ΟΙ “ΣΩΤΗΡΕΣ” ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ:Πανικόβλητοι και διχασμένοι

Η κυβέρνηση προχωράει στην έγκριση του νέου Μνημονίου –αλλά αυτή τη φορά τα χρήματα δεν είναι ακόμα στο τραπέζι. Στην Τρόικα και την Ευρωπαϊκή Ένωση «σφάζονται» για το νέο πακέτο στήριξης της Ελλάδας. Οι κρίσιμες αποφάσεις θα παρθούν στην Σύνοδο Κορυφής στις 23 Ιούνη αλλά, παρόλο που όλοι πασχίζουν να αποφύγουν μια ελληνική χρεοκοπία, το αποτέλεσμα εξακολουθεί να είναι αβέβαιο. Ο ίδιος ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, προειδοποιεί ότι «ο κίνδυνος να έχουμε την πρώτη άτακτη χρεοκοπία κράτους μέσα στην Ευρωζώνη» στα μέσα Ιούλη είναι πλέον ρεαλιστικός.

Τα ταμεία του Ελληνικού δημοσίου είναι άδεια. Τα αποθέματά τους φτάνουν, σύμφωνα με τις δηλώσεις του υπουργείου Οικονομικών, με βία μέχρι τις 15 Ιούλη. Με τις «τρύπες» του, βραχυπρόθεσμου έστω, δανεισμού από τις ελληνικές τράπεζες μέσα από το «κόλπο» των εντόκων γραμματίων κλειστές (έχει βάλει φρένο σε αυτήν την πρακτική η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) το ελληνικό δημόσιο θα αναγκαστεί να κηρύξει στάση πληρωμών αν δεν έρθει έγκαιρα (ή ακόμα χειρότερα δεν έρθει καθόλου) η περιβόητη πέμπτη δόση.

Η πέμπτη δόση, όμως, εξακολουθεί να βρίσκεται στον αέρα. Και θα συνεχίσει να βρίσκεται στον αέρα ακόμα και αν καταφέρει να περάσει άθικτο το νέο Μνημόνιο από την Βουλή ο Παπανδρέου. Και δεν είναι μόνο η πέμπτη δόση: ολόκληρο το πρόγραμμα της «στήριξης» της Ελλάδας –παλιό και νέο- βρίσκεται στον αέρα. Και η αιτία είναι απλή: η παταγώδης αποτυχία του Μνημονίου Ι έχει σπείρει τον πανικό, την αμφιβολία και τον καυγά μέσα στις άρχουσες τάξεις της Ευρώπης –και όχι μόνο της Ευρώπης. 

«Τα γάντια έχουν βγει στη μάχη της Ευρωζώνης για την επιβίωση», έγραφε την Κυριακή η εφημερίδα Financial Times. «Η Ιρλανδία παλεύει με τη Γαλλία… Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχουν πλακωθεί για την Πορτογαλία… Οι Έλληνες πολεμάνε με όλους, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου τους του εαυτού… Η σύγκρουση, όμως, που οι επενδυτές θα πρέπει να παρακολουθήσουν στενά είναι αυτή που μαίνεται ανάμεσα στην Φρανκφούρτη (την έδρα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας) και το Βερολίνο (την έδρα της Γερμανικής κυβέρνησης). Αυτή η σύγκρουση θα διαμορφώσει την επίλυση της κρίσης της ευρωζώνης…»

Την περασμένη βδομάδα ο καυγάς ανάμεσα στην γερμανική κυβέρνηση και την ΕΚΤ βγήκε στην επιφάνεια με την δημοσιοποίηση μιας επιστολής που έστειλε ο Σόιμπλε στην ΕΚΤ, την Κομισιόν και το ΔΝΤ με την οποία διαμήνυε ότι ο όρος για να συμμετέχει πλέον η Γερμανία στο πακέτο βοήθειας της Ελλάδας είναι η συμμετοχή των ιδιωτών ομολογιούχων –και μάλιστα σε μια υποχρεωτική και όχι εθελοντική βάση. Αυτό που απαιτεί ο Σόιμπλε για να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τα πακέτα «διάσωσης» της Ελλάδας είναι μια αναγκαστική επιμήκυνση των ομολόγων που λήγουν μέσα στην τετραετία 2012-2015 κατά επτά χρόνια. Η «επιμήκυνση», όμως, είναι κόκκινο πανί για την ΕΚΤ και τον Ζαν Κλοντ Τρισέ, τον διοικητή της.

“Πιστωτικό γεγονός”

Ο Τρισέ αντιπροτείνει μια «ήπια αναδιάρθρωση» μια οικειοθελή αντικατάσταση των ομολόγων που λήγουν αυτή την περίοδο με νέα, μεγαλύτερης διάρκειας. Η ΕΚΤ θέλει να αποφύγει πάση θυσία κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να θεωρηθεί «πιστωτικό γεγονός» -δηλαδή χρεοκοπία- από τους οίκους αξιολόγησης.

Και δεν έχει άδικο: οι συνέπειες μιας υποβάθμισης των ελληνικών χρεογράφων στο επίπεδο των «χρεοκοπημένων» ενδέχεται, με μεγάλη πιθανότητα, να είναι τρομαχτικές και για την Ευρωζώνη και για το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Αυτός ο κίνδυνος, άλλωστε, κρύβεται πίσω από τη «φιλελληνική» στάση του Ομπάμα στην πρόσφατη συνάντησή του με την Μέρκελ.

Οι τράπεζες και οι άλλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που έχουν στα χέρια τους τα ελληνικά ομόλογα θα αναγκαστούν να τα πουλήσουν όσο-όσο σε περίπτωση που χαρακτηριστούν «χρεοκοπημένα» -όχι απλά και μόνο επειδή θα θελήσουν να τα ξεφορτωθούν αλλά επειδή θα υποχρεωθούν από τους κανονισμούς λειτουργίας τους και τους νόμους.

Όσο-όσο σημαίνει σε ένα κλάσμα της αξίας τους. Στην Αργεντινή οι δανειστές έχασαν περίπου το 70% όταν χρεοκόπησε. Και το δημόσιο χρέος της Αργεντινής ήταν 50% του ΑΕΠ, όχι 150%. Για πολλές τράπεζες –ανάμεσά τους και τις περισσότερες ελληνικές- οι απώλειες αυτές θα ισοδυναμούν με χρεοκοπία.

Ο ίδιος ο Σόιμπλε παλιότερα είχε υποστηρίξει ότι μια χρεοκοπία, έστω και «τεχνική» και «ήπια» όπως είναι η επιμήκυνση, θα είναι βόμβα μεγατόνων στα θεμέλια του τραπεζικού συστήματος –με συνέπειες ακόμα μεγαλύτερες και από την χρεοκοπία της Λήμαν Μπράδερς τον Σεπτέμβρη του 2008. Αλλά τώρα, στη σκιά της αποτυχίας του Μνημονίου, ο Σόιμπλε και η Γερμανική κυβέρνηση έχουν κάνει στροφή 180 μοιρών.

Τώρα, καθόλου αδικαιολόγητα, αντιμετωπίζουν τη βοήθεια σαν βαρέλι χωρίς πάτο: όσα λεφτά και αν ρίξουν στην Ελλάδα (και την Ιρλανδία και την Πορτογαλία) το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί. Το μόνο που καταφέρνουν με τα δισεκατομμύρια που ρίχνουν στον «προβληματικό» ευρωπαϊκό «νότο» είναι να αγοράζουν χρόνο –με αντίτιμο να κάνουν το πρόβλημα ακόμα πιο δύσκολο και τις συνέπειες μιας τυχόν χρεοκοπίας ακόμα χειρότερες.

Πως θα λήξει αυτό το «ματς» ανάμεσα στο Βερολίνο και την Φρανκφούρτη αυτό κανένας δεν το ξέρει ακόμα. Οι οίκοι αξιολόγησης διαμηνύουν ότι θα θεωρήσουν ακόμα και μια οικειοθελή ανταλλαγή «πιστωτικό γεγονός». Και οι αγορές των διαβόητων CDS, των ασφαλίστρων «έναντι χρεοκοπίας» καραδοκούν: θα πρέπει να πληρωθούν τα ασφάλιστρα σε περίπτωση «ήπιας αναδιάρθρωσης» ή όχι; Οι τράπεζες είναι, όπως είναι γνωστό, χωμένες στα CDS όσο και στα κρατικά ομόλογα. Οι κίνδυνοι είναι μεγάλοι και τα συμφέροντα που παίζονται ακόμα μεγαλύτερα. «Καθώς η κρίση εισέρχεται σε μια αποφασιστική φάση», γράφουν οι Financial Times, «οι επενδυτές θα πρέπει να σιγουρέψουν ότι έχουν εξασφαλίσει μια από τις πρώτες θέσεις στο ρινγκ για να παρακολουθήσουν όσα θα ακολουθήσουν».

Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι αν καταφέρουν τελικά να συμφωνήσουν, το Μνημόνιο ΙΙ θα περιλαμβάνει τρεις πηγές «χρηματοδότησης» για την Ελλάδα: τα έσοδα από το πακέτο ιδιωτικοποιήσεων, τα νέα «δάνεια» που θα προέλθουν είτε από την «επιμήκυνση» είτε από την «οικειοθελή ανταλλαγή» των παλαιών ομολόγων και από το νέο πακέτο της βοήθειας από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Και αυτό που είναι εξίσου βέβαιο είναι ότι οι «σωτήρες» μας θα ζητήσουν τώρα ακόμα μεγαλύτερες εγγυήσεις για τα νέα τους δάνεια: οι «τρόικες» που θα εγκατασταθούν στους οργανισμούς και τα υπουργεία για να ελέγχουν την πορεία των εσόδων και των εξόδων θα περιλαμβάνουν τώρα και εκπροσώπους των «πιστωτών» -των τριάντα περίπου ελληνικών και ευρωπαϊκών τραπεζών, δηλαδή, που έχουν στα χέρια τους τον κύριο όγκο των ελληνικών ομολόγων.

“Τρόικες”

Με το Μνημόνιο ΙΙ οι μεγαλοτραπεζίτες της Ελλάδας και της Ευρώπης θα εγκαταστήσουν τους «κομισάριούς» τους στα δημόσια ταμεία με τη δικαιοδοσία να εγκρίνουν αν τα χρήματα θα διατεθούν πχ. για την αγορά νέων πυροσβεστικών αεροπλάνων ή για την εξυπηρέτηση του χρέους.

Στον βωμό αυτού του νέου «εθνικού οράματος» η κυβέρνηση ετοιμάζεται να προσφέρει κυριολεκτικά γη και ύδωρ στους πιστωτές: περικοπή όχι μόνο των εισοδημάτων των Δημοσίων Υπαλλήλων (με τις έκτακτες εισφορές, την μείωση του αφορολόγητου, τις αυξήσεις στον ΦΠΑ κλπ.), αλλά και μείωση του αριθμού τους κατά 150 χιλιάδες. Όχι απλά αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας αλλά παράδοσή της σε έναν «αυτόνομο» και «ανεξάρτητο» (από το κράτος, όχι όμως και από τους ιδιώτες) Οργανισμό  που θα αναλάβει το ξεπούλημά της με τιμές και διαδικασίες ευκαιρίας. Εξασφάλιση των δανείων των πιστωτών με εμπράγματες εγγυήσεις. Και πάει λέγοντας.

Η κυβέρνηση εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι τα μέτρα αυτά είναι αναγκαία για να σωθεί η «Ελλάδα». Ο Χρυσοχοΐδης, ο υπουργός Ανάπτυξης προέβλεψε σε μια συνέντευξή του την περασμένη εβδομάδα ότι σε τριάντα μήνες η ύφεση και η κρίση θα είναι πλέον παρελθόν. Πρόκειται, φυσικά, όχι μόνο για ξεδιάντροπο, αλλά και για γελοίο ψέμα. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να προβλέψει αν θα χρεοκοπήσει ή δεν θα χρεοκοπήσει σε ένα μήνα. Αλλά μπορεί να προβλέψει τι θα γίνει ύστερα από δυόμισι χρόνια…

Το Μνημόνιο ΙΙ δεν πρόκειται να βγάλει την ελληνική οικονομία από την κρίση. Ούτε έχει αυτό τον στόχο. Τους τραπεζίτες και τους κερδοσκόπους θέλει να σώσει η κυβέρνηση. Αυτό θεωρεί «ευλογία για τον τόπο» ο Πάγκαλος. Αυτούς θεωρεί την ραχοκοκαλιά της ελληνικής κοινωνίας ο Παπανδρέου. Η κυβέρνηση πασχίζει να διασώσει τον πυρήνα του ελληνικού καπιταλισμού από την κατάρρευση βυθίζοντας κυριολεκτικά τους εργάτες, τους συνταξιούχους, τους νέους, τους φτωχούς –όλους εμάς- στη βαρβαρότητα.

Θα τα καταφέρει; Η απάντηση είναι απλή: ναι θα τα καταφέρει, αν εμείς τον αφήσουμε. Αλλά δεν θα τον αφήσουμε.