Περιβάλλον
Εργατική εναλλακτική στην “πράσινη” απάτη

21/8, Πανευβοϊκό συλλαλητήριο στον κόμβο της Στροφιλιάς μετά τις πυρκαγιές

«Θα κλείσω με μια γενική παρατήρηση που αφορά τη μεγάλη πρόκληση αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης. Αποτέλεσε από την πρώτη στιγμή προτεραιότητα αυτής της κυβέρνησης. Με μια σειρά από τολμηρές παρεμβάσεις, όπως η απολιγνιτοποίηση στην Δυτική Μακεδονία, βρεθήκαμε στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής μάχης για τη μείωση των εκπομπών του αερίου του θερμοκηπίου… εξασφαλίσαμε 18,5 δισ. ευρώ από το σχέδιο Ελλάδα 2.0 και από τους πόρους του ΕΣΠΑ… Θα συμμετέχουμε στη μεγάλη ευρωπαϊκή προσπάθεια να είμαστε η πρώτη ήπειρος μηδενικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2050…» 

Χρειάζεται πραγματικά θράσος -και έχει μπόλικο από αυτό- ο Μητσοτάκης για να ξεστομίζει τα παραπάνω λόγια στην Βουλή την περασμένη εβδομάδα. Όχι μόνο γιατί τα είπε στη συζήτηση για τις φετινές πυρκαγιές, στις οποίες αποδείχθηκε με τον πλέον ζοφερό τρόπο η διάλυση στην οποία έχει οδηγήσει όλες τις δημόσιες υπηρεσίες (πυροσβεστική, δασική υπηρεσία, ΟΤΑ, ΔΕΗ) η πολιτική των περικοπών, των μηδενικών προσλήψεων, των ιδιωτικοποιήσεων, του αποχαρακτηρισμού δασικών εκτάσεων και των αντιπεριβαλλοντικών νόμων που ψήφισε. Αλλά και γιατί η «προτεραιότητα» που έχει θέσει η κυβέρνησή του «στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής» δεν αποτελεί τίποτε περισσότερο από μια ευκαιρία για ένα νέο κύκλο -καταστροφικών για το περιβάλλον και κερδοφόρων για τους καπιταλιστές- «πράσινων επενδύσεων». 

Σύμφωνα με την είδηση που μετέδωσε το ΑΠΕ-ΜΠΕ την περασμένη εβδομάδα: «Ιστορικό ρεκόρ στη διεθνή κατάταξη ως προς την ικανότητα προσέλκυσης επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας πέτυχε η χώρα μας σύμφωνα με την 57η έκδοση του δείκτη του οίκου Ernst and Young για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Συγκεκριμένα η Ελλάδα κατατάσσεται εφέτος στην 26η θέση (από 31η)... Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, ο κ. Τάσος Ιωσηφίδης, εταίρος και επικεφαλής του Τμήματος Συμβούλων Εταιρικής Στρατηγικής και Συναλλαγών της Ε.Υ. Ελλάδος, αναφέρει: «Η πρόκληση πλέον έγκειται στην υλοποίηση του σχεδιασμού, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της αξιοποίησης των πόρων που φέρνει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας».

Δεν θα σταθούμε εδώ στην εμπλοκή του λογιστικού οίκου Ernst and Young σε πρόσφατα σκάνδαλα όπως της γερμανικής Wirecard, αλλά στην ουσία της ανακοίνωσης: Στο ενδιαφέρον που δείχνουν τα παγκόσμια και εγχώρια αρπακτικά της «πράσινης ανάπτυξης» για την «αξιοποίηση των πόρων που φέρνει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας». 

Είναι προφανές -και έγινε ακόμη πιο προφανές μετά τις πυρκαγιές στην Εύβοια- ότι η «υλοποίηση των επενδύσεων» βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα μεγάλο κύμα αντίθεσης και αντίστασης των τοπικών κοινωνιών που δηλώνουν με κάθε τρόπο ότι δεν επιθυμούν την εγκατάσταση των χιλιάδων ανεμογεννητριών που εταιρίες και κυβέρνηση σχεδιάζουν σε κάθε βουνοπλαγιά, νησί και βραχονησίδα αυτής της χώρας. Αυτόν τον κόσμο η κυβέρνηση και τα παπαγαλάκια της προσπαθούν να τον παρουσιάσουν σαν «ψεκασμένο» που δεν καταλαβαίνει την κλιματική αλλαγή. Πρόκειται για μνημείο υποκρισίας. 

Σχέδια καταστροφής

Οι κινητοποιήσεις των κατοίκων -που έχουν την αμέριστη συμπαράστασή μας- δεν είναι ενάντια στις ΑΠΕ, αλλά στα συγκεκριμένα σχέδια των ιδιωτικών ομίλων της ενέργειας και της κυβέρνησης, σχέδια εχθρικά προς το περιβάλλον, σχέδια που το καταστρέφουν ανεπανόρθωτα χωρίς καν να εξασφαλίζουν παραγωγή ενέργειας, με μόνο στόχο τα κέρδη των ομίλων που ενίοτε συμπίπτουν με τους ομίλους που συνεχίζουν τις επενδύσεις στα ορυκτά καύσιμα.

«Για να έχουμε μία εικόνα, μιλάμε για εγκατάσταση ανεμογεννητριών “παλιάς τεχνολογίας” με συνολικό ύψος 150 μέτρα που για να εγκατασταθούν χρειάζονται 770 κυβικά μπετόν αρμέ και πλατφόρμα έως και 2 στρεμμάτων» γράφει ο Γιώργος Ράγκος (Εργατική Αλληλεγγύη 1423). «Για τη μεταφορά και τη λειτουργία τους απαιτούνται, κατά τόπους, διανοίξεις πολλών νέων χωμάτινων οδών, εκσκαφές για καλωδιώσεις, εκσκαφές θεμελίων, διαμορφώσεις πλατειών μεγάλων διαστάσεων, εργοταξιακούς χώρους χιλιάδων τ.μ. που δημιουργούν, ταυτόχρονα, μεγάλες συγκεντρώσεις μπάζων και διαφόρων άχρηστων υλικών. Κάθε "αιολικό πάρκο" θα διαλύσει εντελώς το φυσικό τοπίο. Επιπλέον, επειδή οι ανεμογεννήτριες δεν είναι ανακυκλώσιμες, ήδη έχουν αρχίσει να δημιουργούνται σ’ όλο τον κόσμο “νεκροταφεία Α/Γ”, εκεί που πριν υπήρχαν αιολικά πάρκα. Επιπλέον, αυτά τα έργα δεν θεωρούνται αποδοτικά όσο αφορά την παραγωγή ενέργειας. Οι ανεμογεννήτριες, όταν φυσάει παράγουν ρεύμα όλες μαζί, όταν έχει άπνοια δεν παράγουν τίποτα. Αυτό, σε συνδυασμό με την ανελαστικότητα των άλλων μονάδων να αυξομειωθεί η ισχύς τους, καθιστά μεγάλο μέρος της παραγωγής άχρηστο, καθώς δεν μπορεί ούτε να περάσει στο δίκτυο ούτε να αποθηκευτεί. Στη Γερμανία, με περισσότερες από 5.000 ανεμογεννήτριες, παράγεται από αυτές λιγότερο από το 1% του απαιτούμενου ηλεκτρισμού». 

Αυτή ακριβώς την εικόνα ήρθε να επιβεβαιώσει το καλοκαίρι η ενεργοποίηση των λιγνιτικών μονάδων (τις οποίες με τυμπανοκρουσίες πριν από λίγους μήνες είχε κλείσει ο Μητσοτάκης) προκειμένου να μην υπάρξει μπλακ άουτ τις μέρες του καύσωνα. Ούτως ή άλλως, την ίδια στιγμή που η κυβέρνηση Μητσοτάκη πουλάει σαν «πράσινη πολιτική» τα βιομηχανικά αιολικά πάρκα, κάθε άλλο παρά έχει απεμπολήσει τα τεράστια σχέδια εξορύξεων στο Ιόνιο, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο -σχέδια για τα οποία έχει μπλεχτεί σε ένα επικίνδυνο ανταγωνισμό διαρκείας με την Τουρκία- ενώ συνεχίζονται όλα τα σχέδια αγωγών φυσικού αερίου και η μετατροπή του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης σε διαμετακομιστικό κέντρο ορυκτών καυσίμων.  

Αυτή η διπροσωπία δεν αποτελεί προνόμιο της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Όλες οι κυβερνήσεις που πριν έξι χρόνια (σήμερα μαζί τους και ο Μπάιντεν που αντικατέστησε τον αρνητή της κλιματικής αλλαγής Τραμπ) είχαν αποφασίσει στη συμφωνία του Παρισιού να προχωρήσουν στην άμεση μείωση των ρύπων που προκαλούν τα ορυκτά καύσιμα, στην πράξη το μόνο που πέτυχαν ήταν να αυξήσουν την όρεξη των κολοσσών των ορυκτών καυσίμων για επιδοτούμενες «πράσινες επενδύσεις».

Όσον αφορά στην ίδια την κλιματική αλλαγή και τον στόχο του Παρισιού να περιοριστεί μέχρι το 2025 η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στο 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, είναι χαρακτηριστικά τα όσα δημοσίευσε ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός, τον Ιούνιο: "Είναι πιθανόν κατά 40% η ετήσια μέση θερμοκρασία παγκοσμίως να είναι προσωρινά ανώτερη του 1,5 βαθμού Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα για τουλάχιστον μία από τις πέντε επόμενες χρονιές…". Εξάλλου "υπάρχει 90% πιθανότητα τουλάχιστον μια χρονιά μεταξύ του 2021 και του 2025 να είναι η πιο ζεστή που έχει καταγραφεί ποτέ και να ρίξει έτσι από τον θρόνο του το 2016".

Η κλιματική αλλαγή καλπάζει, αυτό είναι το μήνυμα που μέσα στους τελευταίους μήνες έστειλαν στις κυβερνήσεις διαδοχικά οι πυρκαγιές στην Σιβηρία και τον Καναδά, οι πλημμύρες στην Βόρεια Ευρώπη και την Ιαπωνία, οι πυρκαγιές στη Μεσόγειο και στην Καλιφόρνια – και  οι βροχές που έπεσαν για πρώτη φορά στις κορυφές των βουνών της Γροιλανδίας. Το ίδιο μήνυμα αναμένεται να στείλουν τον Νοέμβρη, οι χιλιάδες διαδηλωτές που θα υποδεχτούν τη νέα Σύνοδο του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP26), στη Γλασκώβη απαιτώντας να ληφθούν άμεσα μέτρα. Τι είδους;

«Το “Στοπ στις εξορύξεις” είναι αίτημα που ενώνει πάνω από σύνορα. Αλλά είναι και τεράστια μάχη, όχι μόνο γιατί απαιτεί σύγκρουση με τα πολυεθνικά μεγαθήρια του πετρέλαιου και του φυσικού αέριου, αλλά και με τις ενεργοβόρες πολεμικές εξορμήσεις των κυβερνήσεων για τον έλεγχο των κοιτασμάτων» γράφει ο Πάνος Γκαργκάνας (περιοδικό Σοσιαλισμός από τα Κάτω τεύχος 136). Επίσης παγκόσμιο αίτημα είναι όχι μόνο να μην αυξάνεται η χρήση ορυκτών καυσίμων αλλά και να αρχίσει να μειώνεται η κατανάλωσή τους.

Υπάρχουν τρόποι και τεχνολογίες για να πάμε προς τα εκεί με γοργούς ρυθμούς για να προλάβουμε την υπερθέρμανση του πλανήτη. Δημόσιες και δωρεάν συγκοινωνίες στις πόλεις για να μειωθεί η χρήση αυτοκινήτων. Προτεραιότητα στις ηλεκτροκίνητες συγκοινωνίες, στο μετρό αλλά και στο σιδηρόδρομο απέναντι στα φορτηγά και τους αυτοκινητόδρομους. Μεγαλύτερης διάρκειας διακοπές για τους εργαζόμενους σε συνδυασμό με μείωση των αεροπορικών πτήσεων που επιβαρύνουν δυσανάλογα την ατμόσφαιρα. Δεν είναι ανάγκη να έρχονται με τσάρτερ οι τουρίστες για να ξεκουραστούν. Πρόγραμμα εργατικών κατοικιών με σύγχρονες προδιαγραφές μόνωσης και συλλογικής θέρμανσης για να μειωθεί η κατανάλωση ενέργειας. Στήριξη αγροτικών συνεταιρισμών με προσανατολισμό τη βιώσιμη καλλιέργεια ποιοτικών προϊόντων με μείωση της σπατάλης σε λιπάσματα, νερό και ενέργεια. 

Και βέβαια, στροφή της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προς τις ανανεώσιμες πηγές. Αυτό δεν σημαίνει πράσινο φως για τον κάθε Μυτιληναίο να σπέρνει ανεμογεννήτριες όπου γουστάρει καταστρέφοντας τα βουνά και τα δάση. Ακριβώς το αντίθετο: βασικό αίτημα είναι ο δημόσιος και εργατικός έλεγχος στη ΔΕΗ και σε όλο τον τομέα ενέργειας. Οι τεχνολογικές δυνατότητες για να προχωρήσουμε σε αντικατάσταση της χρήσης ορυκτών καυσίμων με την προγραμματισμένη ανάπτυξη εναλλακτικών ανανεώσιμων πηγών υπάρχουν. Το θέμα είναι ποιος έχει τον έλεγχο και πόσο σέβεται τις ανάγκες των ανθρώπων και της φύσης».