Συνεντεύξεις
Η κυβέρνηση καταργεί το άσυλο με τις ευλογίες της ΕΕ

10/6, Πανεργατική απεργία. Φωτό: Στέλιος Μιχαηλίδης

H Ευγενία Κουνιάκη, δικηγόρος και μέλος της ΚΕΕΡΦΑ μίλησε στον Δημήτρη Δασκαλάκη για την νέα ΚΥΑ που χαρακτηρίζει την Τουρκία ασφαλή τρίτη χώρα.

 

Το τελευταίο διάστημα χτίζονται τείχη γύρω από τα στρατόπεδα, γίνονται επαναπροωθήσεις στη μέση του Αιγαίου και φυλακίζονται άνθρωποι για χρόνια ολόκληρα μέσα στα ΠΡΟΚΕΚΑ μόνο και μόνο γιατί πέρασαν “παράνομα” τα σύνορα. Μπροστά σε όλα αυτά ο χαρακτηρισμός της Τουρκίας ως ασφαλής τρίτη χώρα φαντάζει ανώδυνη. Είναι όντως έτσι; 

Καθόλου ανώδυνη δεν είναι. Είναι το επισφράγισμα της διάλυσης του συστήματος ασύλου στην Ελλάδα, είναι η προσπάθεια της κυβέρνησης να «νομιμοποιήσει» τις παράνομες επαναπροωθήσεις, βαφτίζοντας ασφαλή χώρα την Τουρκία. Επί της ουσίας καταργείται η διαδικασία ασύλου στην Ελλάδα, παραβιάζοντας με αυτό τον τρόπο τη Σύμβαση της Γενεύης για την προστασία των προσφύγων, αφαιρώντας από τους αιτούντες άσυλο το δικαίωμα τους στην προστασία και στην αναγνώριση του προσφυγικού τους καθεστώτος. Η επανεισδοχή στην Τουρκία πέρα από αμφίβολη λόγω και των πολιτικών παιχνιδιών που παίζει η Τουρκία και η Ε.Ε. εις βάρος των προσφύγων, είναι και παράνομη, δεδομένου ότι αυτή τη στιγμή η Τουρκία δεν αναγνωρίζει τη Σύμβαση της Γενεύης για το καθεστώς των προσφύγων ως δεσμευτική ούτε άλλα νομικά κείμενα όπως το Πρωτόκολλο του 1967 ή τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών. 

Η υποκριτική στάση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στους πρόσφυγες, διαφαίνεται από πέρσι τον Μάρτη. Επί ένα μήνα, παρακολουθούσαμε από τα ελληνικά ΜΜΕ και τα κυβερνητικά στελέχη όλα τα επιχειρήματα περί εργαλειοποίησης των προσφύγων από τον Ερντογάν. Από πότε μία χώρα που επεμβαίνει στη γειτονική της Συρία μπορεί να καταστεί ασφαλής για τους Σύριους πρόσφυγες στο έδαφος της; Πώς περάσαμε από τον επικίνδυνο Ερντογάν και την εργαλειοποίηση των προσφύγων στην δημοκρατική χώρα που αποτελεί ασφαλές πλαίσιο για τους πρόσφυγες; Οι ζωές των προσφύγων γίνονται διαπραγματευτικό χαρτί σε γεωπολιτικά και οικονομικά παιχνίδια. 

Τι θα σημάνει πρακτικά ως διαδικασία και αποτέλεσμα, η εφαρμογή της ΚΥΑ που αναγνωρίζει την Τουρκία ως ασφαλή χώρα για όσους θα αιτηθουν άσυλο;

Η ΚΥΑ ορίζει ότι η Τουρκία αποτελεί ασφαλή τρίτη χώρα για τους αιτούντες διεθνή προστασία από τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και τη Σομαλία. Αυτό σημαίνει ότι εξετάζεται πρώτα η αίτηση τους στο πλαίσιο του παραδεκτού και όχι επί της ουσίας, δηλαδή σε αυτό το στάδιο εξετάζεται το κατά πόσο η Τουρκία συνιστά για αυτούς νομικά ασφαλή τρίτη χώρα. Αν κριθεί απαράδεκτη η αίτηση διεθνούς προστασίας, υπάρχει δυνατότητα προσφυγής και εφόσον απορριφθεί η προσφυγή, οι αιτούντες υπόκεινται σε διαδικασίες επανεισδοχής. 

Με λίγα λόγια όμως, η ΚΥΑ αυτή στοχεύει να θέσει εκτός διαδικασιών ασύλου τους πρόσφυγες από αυτές τις χώρες, που αποτελούν σχεδόν το 80% των αιτούντων διεθνή προστασία στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι θα αφαιρεθούν τα νομιμοποιητικά τους έγγραφα ως αιτούντες και θα υπόκεινται σε διοικητική κράτηση μέχρι να εφαρμοστεί η διαδικασία επανεισδοχής. Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κάποια νέα συμφωνία με την Τουρκία όπως η μαύρη σελίδα στο προσφυγικό και κακό προηγούμενο και βάση για αυτή την ΚΥΑ, κοινή δήλωση Ε.Ε. -Τουρκίας.  Σίγουρα μέσα από την προσπάθεια της Ε.Ε. για ένα ενιαίο σύστημα ασύλου και την εφαρμογή της Συμφωνίας για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, στόχος είναι η εξωτερικοποίηση των διαδικασιών ασύλου και οι συμφωνίες επανεισδοχής με τρίτες χώρες όπως Τουρκία ή Λιβύη η ή Αίγυπτος. 

Ποιές είναι οι συνέπειες της για όσους έχουν κάνει ήδη αίτηση αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία;

Η εφαρμογή της ΚΥΑ γίνεται μέσα από άτυπες οδηγίες στους υπαλλήλους όπου, ενώ στην ίδια την ΚΥΑ δεν αναφέρεται κάτι σχετικό. Η εφαρμογή της έχει αρχίσει για όλους όσους έχουν ήδη καταθέσει αίτημα διεθνούς προστασίας στην Ελλάδα και δεν έχει εξεταστεί το αίτημα τους σε πρώτο βαθμό. Δεδομένου και του ενός έτους πανδημίας με πολλές εκ των συνεντεύξεων να έχουν αναβληθεί, μιλάμε για τη συντριπτική πλειοψηφία των προσφύγων στην Ελλάδα. 

Πως συνδυάζεται αυτή η απόφαση με τα υπόλοιπα μέτρα που παίρνει η κυβέρνηση; Με το κλείσιμο των στρατοπέδων, τα τείχη, το κόψιμο του επιδόματος (κάρτα) κτλ;

Από τις πρώτες μέρες κιόλας η κυβέρνηση μπήκε σε μία διαδικασία να διαλύσει το σύστημα ασύλου στην Ελλάδα. Από τη συστηματική βία των επαναπροωθήσεων σε καθημερινή βάση, τη διάλυση των υπηρεσιών ασύλου, στην τροποποίηση της νομοθεσίας για τη διεθνή προστασία, το κλείσιμο δομών φιλοξενίας, την υποχρηματοδότηση στη στέγαση και παροχή υπηρεσιών στους πρόσφυγες μέχρι την σπατάλη τεραστίων ποσών στην κατασκευή φρακτών γύρω από τα στρατόπεδα προσφύγων. 

Μάλιστα, ήδη από την Παρασκευή τέθηκε σε διαβούλευση το νομοσχέδιο για την αναμόρφωση διαδικασιών απελάσεων και επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών, όπου μεταξύ άλλων επαίρεται ο Υπουργός Μετανάστευσης ότι «βασικός πυλώνας του προτεινόμενου νομοσχεδίου είναι η αυστηροποίηση των διαδικασιών απελάσεων και επιστροφών με σκοπό την απομάκρυνση από τη χώρα όσων δεν δικαιούνται διεθνούς προστασίας». 

Πως εντάσσεται αυτή η απόφαση στην συνολικότερη μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ; Αποτελεί κατά την άποψη σου παρέκκλιση ή όχι;

Ενδεικτική για την πολιτική της Ε.Ε είναι οι δηλώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτρόπου Υ. Γιόχανσον για την ΚΥΑ «ο χαρακτηρισμός της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας θα έχει αποτέλεσμα στην πιο άμεση διαδικασία επιστροφών». Η πολιτική της κυβέρνησης λοιπόν εναρμονίζεται πλήρως με την πολιτική της Ε.Ε. Επί της ουσίας η Ελλάδα αρχίζει να εφαρμόζει όλα τα προβληματικά στοιχεία της Συμφωνίας για το Άσυλο και τη Μετανάστευση η οποία ακόμα επίσημα δεν έχει τεθεί σε ισχύ. Μία συμφωνία που θέλει τις συνοριακές χώρες, όπως η Ελλάδα να γίνουν κράτη χώροι κράτησης και απελάσεων.

 Όμως σε αυτό το σημείο θέλω να πω κάτι. Δεν υπάρχει καμιά σοβαρή αιτιολογία για ποιο λόγο να επενδύονται τόσα ποσά στις επιστροφές, στην κράτηση, στην επιτήρηση των συνόρων. Οι πρόσφυγες που καταφθάνουν στην Ελλάδα από το 2008 μέχρι σήμερα, αν εξαιρέσουμε το 2015-2016 δεν ξεπερνούν τις 200.000 για όλη την Ευρώπη. Ακόμη και αν δεχόμασταν ως επιχείρημα τον ρατσιστικό φόβο της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, αυτό δεν μπορεί να στηριχτεί σε μία πραγματική βάση. 

Οι πρόσφυγες χρησιμοποιούνται ώστε να φτιαχτεί μια σοβαρή βιομηχανία παρανομοποιήσής τους, όπου τους στερεί συνεχώς δικαιώματα, τους θέτει σε κράτηση, τους ανταλλάσσει έναντι χρημάτων εντός Ε.Ε (βλέπε χορηγίες επιστροφής), επενδύει τεράστια ποσά σε Frontex και επιτήρηση συνόρων. Από την άλλη τους χρησιμοποιεί ιδεολογικά ως εν δυνάμει κίνδυνο για να αποπροσανατολίσουν τον κόσμο από τις επιθέσεις σε βάρος των εργαζομένων. Και τρίτον, οι πρόσφυγες, αποτελούν ένα συνεχές διαπραγματευτικό χαρτί για ενίσχυση αυτής της βιομηχανίας καταστολής και επιτήρησης των χωρών εντός της Ε.Ε αλλά και με τρίτες χώρες. 

Η μάχη ενάντια στο ρατσισμό, την ξενοφοβία πρέπει να γίνει κτήμα όλου του εργατικού κινήματος σε κάθε χώρα ξεχωριστά αλλά και συντονισμένα σε όλη την Ευρώπη.