Διεθνή
Βαθαίνει η κρίση στην Βραζιλία

Η Βραζιλία υποφέρει διπλά. Με 270.000 θανάτους από Covid-19 είναι μόλις η δεύτερη χώρα μετά τις ΗΠΑ σε απόλυτο αριθμό θανάτων (αν και η κατά κεφαλή θνητότητα είναι μεγαλύτερη στη Βρετανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες).

Όμως η πανδημία γίνεται ακόμη χειρότερη λόγω του Ζαΐρ Μπολσονάρο, του ακροδεξιού λαϊκιστή προέδρου της χώρας. Αρνητής του κορονοϊού και αντιεμβολιαστής, άφησε μετά χαράς τις μολύνσεις να επεκταθούν. Κι έτσι, η πιο μεταδοτική παραλλαγή του ιού P.1, που πρωτοεντοπίστηκε στην πόλη Μανάους στον Αμαζόνιο, εξαπλώθηκε.

Τώρα ο Μπολσονάρο έχει να αντιμετωπίσει μια πρόκληση που έρχεται από τον πρώην πρόεδρο της χώρας, Λούλα ντα Σίλβα. Ο Λούλα, παλιός ηγέτης των μεταλλεργατών, συμμετείχε στην ίδρυση του Κόμματος των Εργαζομένων (PT) το 1980. Όταν τελικά κέρδισε την προεδρία το 2000, ο Λούλα συνέχισε τις νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές των δεξιών προκατόχων του, όμως πέρασε και το πρόγραμμα Μπόλσα Φαμίλια, που έδινε άμεση οικονομική βοήθεια στους φτωχούς. 

Χωρίς πλειοψηφία στη Βουλή, ο Λούλα βασίστηκε σε κομπρεμί με συντηρητικούς πολιτικούς, πολλές φορές με δωροδοκίες. Εκ των υστέρων, υπερασπίστηκε αυτή την πολιτική λέγοντας “πρέπει να βάλεις τις αρχές σου πάνω στο τραπέζι για να τις κάνεις εφαρμόσιμες. Κάνεις συμφωνία με όποιον είναι εκεί, στη Βουλή. Αν είναι κλέφτες, αλλά έχουν ψήφους, είτε έχεις τα κότσια να τους ζητήσεις τις ψήφους, είτε χάνεις”.

Αυτός ο συνδυασμός νεοφιλελεύθερων πολιτικών και συμμετοχής στην πολιτική διαφθορά κατέστρεψε την προεδρία της πρώην επικεφαλής του πολιτικού γραφείου του Λούλα και διαδόχου του στην προεδρία, Ντίλμα Ρουσέφ.

Μετά την επανεκλογή της με την υποστήριξη των φτωχών της χώρας το 2012, εφάρμοσε ένα σκληρό πρόγραμμα λιτότητας. Κι έπειτα ήρθε η αποκάλυψη του σκανδάλου Λάβα Ζάτο (Πλυντήριο αυτοκινήτων), στο οποίο η Πετρομπράς, η τεράστια κρατική εταιρεία ενέργειας έγινε γνωστό ότι συμμετείχε σε μαζικής κλίμακας μίζες προς πολιτικούς.

Ο εισαγγελέας που έτρεξε την υπόθεση, Σέρζιο Μόρο, το έκανε με τρόπο πολιτικοποιημένο και με στόχο τα ΜΜΕ. Η λογική του, όπως εξήγησε πρόσφατα ο Πέρι Άντερσον σε μια προσεκτική ανάλυση, ήταν να ρίξει όλη την ευθύνη στο PT και να προστατεύσει ολόκληρη την υπόλοιπη πολιτική ελίτ της Βραζιλίας.

Η Ρουσέφ αποπέμφθηκε από την προεδρία το 2016, παρόλο που ο αντικαταστάτης της, ο δεξιός Μισέλ Τέμερ, αποκαλύφθηκε ότι ήταν ακόμη πιο βαθιά χωμένος στο σκάνδαλο Λάβα Ζάτο.

Ο Μόρο αυτό που έκανε στη συνέχεια ήταν να καταδικάσει τον Λούλα αρχικά σε εννιά και έπειτα σε δώδεκα χρόνια στη φυλακή. Παρόλο που ήταν στημένο, ο Λούλα εμποδίστηκε έτσι να πάρει μέρος στις προεδρικές εκλογές του 2018, τις οποίες, όντας ακόμη ιδιαίτερα δημοφιλής, θα μπορούσε να έχει κερδίσει.

Γνωρίζοντας πώς χειρίστηκε ο Μπολσονάρο την πανδημία, η παγίδα που στήσανε στον Λούλα έχει κοστίσει χιλιάδες ζωές.

Λίγο μετά τη φυλάκιση του Λούλα, ο Βραζιλιάνος μαρξιστής Βαλέριο Αρκάρι που είχε πει: “Ο Λούλα στη φυλακή δεν είναι δευτερεύον ζήτημα. Ο Λούλα είναι σύμβολο για τα πολιτικοποιημένα και έμπειρα κομμάτια της εργατικής τάξης, τα οποία επηρεάζουν τη νεότερη γενιά. Γι’ αυτόν τον κόσμο, ο Λούλα στη φυλακή είναι μια επίδειξη της δύναμης του κράτους και της κυρίαρχης τάξης”.

Ο δρόμος ήταν ανοιχτός για την υποψηφιότητα του Μπολσονάρο, ενός λίγο πολύ άγνωστου βουλευτή που αν ήταν για κάτι γνωστός ήταν ως απολογητής της στρατιωτικής δικτατορίας του 1964-88.

Ο Μπολσονάρο πάτησε πάνω στον, βαθιά ριζωμένο στη βραζιλιάνικη κοινωνία, ρατσισμό, αλλά έκφρασε και τον εκτεταμένο θυμό απέναντι στη διαφθορά και τη βίαιη εγκληματικότητα.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις ήταν πρόθυμες να τον υποστηρίξoυν επειδή ήθελαν να μπει φρένο στις κοινωνικές δαπάνες που είχε αυξήσει το PT. Ο εισαγγελέας Μόρο ανταμείφθηκε για τις υπηρεσίες του, γινόμενος Υπουργός Δικαιοσύνης.

Όμως ο Μπολσονάρο αποδείχθηκε πιο χαοτικός και πιο ανίκανος πρόεδρος ακόμη και από τον ήρωά του, τον Ντόναλντ Τραμπ. Δεν εφάρμοσε τον ριζοσπαστικοποιημένο νεοφιλελευθερισμό που είχε υποσχεθεί ο Υπουργός Οικονομικών του, Πάουλο Γκέντες. Και ο Λούλα είναι πλέον ελεύθερος να κατέβει για πρόεδρος το 2022.

Εξέτισε 580 μέρες στη φυλακή, αλλά βγήκε ασκώντας έφεση το 2019. Τώρα, ένας Ανώτατος Δικαστής αποφάσισε πως η αρχική του καταδίκη ήταν κακοδικία. Αυτή η απόφαση πρέπει να επιβεβαιωθεί από ολόκληρο το ανώτατο δικαστήριο για να έχει ισχύ, αλλά στο μεταξύ ο Λούλα έχει επιστρέψει στην ενεργό πολιτική.

Ίσως κάποια τμήματα του μεγάλου κεφάλαιου να θέλουν να δουν τον Λούλα να επιστρέφει στην προεδρία. Ο Άντερσον αναφέρει τον πολιτικό επιστήμονα Αντρέ Σίνζερ ο οποίος περιγράφει το PT στην καλύτερη περίπτωση ως “αδύναμο ρεφορμισμό”.

Θα είναι αυτό αρκετό για τη Βραζιλία που τη μαστίζει ο κορονοϊός και η οικονομική ύφεση;