ώρα που αφήνουν απροστάτευτη την εργατική τάξη, αντιμέτωπη με τον κορονοϊό, την ανεργία και τη σκληρή λιτότητα που έρχεται. 

Σε αυτήν την κατεύθυνση, ο Μητσοτάκης ανέδειξε σαν  βασικό άξονα στην ομιλία του στη ΔΕΘ το εξοπλιστικό, “ένα πρόγραμμα φιλόδοξο αλλά εντός των δυνατοτήτων της χώρας... Προχωράμε σε 15 χιλιάδες προσλήψεις αλλά και επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία... Τα Ραφάλ θα αντικαταστήσουν τα Μιράζ. Έξι καινούργια και δώδεκα ελαφρώς μεταχειρισμένα. Τα πρώτα θα φτάσουν στα μέσα του 2021 και θα ολοκληρωθεί η αγορά το 2022. Εδώ και μία δεκαετία δεν έγινε επένδυση στο ναυτικό και για αυτό αγοράζονται τέσσερις φρεγάτες”. Για τη στρατιωτική θητεία τόνισε ότι “εξετάζεται αύξηση, όχι πέραν των 12 μηνών” και “υποχρεωτική στράτευση στα 18”. 

Ό, τι και να λέει ο Μητσοτάκης ότι “δεν θα μπούμε σε κούρσα εξοπλισμών”, στην πράξη κάνει το αντίθετο – παρόλο που ρίχνει τους τόνους για να περιορίσει τις αντιδράσεις του αντιπολεμικού κινήματος, της νεολαίας και βέβαια του εργατικού κινήματος.  Ενδεικτικός αυτής της προσπάθειας ήταν ο τραγέλαφος του  υπουργού Άμυνας Παναγιωτόπουλου, που σε ομιλία του σε συνέδριο του Economist την περασμένη εβδομάδα κοκορευόταν ότι “μιλάμε για δαπάνες 10 δισ. ευρώ” για να ανασκευάσει τρεις μέρες αργότερα σε συνέντευξή του στα ΝΕΑ, ότι «δεν πρόκειται για... εξοπλιστικό μαμούθ ύψους 10 δισ., όπως εσφαλμένως διαδίδεται, αλλά για ένα πρόγραμμα σταδιακής, έξυπνης και εξειδικευμένης ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων”! 

Σε αυτό το νέο εξοπλιστικό εξέχουσα θέση έχει η Γαλλία αλλά και η Γερμανία που έτρεξε να μπει στο παζάρι και βέβαια οι ΗΠΑ. Σύμφωνα με την Καθημερινή, στη συνάντηση του Μητσοτάκη και του Δένδια με τον Πομπέο θα συζητηθεί  “η ανανέωση της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) Ελλάδας και ΗΠΑ... Θεωρείται δεδομένο ότι στον κ. Πομπέο και την αμερικανική αντιπροσωπεία θα τεθούν ελληνικά αιτήματα όχι μόνο για τη συνεργασία στον εξοπλιστικό τομέα, αλλά και τη βοήθεια στη βελτίωση κάποιων υποδομών των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων”. 

Και αν η μια εξόφθαλμη υποκρισία του “διαλόγου” αφορά στους εξοπλισμούς, η άλλη αφορά στους πρόσφυγες. Η απόλυτη ξεφτίλα της ΕΕ, που “αδυνατεί” να δεχτεί τους 20 χιλιάδες πρόσφυγες της καμμένης Μόριας. Η απόλυτη ξεφτίλα της ελληνικής κυβέρνησης, που όχι μόνο συμμετέχει σε αυτό το παζάρι, αλλά το μόνο που βρήκε να στείλει σαν βοήθεια στις χιλιάδες άστεγες οικογένειες ήταν τα ΜΑΤ και απειλές απέλασης σε όσους δεν δέχονται να καταλήξουν στις κλειστές δομές-φυλακές που ετοιμάζει. Η απόλυτη ξεφτίλα και του Ερντογάν που πουλάει “αντιμπεριαλισμό” στην εργατική τάξη της Τουρκίας, την ίδια στιγμή που είναι έτοιμος να τα κάνει πλακάκια σε βάρος των προσφύγων όπως είχε κάνει και με τη Συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας το 2016. 

Σε αυτόν τον ανταγωνισμό ανάμεσα στον ελληνικό και τον τουρκικό καπιταλισμό για το ποιος θα είναι κάθε φορά ο καλύτερος δερβέναγας του ιμπεριαλισμού σε μια από τις πιο θερμές περιοχές του πλανήτη, δεν έχουμε να περιμένουμε τίποτε θετικό ούτε από τους εκάστοτε διαχειριστές τους ούτε και από τους ιμπεριαλιστές. 

Μέσα σε ένα περιβάλλον που η κλιματική αλλαγή και η λιτότητα απειλεί ολόκληρες περιοχές, όπως είδαμε πρόσφατα από την Κεφαλλονιά μέχρι την Καρδίτσα, oι κυβερνήσεις είναι έτοιμες να προκαλέσουν πολεμικό επεισόδιο για την διακίνηση και τον έλεγχο των ενδεχόμενων ορυκτών καυσίμων της Μεσογείου, την ίδια ώρα που η παγκόσμια και οι τοπικές οικονομίες βυθίζονται στην ύφεση και στη δίνη του κωρονοϊού. Είναι παρανοϊκό αλλά πότε ο καπιταλισμός υπήρξε ένα ορθολογικό σύστημα;  

Η μοναδική απάντηση σε αυτήν την παράνοια είναι ο απλός κόσμος που λέει πλειοψηφικά όχι στον πόλεμο από τα γκάλοπ (και στις δύο πλευρές των συνόρων) μέχρι τους δρόμους απαιτώντας λεφτά για την υγεία και την παιδεία και όχι για τα όπλα. Είναι το αντιπολεμικό κίνημα διεθνιστικής αλληλεγγύης που συντονίζεται στην Ελλάδα, την Τουρκία, την Κύπρο, τη Συρία και την Αίγυπτο, με πρωτοβουλίες όπως η κοινή διακήρυξη που δημοσιεύσαμε στο προηγούμενο φύλλο της Εργατικής Αλληλεγγύης (και μπορείτε να διαβάσετε εδώ https://ergatiki.gr/article.php?id=22787&issue=1438).