Οικονομία και πολιτική
Νέα διάσωση για την Τράπεζα Πειραιώς - Νέο σκάνδαλο

Την κρατικοποίηση της Τράπεζας Πειραιώς αποφάσισε, με μια έκτακτη επείγουσα σύσκεψη την Πέμπτη το βράδυ, η κυβέρνηση του Μητσοτάκη. Είχε προηγηθεί, λίγες ημέρες πριν, το κραχ της μετοχής της στο χρηματιστήριο. 

Τη Δευτέρα 26 Οκτώβρη είχε επικρατήσει πανικός στο χρηματιστήριο με τους επενδυτές να τρέχουν να ξεφορτωθούν τις μετοχές τους της Πειραιώς (αλλά και των άλλων τραπεζών) κυριολεκτικά όσο-όσο. Οι χρηματιστηριακές αρχές αναγκάστηκαν να διακόψουν την διαπραγμάτευση της μετοχής της για να εμποδίσουν μια ολοκληρωτική κατάρρευση. Στο τέλος της ημέρας η Πειραιώς είχε χάσει το 24% της χρηματιστηριακής της αξίας και ο τραπεζικός δείκτης (ο μέσος όρος της αξίας των μετοχών των τραπεζών) είχε πέσει στις 230 μονάδες – το χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που είναι εντυπωσιακό δεν είναι η απότομη βουτιά της περασμένης Δευτέρας. Το εντυπωσιακό είναι ότι η μετοχή της Πειραιώς (και των άλλων τραπεζών) έχει οποιαδήποτε αξία -και ότι υπάρχουν επενδυτές πρόθυμοι να αγοράσουν κάθε είδους χρηματιστηριακό σκουπίδι.

Οι ελληνικές τράπεζες είναι ζόμπι. Στη χειρότερη θέση από τις τέσσερις “συστημικές” τράπεζες βρίσκεται η Πειραιώς – ένα τυμπανιαίο πτώμα σε προχωρημένη αποσύνθεση που ζει κατασπαράσσοντας τον πλούτο που παράγει η κοινωνία. Και το δημόσιο χρήμα. Πολύ δημόσιο χρήμα.

Στις 2 Δεκέμβρη η Τράπεζα Πειραιώς πρέπει να εξοφλήσει ένα “κουπόνι” αξίας 165 εκατομμυρίων στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας -στο δημόσιο δηλαδή. Το “κουπόνι” αυτό είναι μια από τις δόσεις του ομολογιακού δανείου ύψους περίπου 2 δις Ευρώ που είχε πάρει τον Δεκέμβρη του 2015, στα πλαίσια της τρίτης “διάσωσης”. Χωρίς αυτό το δάνειο οι ελληνικές τράπεζες θα είχαν πάψει προ πολλού να υπάρχουν. Αυτό το δάνειο, όμως, κουβαλούσε μαζί του μια σειρά από όρους. Πρώτον, έδινε στις τράπεζες το δικαίωμα να χάσουν μια δόση μόνο μια φορά. Η Πειραιώς έχει ήδη χάσει μια δόση πριν από δυο χρόνια. Δεύτερον σε περίπτωση αδυναμίας της τράπεζας να εξυπηρετήσει το δάνειο, τα ομόλογα μετατρέπονται αυτόματα σε μετοχές. 

Νοικοκυρεμένη

Η Πειραιώς δεν είναι σε θέση να εξοφλήσει το “κουπόνι” της 2ας Δεκέμβρη. Όχι γιατί δεν έχει τα λεφτά – τα έχει “βάλει στην άκρη”, όπως γράφουν οι οικονομικές εφημερίδες που προσπαθούν να εξωραΐσουν την κατάσταση των τραπεζών, από την αρχή κιόλας της χρονιάς (τόσο νοικοκυρεμένη είναι η διοίκηση της Πειραιώς). Αυτό που την εμποδίζει να πληρώσει το κουπόνι είναι ο κορονοϊός. Για την ακρίβεια τα μέτρα που έχει πάρει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για την προστασία της οικονομίας από τις συνέπειες του Covid. 

Ανάμεσα στα άλλα η ΕΚΤ έχει απαγορεύσει στις τράπεζες να μοιράζουν “μέρισμα” (δηλαδή να μοιράζουν κέρδη στους μετόχους τους) και να αγοράζουν τις δικές τους μετοχές. Η ΕΚΤ έχει βάλει ξανά μπροστά τα πιεστήρια και μοιράζει δισεκατομμύρια στις τράπεζες ευελπιστώντας ότι τα χρήματα αυτά θα φτάσουν στην πληττόμενη από την πανδημία “πραγματική οικονομία” και δεν θα τα χρησιμοποιήσουν οι τράπεζες για τις δικές τους σκοπιμότητες. Η εξόφληση του κουπονιού της Πειραιώς εμπίπτει στις ενέργειες που έχουν απαγορευτεί. Η Διοίκηση της Πειραιώς έχει καταθέσει αίτημα εξαίρεσης στις εποπτικές αρχές. Η απάντηση αναμένεται σε δυο περίπου εβδομάδες. Αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα είναι αρνητική. 

Με αυτό το δεδομένο το δημόσιο (που είναι στην πραγματικότητα μέσω του ΤΧΣ ήδη ο μεγαλύτερος μέτοχος της Πειραιώς) η Διοίκηση και οι μεγαλομέτοχοι (ο Τζον Πόλσον και οι άλλοι κερδοσκόποι που έχουν “επενδύσει” τα προηγούμενα χρόνια στο χρεοκοπημένο ελληνικό τραπεζικό σύστημα) πρότειναν διάφορες λύσεις. Από αυτές η πιο προκλητική ήταν η λύση που αποφάσισε ο Μητσοτάκης. Είναι προκλητική γιατί χαρίζει στην ουσία τα δυο δις που χρωστάει η Πειραιώς στο δημόσιο από τη διάσωση του 2015 χωρίς κανένα αντάλλαγμα. Στην ουσία φορτώνει τα χρέη των τραπεζιτών για μια ακόμα φορά στον κόσμο.

Ο Πόλσον πρότεινε μια αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου με χρήματα των ιδιωτών – μετόχων ύψους 800 εκατομμυρίων (ο ίδιος θα έβαζε τα 200 εκατομμύρια). Αλλά η λύση αυτή ήταν απλά πυροτέχνημα – δεν έστεκε ούτε τυπικά ούτε νομικά. Έτσι απόμεναν δυο λύσεις: είτε να εξοφληθεί το κουπόνι με έκδοση νέων μετοχών που θα έπαιρνε το ΤΧΣ. Είτε να μην εξοφληθεί και να ενεργοποιηθεί η ρήτρα μετατραπής όλου του ποσού (των 2 δις) σε μετοχές τις οποίες θα έπαιρνε και πάλι το ΤΧΣ. 

Μικρή διαφορά θα μας πείτε. Λάθος. Πρόκειται για τεράστια διαφορά. Γιατί με την πρώτη λύση οι μετοχές θα εκδίδονταν με τη σημερινή τους αξία, δηλαδή 0,66 Ευρώ ανά μετοχή. Το δημόσιο θα έπαιρνε 252 εκατομμύρια νέες μετοχές και η τράπεζα θα συνέχιζε να χρωστάει τις επόμενες δόσεις του δανείου των 2 δις. Με τη λύση που αποφάσισε ο Μητσοτάκης οι μετοχές θα εκδοθούν με την συμφωνημένη αξία του 2015, δηλαδή προς 6 Ευρώ η κάθε μια – δέκα φορές ακριβότερα από την πραγματική τους αξία. Το ΤΧΣ θα πάρει 394 εκατομμύρια μετοχές και η Τράπεζα δεν θα χρωστάει δεκάρα. Και το πιστωτικό “ίδρυμα” θα συνεχίσει να ζει και να βασιλεύει και να αρπάζει τα σπίτια των “στρατηγικών κακοπληρωτών” που δεν κατάφεραν να ξεπληρώσουν στην ώρα τους δόσεις δυο ή τριών χιλιάδων ευρώ.