Η Αριστερά
Πολιτική κρίση, συστημική κρίση

Α. Καλλίνικος, Ν. Θεοχαράκης, Π. Γκαργκάνας

Αποσπάσματα από τις εισηγήσεις των τριών ομιλητών στη συζήτηση που άνοιξε το μονοήμερο “Κράτος και Επανάσταση - Η πάλη ­­­για την δημοκρατία σήμερα” την Κυριακή 6/11.

Δεν είστε μόνοι σας στον αγώνα που δίνετε ενάντια στη Νέα Δημοκρατία. Η ολοένα και μεγαλύτερη καταπίεση αποτελεί μια γενική τάση των «φιλελεύθερων» δημοκρατιών. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Ο καπιταλισμός βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με μια βαθιά πολύπλευρη κρίση. Έχω γράψει ένα βιβλίο σχετικά που πρόκειται να κυκλοφορήσει του χρόνου και λέγεται «Η νέα εποχή της καταστροφής» συγκρίνοντας την σημερινή περίοδο με την περίοδο 1914-1945, την περίοδο δηλαδή των δύο παγκοσμίων πολέμων, της μεγάλης ύφεσης, του Ολοκαυτώματος. 

Μια πρώτη διάσταση της νέας κρίσης είναι βιολογική καθώς, όλο και περισσότερο, ο καπιταλισμός διαταράσσει την σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους και την φύση, καταστρέφοντάς την. Ένα προφανές παράδειγμα είναι η κλιματική αλλαγή. Το βλέπουμε αυτό στις όλο και συχνότερες καταστροφικές δασικές πυρκαγιές, τις πλημμύρες. Ένα άλλο είναι η πανδημία, που είναι ακόμη μαζί μας. Όπως έχουν αποδείξει οι ειδικοί επιστήμονες, η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καπιταλιστική εκβιομηχάνιση της γεωργίας και την καταστροφή της άγριας φύσης, κάνει πιο εύκολο να περάσουν επικίνδυνοι ιοί από τα άγρια ζώα στα εξημερωμένα ζώα και στους ανθρώπους. Αυτό συνέβη με τον covid19.

Η δεύτερη διάσταση της κρίσης είναι η οικονομική στασιμότητα και αστάθεια, αυτό που ένας βρετανός οικονομολόγος  μαρξιστής ονομάζει «μακρά, μακρά ύφεση», τελευταία φάση της οποίας είναι η ανοδική πορεία του πληθωρισμού. 

Η λύση που έχουν επιλέξει για το πρόβλημα οι τραπεζίτες είναι ο ταξικός πόλεμος: Η αύξηση των επιτοκίων έχει στόχο να αυξήσει την ανεργία και αυξάνοντας την ανεργία να αναγκάσει τους εργαζόμενους να αποδεχθούν χειρότερους μισθούς ώστε με αυτό τον τρόπο να προστατευτούν τα κέρδη των εταιριών.  Είναι μια στρατηγική ταξικού πολέμου, ενάντια στην οποία η εργατική τάξη, από την Ελλάδα όπου προχωρά σε πανεργατική απεργία μέχρι την Βρετανία και άλλες χώρες της Ευρώπης, αντιστέκεται.

Η τρίτη διάσταση της κρίσης είναι γεωπολιτική. Ο αυξανόμενος ενδοϊμπεριαλιστικός ανταγωνισμός, καθώς οι ΗΠΑ προσπαθούν να διατηρήσουν την παγκόσμια κυριαρχία τους απέναντι στην Κίνα και στην Ρωσία. Ο πόλεμος στην Ουκρανία γίνεται ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και στην Ρωσία, αλλά γίνεται στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και στην Κίνα, που αποτελεί την βασική απειλή στην αμερικανική ηγεμονία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οξύνονται τοπικές συγκρούσεις ανάμεσα σε περιφερειακές δυνάμεις και υποϊμπεριαλισμούς, για παράδειγμα, η ένταση ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία. Ο Ερντογάν έχει δυναμώσει λόγω του ουκρανικού πολέμου καθώς βρίσκεται σε μια στρατηγική θέση που μπορεί να βοηθάει και τα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα, την οποία και εκμεταλλεύεται. Η Ελλάδα μέσα στην πιο άγρια περίοδο της λιτότητας των τελευταίων χρόνων συνεχίζει να σπαταλάει δις ευρώ σε εξοπλισμούς. Αυτή είναι μια επικίνδυνη κατάσταση.  

Τελευταία διάσταση της κρίσης είναι η πολιτική στην οποία εντάσσεται η άνοδος της ρατσιστικής ακροδεξιάς και του φασισμού. Χαίρεται κανείς γιατί ο Λούλα κέρδισε τις εκλογές αλλά ο Μπολσονάρο τις έχασε για μικρό ποσοστό -χάρη και στην κινητοποίηση της τεράστιας βάσης των ευαγγελικών εκκλησιών. Υπάρχει μια απευθείας σύνδεση ανάμεσα στην άνοδο της ακροδεξιάς και την όλο και πιο καταπιεστική πολιτική γιατί οι ρατσιστικές πολιτικές που μετατρέπουν τους μετανάστες σε αποδιοπομπαίους τράγους, απαιτούν μεγαλύτερη καταπίεση. 

Καταπίεση

Αυτή η πολλαπλή κρίση είναι το πλαίσιο μέσα στο οποία εντείνεται η καταπίεση. Οι άρχουσες τάξεις ξέρουν ότι έρχονται νέες πανδημίες και περιβαλλοντικές καταστροφές. Θέλουν να είναι σίγουρες ότι ελέγχουν τις απαντήσεις σε αυτές τις καταστροφές, ότι τα πράγματα θα πάνε προς όφελος  των συμφερόντων του μεγάλου κεφαλαίου, δεν θέλουν πρωτοβουλίες από τα κάτω που θα εμποδίσουν τους χειρισμούς τους. Έτσι προσφέρουν στους εαυτούς τους περισσότερες καταπιεστικές εξουσίες για να αντιμετωπίσουν ένα καθεστώς διαρκούς «εκτάκτου ανάγκης» και θέλουν να περιορίσουν την ήδη περιορισμένη αστική δημοκρατία ακόμη περισσότερο. Πως απαντάμε;

Πρέπει να αγωνιστούμε για να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα που έχουν κερδηθεί μέσα στα υπάρχοντα φιλελεύθερα συντάγματα. Αλλά πρέπει να κάνουμε πολύ περισσότερα από αυτό. Καταλαβαίνουμε ότι αυτό που έχουμε απέναντί μας είναι η κρίση ενός συστήματος που αρχίζει να καταρρέει και προσπαθεί να διαχειριστεί την κατάσταση εξαπολύοντας μεγαλύτερη καταπίεση. Δεν πρέπει να παλέψουμε μόνο ενάντια στον περιορισμό της δημοκρατίας, αλλά για μια ριζοσπαστική επέκτασή της. Η αστική δημοκρατία είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Είναι σχεδιασμένη να κρατάει παθητικούς τους ανθρώπους, ως ψηφοφόρους που εκλέγουν κάθε μερικά χρόνια τη μια ή την άλλη ομάδα λωποδυτών. Αλλά το πιο βασικό πρόβλημα της δημοκρατίας στον καπιταλισμό είναι ότι περιορίζεται μόνο στην πολιτική.   

Την στιγμή που μιλάμε χρειάζεται να παρθούν τεράστιες αποφάσεις από τις κεντρικές τράπεζες για νομισματική πειθαρχία προκειμένου να αντιμετωπίζουν τον πληθωρισμό. Αλλά οι κεντρικές τράπεζες είναι σχεδιασμένες ώστε οι τραπεζίτες να μην εκλέγονται. Λένε ότι είναι «καλό» ότι η Κριστίν Λαγκάρντ για παράδειγμα δεν εκλέγεται, ότι δεν υπόκειται σε πολιτικό έλεγχο. Αλλά γιατί;  Οι αποφάσεις που παίρνουν αφορούν δισεκατομμύρια ανθρώπους. 

Να δώσω ένα παράδειγμα της εξουσίας που ασκούν πάνω στις κυβερνήσεις. Είχαμε μια μεγάλη οικονομική κρίση στην Βρετανία τον προηγούμενο μήνα που γκρέμισε την κυβέρνηση Τρας. Πολλοί θεωρούν ότι ρόλο σε αυτό έπαιξε ο Μπέιλι, ο κεντρικός τραπεζίτης της Αγγλίας που την παγίδευσε. Δείτε πως απάντησε στην κατηγορία μιλώντας στην τηλεόραση ο ίδιος: «Εγώ; Ποτέ δεν θα με ένοιαζε να κάνω πραξικόπημα στην βρετανική κυβέρνηση». Μια άρνηση που στην ουσία δεν αρνείται αλλά επιβεβαιώνει την δυνατότητά του να γκρεμίζει κυβερνήσεις. 

Τι απαντάμε; Θέλουμε μια δημοκρατία από τα κάτω με την τεράστια μάζα των εργαζόμενων ανθρώπων να καθορίζουν οι ίδιοι τις τύχες τους. Θέλουμε μια δημοκρατία που δεν θα περιορίζεται στην πολιτική αλλά θα κυβερνά την οικονομία. Αυτή είναι πραγματική δημοκρατία. Μια  δημοκρατία στην οικονομία όπου τον έλεγχο θα έχουν οι εργαζόμενοι, που θα ξεκινάει από τους χώρους εργασίας, από τις κοινότητες όπου ζει ο λαός και μέσα από την αυτό-οργάνωση της εργατικής τάξης θα αλλάξει την κοινωνία, όχι μόνο σε τοπικό, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Μια τέτοια δημοκρατία έρχεται μόνο μέσα από τον αγώνα, όπου η εργατική τάξη υπεραμύνεται των δικαιωμάτων της και παλεύει για την καλυτέρευση της ζωής της και για να στηρίξει αυτήν την πάλη της, αναπτύσσει τις δικές της δραστικές εναλλακτικές μορφές οργάνωσης. Εάν έχουμε μια τέτοιου είδους εξέλιξη στους αγώνες που συμβαίνουν στο παρόν μπορούμε να οδηγηθούμε σε μια επαναστατική δημοκρατία που θα τσακίσει το υπάρχον κράτος και θα πάρει τον έλεγχο της κοινωνίας. 

Η υπεράσπιση της δημοκρατίας και η επέκταση της δημοκρατίας είναι δύο πράγματα που δεν μπορούν να διαχωριστούν από την πάλη ενάντια στο σύστημα και την πάλη της εργατικής τάξης να διατηρήσει και να βελτιώσει την θέση της. Για να σώσουμε την δημοκρατία, για να σώσουμε τους εαυτούς μας από το καταστροφικό σύστημα, χρειαζόμαστε μια επανάσταση.

Άλεξ Καλλίνικος, Socialist Worker Party, Βρετανία

Θα ξεκινήσω με δύο παραμύθια που δεν έχουν δράκο και ο λόγος που δεν έχουν είναι ότι τα λέει ο ίδιος. Το ένα είναι το πολιτικό. Είναι ότι τάχα η βούληση του κυρίαρχου λαού εκφράζεται. Αρχικά, εκλογικά δικαιώματα είχαν μόνο οι άρρενες ενήλικες που είχαν εισόδημα και αυτό σταδιακά άρχισε να αλλάζει μέσα από τους αγώνες μέχρι που δικαίωμα ψήφου κέρδισαν και οι γυναίκες. «Τι φωνάζετε λοιπόν; Αν κάποιοι θέλουν τον Τραμπ ή την Λεπέν ή κάθε φασίστα που κυκλοφορεί, αυτό είναι μια δήλωση της βούλησης του κυρίαρχου λαού» λέει η κυρίαρχη αφήγηση.

Το δεύτερο παραμύθι αφορά την οικονομία. Ότι ο καπιταλισμός, η οικονομία της ελεύθερης αγοράς λειτουργεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ότι υπάρχει η λεγόμενη «κυριαρχία του καταναλωτή» και οι παραγωγικοί συντελεστές αμείβονται με βάση αυτό που συνεισφέρουν στην παραγωγική διαδικασία. Αν δεν φτάνουν οι μισθοί για να ζήσεις δεν φταίει ο ανάλγητος καπιταλισμός αλλά ότι η δουλειά τους αξίζει τόσο λίγο.       

Αυτά τα δύο έρχονται και δένονται μαζί. Είναι η πολιτική και οικονομική έκφανση του ίδιου συστήματος. Βέβαια, όπως είναι φανερό αυτή η ιστορία μπάζει.

Ξεκινώντας από την πρώτη, η ψήφος δόθηκε μόνο με την προϋπόθεση ότι θα μπορεί να υπονομευθεί. Σε ένα βιβλίο του ο δημοσιογράφος Πολ Φουτ πριν αρκετά χρόνια παρουσίαζε τους αγώνες με τους οποίους κερδήθηκε η ψήφος στην Αγγλία και μετά όλους τους τρόπους με τους οποίους υπονομεύθηκε.  Η ψήφος αυτών που δεν έχουν περιουσία για παράδειγμα δημιουργούσε τρόμο στις άρχουσες τάξεις, ότι οι ξυπόλητοι θα επιβάλλουν νόμους που θα φορολογήσουν τους πλούσιους. Τους έδωσαν τη δυνατότητα να ψηφίσουν, μόνο όταν έγινε σαφές ότι έχουν τρόπους να το ρυθμίσουν αυτό το ζήτημα με διάφορα μέσα. Κυρίως ότι η ολιγαρχία του πλούτου που ελέγχει το οικονομικό σύστημα ελέγχει και το πολιτικό σύστημα, τα ΜΜΕ κλπ και πολλές φορές διαπλέκονται μεταξύ τους. Αυτό συμβαίνει όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε όλο τον κόσμο. 

Έχουν βρει επίσης τρόπους να υπονομεύσουν τη δημοκρατικότητα αυτής της λειψής δημοκρατίας. Το γεγονός ότι η κεντρική τράπεζα της ΕΕ ή των ΗΠΑ δεν ελέγχονται πολιτικά είναι κάτι για το οποίο έγινε μάχη προκειμένου να κερδηθεί η αυτονομία των κεντρικών τραπεζών. Παλιά στην Ελλάδα τον κεντρικό τραπεζίτη τον διόριζε η εκάστοτε κυβέρνηση. Μετά φτιάχτηκε μια ιστορία, ότι δεν μπορείς να εμπιστευτείς στην κυβέρνηση τη νομισματική πολιτική, τον έλεγχο της ποσότητας του χρήματος ή του επιτοκίου, ότι πρέπει να τον έχουν κάποια άτομα «υπεράνω πολιτικής» που εφαρμόζουν μια πολιτική βαθύτατα ταξική. Αυτό π.χ. που ενοχλεί τον κεντρικό τραπεζίτη των ΗΠΑ στο ζήτημα του πληθωρισμού είναι η αγορά εργασίας, πως θα χτυπήσει το εισόδημα των εργαζομένων. Πολλές φορές δοκιμάσανε να περάσουν αυτήν την πολιτική παίρνοντας και την κυβέρνηση όπως πχ στο πραξικόπημα Παπαδήμου ή στις περιπτώσεις Μόντι και Ντράγκι στην Ιταλία.

Όμως η εικόνα ενός συστήματος όπου η οικονομία και η πολιτική συνυπάρχουν αρμονικά σκοντάφτει στο γεγονός ότι το σύστημα δεν μπορεί να κάνει αυτό που θέλει. Η νεοφιλελεύθερη επέλαση, εδώ και μισό αιώνα, δεν μπορεί να εφαρμοστεί παρά μόνο με μια προϊούσα αυταρχικότητα. Την σκλήρυνση του αυταρχισμού την βλέπουμε μπροστά στα μάτια μας με μια θεοποίηση της αστυνομίας. Αντί να προσλάβουν καθηγητές και να δώσουν λεφτά για τις υποδομές του πανεπιστημίου, προσλαμβάνουν χίλιους μπάτσους. Η ίδια η φιλελεύθερη δημοκρατία δημιουργεί τον αυταρχισμό της. 

Το δεύτερο είναι ότι με τις πολιτικές της η κυρίαρχη τάξη δημιουργεί μια ανισότητα που παρόμοιά της έχουμε να δούμε από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ανισότητα σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο είναι πρωτοφανής για την περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που μετά από 50 εκατομμύρια νεκρούς η εργατική τάξη κέρδισε κατακτήσεις. Τώρα όλο αυτό το πράγμα αρχίζει και διαλύεται. Ο κόσμος θεωρεί ότι η δημοκρατία δεν μπόρεσε να του δώσει αυτά που υποσχέθηκε και αναζητά «απλές» λύσεις. Παλιά λέγανε ότι ο αντισημιτσμός είναι ο σοσιαλισμός των ηλιθίων. Τώρα έχει αντικατασταθεί από την ισλαμοφοβία και την ξενοφοβία.  Ο κόσμος στρέφεται στις «εύκολες» λύσεις των ακροδεξιών λαϊκιστών, Λεπέν, Μελόνι, Μπολσονάρο. 

Από τη μία έχεις μια τάση για εκφασισμό της κοινωνίας γιατί μοιάζει να δίνει εύκολη λύση και από την άλλη η ίδια η φιλελεύθερη δημοκρατία βυθίζεται στον αυταρχισμό καθώς δεν μπορεί να λύσει τα βασικά οικονομικά ζητήματα. 

Όσο οικονομικά το σύστημα βρίσκεται στα πρόθυρα μιας μεγάλης ύφεσης τόσο πολιτικά θα προσπαθούν να κλείσουν τις διόδους, ακόμη και αυτής της ψήφου κάθε τέσσερα χρόνια, βρίσκοντας θεσμούς για να την μπλοκάρουνε. Στην ΕΕ, όλες οι συνθήκες που έχουν γίνει, είναι σαν τον κιούρτο, μπορείς να μπεις μέσα αλλά είναι αδύνατο να βγεις. Τα νούμερα που επιβάλλουν για το χρέος ή το πρωτογενές πλεόνασμα δεν προκύπτουν από πουθενά, στην πραγματικότητα τα επιβάλλει η Γερμανία. Και τώρα οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να ασκήσουν οικονομική πολιτική. 

Η περιβόητη δημοκρατία τους δεν είναι δημοκρατία ούτε στο πολιτικό, ούτε στο κοινωνικό επίπεδο. Είναι μια δημοκρατία που σου επιτρέπει να διαχειριστείς την αυτοκαταπίεσή σου. Η πολιτική κρίση είναι συστημική κρίση και θα συνεχίσει να υφίσταται μαζί με το παρόν σύστημα.

Νίκος Θεοχαράκης, Πανεπιστηµιακός

Eίμαστε στο σημείο που ο όρος πολύπλευρη κρίση έχει καθιερωθεί, δεν χρησιμοποιείται μόνο από τους μαρξιστές. Ακόμη και η ΝΔ τη χρησιμοποιεί ως δικαιολογία. Πρόκειται για εξωγενείς κρίσεις, λένε, που δεν έχουν να κάνουν με το σύστημα και πολύ περισσότερο με την Ελλάδα, αλλά η κυβέρνηση «ανταποκρίνεται». Έτσι χειρίζονται την κατάσταση, μαζί βέβαια με την καταστολή, την αστυνομία, την ΕΥΠ, τις επιθέσεις που βλέπουμε καθημερινά. Όσον αφορά στην πολιτική κρίση, εκεί υπάρχει άρνηση. Στις «δημοσκοπήσεις πάμε μπροστά», διαγράψαμε και κάνα δύο βουλευτές, και δεν υπάρχει πρόβλημα.

Χρειάζεται να σταθούμε σε δύο ζητήματα πάνω σε αυτήν την εικόνα. Πίσω από την επιφάνεια, υπάρχει η πραγματικότητα. Η εικόνα της πολιτικής κρίσης και πίσω από την πολιτική κρίση η εικόνα μιας άρχουσας τάξης η οποία είναι διχασμένη. Η πολιτική κρίση έχει να κάνει με το ότι διχάζονται στο πως μπορούν να αντιμετωπίσουν τις υπόλοιπες παραμέτρους της πολυδιάστατης κρίσης. 

Ας ξεκινήσουμε με την περιβαλλοντική κρίση. Υποτίθεται ότι με τις διασκέψεις για το κλίμα αποφάσισαν να δώσουν προτεραιότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Που είναι αυτή η προτεραιότητα σήμερα; Πρέπει να αυξηθεί η παραγωγή του πετρέλαιου λένε. Οι πολυεθνικές της ενέργειας ανταγωνίζονται σκληρά ποια θα επεκτείνει τις εξορύξεις σε νέα πεδία και στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο. Το τι από τα δύο είναι προτεραιότητα δεν είναι ένα αφηρημένο ζήτημα. Υπάρχουν τμήματα της άρχουσας τάξης που λένε να επιμείνουμε στις ανανεώσιμες και άλλα που λένε δεν μπορούμε να αφήσουμε πίσω τα ορυκτά καύσιμα. Αυτό ισχύει και για την ελληνική περίπτωση. Ο Μητσοτάκης το παίζει πρωτοπορία στην «πράσινη ανάπτυξη» αλλά ταυτόχρονα διεκδικεί το φυσικό αέριο των ΑΟΖ στη μισή Ανατολική Μεσόγειο. 

Υπάρχει διχογνωμία και απλώνεται σε πιο σκληρά πράγματα. Ούτε στο θέμα του πολέμου είναι ενιαία η άρχουσα τάξη. Στο πως δηλαδή θα καταφέρει να εξασφαλίσει τα καλύτερα ανταλλάγματα για τον εαυτό της, στις νέες συνθήκες του πολέμου στην Ουκρανία που καθορίζει και όλες τις επιμέρους διαφορές ανάμεσα στα κράτη. Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να βγει ο ελληνικός καπιταλισμός κερδισμένος από αυτή τη συγκυρία; Να πάει σε διάλογο με την Τουρκία «έχοντας με το μέρος μας το διεθνές δίκαιο, τις ΗΠΑ, την ΕΕ που κατοχυρώνουν τα ελληνικά συμφέροντα», λέει μια πλευρά. Αλλά υπάρχει και η άλλη πλευρά, πχ ο Σαμαράς, που λέει «διάλογο με τους πειρατές;», δεν υπάρχει λύση με διάλογο.

Δεν είναι ενιαία η άρχουσα τάξη ούτε στην οικονομία. Βασικό σημείο του διχασμού είναι η κεντρική γραμμή για τη συγκυρία. Είναι η γραμμή της ανόδου των επιτοκίων, της επίθεσης στους μισθούς, που έχει όλα τα στοιχεία της ταξικής επίθεσης και την θέλει όλη η άρχουσα τάξη. Όμως αυτή η γραμμή κάνει όλο και πιο δύσκολο τον δανεισμό. Τον δανεισμό των επιχειρήσεων ζόμπι που δέκα χρόνια μετά την προηγούμενη κρίση εξακολουθούν να τον έχουν ανάγκη. Και τον δανεισμό των κυβερνήσεων που επιδοτούν τις επιχειρήσεις, που κλιμακώνουν τους εξοπλισμούς ακόμη και στην Γερμανία.  Υπάρχει μια αντίφαση που παίρνει μεγάλες διαστάσεις όπως είδαμε στην Βρετανία.

Έχουν σημασία αυτές οι διαπιστώσεις. Αντιμετωπίζουμε επιθέσεις στα δημοκρατικά δικαιώματα και καταστολή αλλά ο αντίπαλος δεν είναι πανίσχυρος, έχει τις δικές του αντιφάσεις που μεταφράζονται σε πολιτική κρίση και ασταθείς κυβερνήσεις.

Η πολιτική κρίση έχει κεντρική σημασία για την Αριστερά. Είναι αυτή που φέρνει στο προσκήνιο όχι μόνο τις ταξικές ανισότητες, τις συγκρούσεις για τα αιτήματα των μισθών, των συντάξεων, των συνδικάτων κλπ. Φέρνει στο επίκεντρο το ερώτημα «ποιος ελέγχει το κράτος;» Αυτό σημαίνει πολιτική κρίση. Ποιος κάνει κουμάντο. Και αυτό είναι μια τεράστια πρόκληση για την Αριστερά. Απ’ όλες τις διαστάσεις της κρίσης  αυτή χρειάζεται να είναι στο κέντρο.

Σύνδεση

Γιατί ανοίγουν τα άμεσα ζητήματα: πώς παλεύεις για να αντιμετωπίσεις την πολιτική κρίση; Ποια είναι η έξοδος; Πως παλεύεις για την δημοκρατία; Υπάρχει τρόπος να διαχωρίσεις την πάλη για την δημοκρατία από τις διεκδικήσεις της εργατικής τάξης; Δυστυχώς εκ μέρους της ρεφορμιστικής αριστεράς η απάντηση είναι «ναι». Να μην μιλάμε για τις διεκδικήσεις μας, να μη μιλάμε για την οικονομία αλλά για να σώσουμε το «κράτος δικαίου». Το είδαμε στην καμπάνια του Λούλα, το βλέπουμε εδώ στον Τσίπρα: «Θα πάμε σε εκλογές με καθεστώς υποκλοπών»; Προφανώς και δεν πρέπει να πάμε σε εκλογές με τις υποκλοπές να νομιμοποιούνται. Αλλά θα υπάρξει η σύνδεση ανάμεσα στην πάλη για τη δημοκρατία και τα εργατικά αιτήματα;

Τα θέματα αυτά μπαίνουν στην ημερήσια διάταξη και συνολικεύονται σε ζητήματα  στρατηγικής. Τι είναι το κράτος; Είναι ένα ουδέτερο εργαλείο; Αρκεί να κερδίσουμε τις εκλογές, έστω και αν νερώσουμε το πρόγραμμά μας, το ζήτημα είναι να σώσουμε το «κράτος δικαίου» και μετά θα δούμε τι θα γίνει με τις διεκδικήσεις σας; 

Αυτά είναι ερωτήματα που θα τα αντιμετωπίσουμε ιδιαίτερα την επόμενη περίοδο. Χρειάζεται να αξιοποιήσουμε τη μαρξιστική, λενινιστική παράδοση για να αντιμετωπίσουμε αυτά τα ερωτήματα και αυτό είναι και το νόημα αυτού του μονοήμερου συζητήσεων. Αν η Αριστερά δεν καταφέρει να συγκροτήσει την πολιτική της παρέμβαση πάνω σε αυτήν την παράδοση οι οποιεσδήποτε επιτυχίες θα είναι βραχύβιες. Μέσα σε συνθήκες πολυδιάστατης κρίσης και πολιτικής αστάθειας δεν αρκεί μια στρατηγική «να νερώσουμε το πρόγραμμά μας για να κερδίσουμε τις εκλογές».  Χρειάζεται μια στρατηγική που στηρίζεται στην επαναστατική παράδοση.

Πάνος Γκαργκάνας, Εργατική Αλληλεγγύη