Ο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ ΚΑΙ Η ΣΦΑΓΗ ΤΟΥ ΚΑΤΙΝ: Τι έγινε στην Πολωνία το 1939;

για να πάρει μέρος στις τιμητικές εκδηλώσεις για την 70η επέτειο από την σφαγή, προσκαλεσμένος της ρώσικης κυβέρνησης του Πούτιν και του Μεντβέντεφ. Η προηγούμενη αφορμή ήταν η ομώνυμη ταινία του Αντρέι Βάϊντα, του γνωστού Πολωνού σκηνοθέτη που προβλήθηκε πέρσι στους κινηματογράφους.

Οι ρώσικες κυβερνήσεις έχουν αναγνωρίσει το έγκλημα, το Γραφείο του Εισαγγελέα έχει κάνει πολύχρονες έρευνες, αλλά μέχρι στιγμής έχει αρνηθεί να την κατονομάσει «έγκλημα πολέμου» ή «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Ακόμα κι οι ένοχοι μένουν ακατανόμαστοι αφού «έχουν πεθάνει».

Εν συντομία, η «σφαγή του Κατίν» είναι η δολοφονία περίπου 22.000 Πολωνών αξιωματικών του στρατού και άλλων αξιωματούχων που ήταν κρατούμενοι της ρώσικης μυστικής αστυνομίας, τον Απρίλη και τον Μάη του 1940. Το Κατίν είναι ένα χωριό καμιά εικοσαριά χιλιόμετρα δυτικά του Σμολένσκ της Ρωσίας, μια περιοχή με μεγάλα και πυκνά δάση. Στην πραγματικότητα οι εκτελέσεις έγιναν και σε άλλα στρατόπεδα, στην Ουκρανία και την Λευκορωσία.

Πώς έφτασε η μυστική αστυνομία του Στάλιν να έχει τόσες χιλιάδες Πολωνούς κρατούμενους; Σ´ αυτό το σημείο χρειάζεται να πάμε πίσω στο χρόνο.

Στις 24 Αυγούστου του 1939, ο κόσμος ολάκερος είχε μείνει με το στόμα ανοιχτό μαθαίνοντας ένα απίστευτο νέο. Ο Ρίμπεντροπ, υπουργός Εξωτερικών του Χίτλερ κι ο Μολότοφ, υπουργός Εξωτερικών του Στάλιν, είχαν υπογράψει στη Μόσχα ένα «Σύμφωνο Φιλίας και μη-επιθέσεως». Έμεινε στην ιστορία ως «Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ».

«Κατευνασμός»

Τα προηγούμενα χρόνια ο Στάλιν είχε κάνει μεγάλες προσπάθειες να κερδίσει την συμμαχία της Γαλλίας και της Βρετανίας. Ο βρετανικός και ο γαλλικός ιμπεριαλισμός δεν συγκινήθηκαν από την υπευθυνότητα του Στάλιν. Ήθελαν να χτίσουν τις δικές τους πολεμικές μηχανές με την ησυχία τους. Επίσης προτιμούσαν να στρέψουν τον Χίτλερ προς ανατολάς, προς την Ρωσία. Αυτή ήταν η πολιτική του «κατευνασμού». Κυνικά, οι δυτικές κυβερνήσεις παρέδωσαν την Τσεχοσλοβακία στον Χίτλερ με την Συνθήκη του Μονάχου τον Σεπτέμβρη του 1938. Κι εξίσου κυνικά, ένα χρόνο μετά ο Στάλιν υπέγραψε τη συμμαχία του με τον Χίτλερ.

Γιατί ήτανε συμμαχία. Ο Γκέμπελς, ο υπουργός προπαγάνδας του Χίτλερ, την ονόμασε αργότερα στο ημερολόγιό του «φιλική διευθέτηση». Ηταν ένα σύμφωνο μη-επίθεσης, δεκαετούς διάρκειας, που ανάμεσα στα άλλα εγγυόταν και την ουδετερότητα των δυο μερών σε περίπτωση που το άλλο έμπαινε σε πόλεμο και τα δέσμευε να μην συμμετέχουν σε συμμαχίες που στρεφόταν ενάντια στο άλλο μέρος. Ηδη είχαν κλειστεί εμπορικές και οικονομικές συμφωνίες. Και υπήρχε κι ένα μυστικό πρωτόκολλο που χώριζε την ανατολική Ευρώπη σε σφαίρες επιρροής. Στην περίπτωση της Πολωνίας ανέφερε ότι σε περίπτωση «πολιτικών αναδιατάξεων» στη χώρα, η ΕΣΣΔ θα είχε δικαίωμα να εξασφαλιστεί μέχρι τα σύνορα που όριζαν οι ποταμοί Βιστούλας, Πίσα, Νάρεβ και Σαν, στην ανατολική Πολωνία.

Η «πολιτική αναδιάταξη» στην Πολωνία ξεκίνησε μια βδομάδα μετά, όταν οι γερμανικές στρατιές εισέβαλαν από τα δυτικά σύνορα την 1η Σεπτέμβρη 1939. Η πολωνική αντίσταση κατέρρευσε γρήγορα. Στις 17 Σεπτέμβρη, ο ρώσικος στρατός εισέβαλε από τα ανατολικά. Όλως περιέργως, η προέλασή του σταμάτησε ακριβώς στη γραμμή που όριζε το μυστικό πρωτόκολλο.

Στις 21 Σεπτέμβρη στρατιωτικοί εκπρόσωποι και των δυο χωρών υπέγραψαν μια συμφωνία για θέματα διοίκησης της «πολωνικής περιοχής» -όπως για την αντιμετώπιση των «σαμποτέρ». Δυο μέρες μετά έγιναν και κοινές παρελάσεις της Βέρμαχτ και του Κόκκινου Στρατού -στο Λβοφ και το Μπρεστ-Λιτόφσκ.

Περίπου 250.000 στρατιωτικοί της Πολωνίας πιάστηκαν αιχμάλωτοι από το ρώσικο στρατό. Πολλοί αφέθηκαν ελεύθεροι, επειδή ήταν Λευκορώσοι και Ουκρανοί -η Πολωνία είχε πάρει περιοχές από την Ουκρανία και την Λευκορωσία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Πόλεμο του 1920. Ο Στάλιν παρίστανε ότι «απελευθέρωνε» τις καταπιεσμένες από τους Πολωνούς γαιοκτήμονες μειονότητες αυτών των περιοχών. Όντως ήταν καταπιεσμένες, αλλά δεν τους απελευθέρωσε ο Στάλιν. Μερικές δεκάδες χιλιάδες ακόμα παραδόθηκαν στον γερμανικό στρατό -επρόκειτο για στρατιώτες που κατάγονταν από περιοχές της δυτικής Πολωνίας.

Στις 5 Μάρτη 1940, ύστερα από ένα σημείωμα του Λαβρέντι Μπέρια αρχηγού της Νι-Κα-Βε-Ντε (της περιβόητης μυστικής αστυνομίας) το πολιτικό γραφείο του ΚΚΣΕ αποφάσισε την εκτέλεση των «αντεπαναστατικών στοιχείων». Στο σχετικό σημείωμα υπάρχουν οι υπογραφές του Στάλιν, του Βοροσίλοφ, του Μολότοφ, του Μικογιάν. Δίπλα υπάρχουν τα ονόματα των Καγκάνοβιτς και Καλίνιν με καταγραμμένη τη συμφωνία τους (ήταν απόντες από την συνεδρίαση).

Οι εκτελέσεις έγιναν με πλήρη μυστικότητα. Από τότε, το έγκλημα του Κατίν έχει γίνει για την φιλελεύθερη Δύση μια ακόμα απόδειξη για το πόσο κοντά είναι ο «μαύρος» με τον «κόκκινο» ολοκληρωτισμό. Ο Χίτλερ εξόντωνε τους Πολωνούς, το ίδιο κι ο Στάλιν.

Σ´ αυτό το σημείο χρειάζεται προσοχή. Δεν ήταν το ίδιο πράγμα. Οι ναζί έβαλαν μπροστά να εξοντώσουν τον πολωνικό πληθυσμό, με την πείνα και την δουλική εργασία. Στις περιοχές της Πολωνίας που προσαρτήθηκαν στο Ράιχ και στην «Γενική Διοίκηση» -ό,τι είχε απομείνει από την υπόλοιπη Πολωνία, η εξόντωση έφτασε σε εφιαλτικά επίπεδα. Οι ναζί εξόντωναν τους Πολωνούς όπως τους Εβραίους -απλά επειδή ήταν Πολωνοί.

Τα εγκλήματα του Στάλιν είχαν διαφορετική αιτία και στόχευση. Ηταν τα εγκλήματα μιας άρχουσας τάξης που ήθελε να οικοδομήσει μια βιομηχανική και στρατιωτική υπερδύναμη πάνω στην εκμετάλλευση και την καταπίεση. Το Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ και το έγκλημα του Κατίν ήταν το ίδιο κυνικό, βρόμικο και προκλητικό με όλα τα ιμπεριαλιστικά εγκλήματα. Ένα ακόμα έγκλημα του κρατικού καπιταλισμού.