Οικονομία και πολιτική
Καπιταλισμός σημαίνει διαπλοκή

Ντέιβιντ Κάμερον

Στις 8 Μάρτη η Greensill Capital, ένα από τα μεγαλύτερα «επενδυτικά ταμεία» του πλανήτη με δραστηριότητες σε 175 χώρες, πάνω από δέκα εκατομμύρια πελάτες και κύκλο εργασιών 143 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2019 χρεοκόπησε. Η άμεση αφορμή ήταν η αδυναμία της να εξυπηρετήσει ένα δάνειο ύψους 140 εκατομμυρίων δολαρίων της ελβετικής τράπεζας Credit Suisse. Οι πραγματικές αιτίες είναι πολύ βαθύτερες. Οι ελεγκτές θα χρειαστούν, όπως διαφαίνεται, χρόνια για να ξεμπλέξουν το κουβάρι των τριγωνικών συναλλαγών, των πλαστογραφημένων παραστατικών και των εσωτερικών σχέσεων που μετέτρεψαν μια μικρή, αρχικά, παρατράπεζα της Αυστραλίας σε έναν διεθνή κολοσσό. Που έχτισαν τη φούσκα που ονομαζόταν Greensill Capital δηλαδή.  

Δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά στην ιστορία φυσικά που μια μεγάλη χρηματοπιστωτική εταιρία «βαράει κανόνι». Η Greensill Capital δεν ήταν, όμως, μια οποιαδήποτε εταιρία: την περασμένη χρονιά προσέλαβε τον Ντέιβιντ Κάμερον σαν «ειδικό σύμβουλο». Ο Ντέιβιντ Κάμερον ήταν από το 2010 ως το 2016 πρωθυπουργός της Βρετανίας. Η Greensill του είχε υποσχεθεί, σε αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες του, μετοχές αξίας πολλών εκατομμυρίων δολαρίων. Τώρα που η εταιρία χρεοκόπησε δεν θα πάρει φυσικά δεκάρα.

Γιατί επέλεξε η Greensill τον Ντέιβιντ Κάμερον για σύμβουλο; Για την ευφυΐα του, την ικανότητά του να προβλέπει τα εμπόδια που βρίσκονται μπροστά και να βρίσκει λύσεις, όπως λένε τα εγχειρίδια του «σωστού μάνατζερ»; Δύσκολο. Ο Κάμερον ήταν ο πρωθυπουργός που οργάνωσε το δημοψήφισμα για το Brexit, ένα δημοψήφισμα που είχε σαν στόχο να απαλλάξει το Συντηρητικό Κόμμα από την επιρροή της ευρωσκεπτικιστκής, ακροδεξιάς του πτέρυγας που πίεζε για έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η φιλοευρωπαϊκή πτέρυγα, όμως, έχασε το δημοψήφισμα. Αντί να απομονώσει τους ευρωσκεπτικιστές ο Κάμερον κατάφερε να καταστρέψει την στρατηγική του Βρετανικού καπιταλισμού μισού αιώνα.  

Όχι η Greensill δεν επέλεξε τον Κάμερον για τις ικανότητές του. Τον επέλεξε για τις σχέσεις του, για τις γνωριμίες του. Όπως αποδείχτηκε τις τελευταίες ημέρες, με την μεσολάβησή του, πραγματοποιήθηκαν μέσα στην περασμένη χρονιά τουλάχιστον δέκα τηλεσυνεδριάσεις ανάμεσα στην εταιρία και την κυβέρνηση της Βρετανίας. Το αντικείμενο αυτών των συναντήσεων ήταν ένα: η ένταξη των δραστηριοτήτων της εταιρίας στα ειδικά προγράμματα χρηματοδότησης της βρετανικής οικονομίας από τα δημόσια ταμεία στο όνομα της πανδημίας. Με απλά λόγια, να καταφέρει η Greensil να βάλει χέρι στα δισεκατομμύρια που δανείστηκε η βρετανική κυβέρνηση (και τα οποία θα κληθούν να επιστρέψουν μέσα στα επόμενα χρόνια οι εργαζόμενοι με τη δουλειά τους) για να κρατήσει την οικονομία όρθια.

«Η Greensill είχε ενταχθεί στο πρόγραμμα από τον Ιούνιο (2020)» γράφει η εφημερίδα Financial Times, «αλλά ενώ άλλοι δανειστές όπως η Barcleys μπορούσαν να εκδίδουν δάνεια κόβιντ έως και 200 εκατομμυρίων λιρών, οι εταιρίες χρηματοδότησης εφοδιαστικής αλυσίδας -συμπεριλαμβανομένης της Greensill- είχαν ανώτατο όριο τα 50 εκατομμύρια». 

Η κυβέρνηση, παρά τη μεσολάβηση του Κάμερον, δεν έκανε δεκτό τελικά το αίτημα της Greensill να αυξηθεί το όριό της στα 200 εκατομμύρια. Παρόλα αυτά η εταιρία κατάφερε, μέσω πολλαπλών δανείων, να τρομπάρει με εκατοντάδες εκατομμύρια από τα ταμεία του κορονοϊού τα ταμεία φιλικών της εταιριών (και ειδικά του ινδικού χαλυβουργικού ομίλου Gupta με τον οποίο διατηρούσε πολύ στενές σχέσεις). 

Το σκάνδαλο της Greensill φέρνει στην επιφάνεια ξανά το ζήτημα των «περιστρεφόμενων θυρών» γράφει η Financial Times: των στελεχών που εναλλάσσονται στις δημόσιες και ιδιωτικές διευθυντικές θέσεις αντιπροσωπεύοντας τη μια στιγμή το δημόσιο (υποτίθεται) συμφέρον και την επόμενη το συμφέρον της μιας ή της άλλης ιδιωτικής εταιρίας. 

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που δεν είναι καθόλου, μα καθόλου, Βρετανικό. Ο Χρήστος Σταϊκούρας, ο Υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης του Μητσοτάκη, ήταν ανάμεσα στα άλλα στέλεχος του ομίλου της Eurobank παλαιότερα. Ο Θεόδωρος Σκυλακάκης, ο αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών έχει «ιδρύσει 3 εταιρείες στους κλάδους της επικοινωνίας, της διαχείρισης κρίσεων και της αγροτικής παραγωγής και μεταποίησης» σύμφωνα με το βιογραφικό του. Ο Γιάννης Τσακίρης, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων ήταν «στην ομάδα διοίκησης της Vectis Capital, μια εταιρία κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών με επενδύσεις στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων». Και πάει λέγοντας.

Όχι το φαινόμενο αυτό δεν ονομάζεται διαπλοκή. Καπιταλισμός ονομάζεται.

Διαβάστε επίσης: Διαπλοκή μέχρι την Ελλάδα - Νέα δώρα για τους "επενδυτές" στο Ελληνικό