Γράμματα και σχόλια
Στέγαστρο Καλατράβα: Σκάνδαλο στον κύβο με άδεια πέργκολας

Σκάνδαλο στον κύβο με άδεια πέργκολας

Πόσο επικίνδυνο είναι το Στέγαστρο Καλατράβα; Μπορούσε πράγματι να είχε καταρρεύσει την ώρα που το ΟΑΚΑ ήταν γεμάτο με χιλιάδες θεατές; Αποφύγαμε πράγματι μόνο από τύχη μια τραγωδία; 

Η μελέτη που οδήγησε την κυβέρνηση στην ξαφνική του εκκένωση την Παρασκευή 29 Σεπτέμβρη θεωρεί πράγματι ότι είναι επικίνδυνο. Πρώτον γιατί «η μεταλλική κατασκευή του στεγάστρου του κεντρικού σταδίου δεν ανταποκρίνεται στο κανονιστικά ελάχιστο επιτρεπόμενο επίπεδο στατικής επάρκειας». Με απλά λόγια, η ίδια η μελέτη που είχε κάνει το γραφείο του Καλατράβα, ήταν προβληματική. Δεύτερον γιατί όπως φάνηκε από τους οπτικούς, επιτόπου ελέγχους η «κατάσταση επιτείνεται από την ύπαρξη σημαντικών μη αποδεκτού χαρακτήρα αστοχιών συνδέσεων», δηλαδή από κακοτεχνίες και έλλειψη συντήρησης. 

Η έλλειψη συντήρησης είναι οφθαλμοφανής. Οι φωτογραφίες που κυκλοφορούν αυτές τις ημέρες στα ΜΜΕ δείχνουν συνδέσμους με ρωγμές και μεταλλικά στοιχεία γεμάτα σκουριές. Αλλά το αν απειλεί αυτή η έλλειψη συντήρησης την ίδια την ευστάθεια της κατασκευής αυτό δεν είναι καθόλου προφανές. 

Και το ίδιο ισχύει για την μελέτη του Καλατράβα. Σε μια συνέντευξή του στην Αυγή ο Γιάννης Βάγιας, ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ, εξηγούσε τι σημαίνει η φράση «δεν ανταποκρίνεται στο κανονιστικά ελάχιστο επιτρεπόμενο επίπεδο στατικής επάρκειας»: «Άλλο να μην έχει την απαιτούμενη κανονιστική επάρκεια, που μπορεί να οφείλεται στο ότι μελετήθηκε με άλλο κανονισμό, και άλλο να είναι επικίνδυνη. Αυτή η απόσταση μεταξύ των δύο είναι πάρα πολύ μεγάλη… Οποιοδήποτε υφιστάμενο κτήριο μελετήσουμε με σύγχρονους κανονισμούς είναι ανεπαρκές». Η γερμανική εταιρία BUNG που είχε κάνει την μελέτη για την τυπική παραλαβή του έργου από το ελληνικό δημόσιο πριν από δεκαπέντε περίπου χρόνια είχε εντοπίσει μεν τις κακοτεχνίες αλλά δεν είχε επισημάνει κανένα πρόβλημα σε σχέση με τη μελέτη: «Δεν εντοπίστηκαν προβλήματα ευστάθειας, φέρουσας ικανότητας και λειτουργικότητας του στεγάστρου» έγραφε η έκθεση.

Τι έχει αλλάξει από τότε; Υπάρχουν δυο στοιχεία που ίσως μπορούν να ρίξουν λίγο φως σε αυτή τη αντιφατική εικόνα. Το πρώτο είναι η μελέτη που έβγαλε το ΟΑΚΑ ακατάλληλο. Η μελέτη αυτή έγινε για λογαριασμό του ΤΑΙΠΕΔ, στο οποίο έχουν περάσει με βάση τα μνημόνια όλα τα ολυμπιακά έργα. Το δεύτερο είναι το διαβόητο «Master Plan OAKA 2.0», το σχέδιο αξιοποίησης του ΟΑΚΑ που είχε ανακοινώσει ο Μητσοτάκης τον Ιούλιο του 2021. Ο στόχος του προγράμματος αυτού, προϋπολογισμού 43,5 εκατομμυρίων, είναι «να δημιουργηθούν σύγχρονες υποδομές… να επιτευχθεί η ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση και να δημιουργηθούν νέες πηγές εσόδων … (έτσι ώστε να) καταστούν οι εγκαταστάσεις κερδοφόρες». Η «επικινδυνότητα» είναι μια πρώτης τάξης δικαιολογία για να αλλάξει η χρήση του ΟΑΚΑ. Η μελέτη δεν έγινε για να διαπιστωθεί η στατική επάρκεια του στεγάστρου. Έγινε για να αποδειχτεί ότι είναι ελλιπής. 

Το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι η «στατική ανεπάρκεια» του στεγάστρου. Το πραγματικό σκάνδαλο είναι το «Master Plan OAKA 2.0» του Μητσοτάκη. Αυτό δεν σημαίνει φυσικά ότι το ίδιο το σκέπαστρο δεν αποτελεί σκάνδαλο. Είναι και μάλιστα τρομακτικών διαστάσεων, όπως είναι όλα τα ολυμπιακά έργα. Το ελληνικό δημόσιο, που δυσκολεύεται να εξασφαλίσει θέρμανση στα σχολεία και θαλάμους για τους ασθενείς στα νοσοκομεία (έτσι ώστε να μην παραμένουν σε ράντζα στους διαδρόμους) ξόδεψε τουλάχιστον 5 δις (κανένας δεν γνωρίζει το ακριβές ποσό) για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 – για μια φιέστα που είχε σαν στόχο να διαφημίσει το «μεγαλείο» του ελληνικού καπιταλισμού στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Πέντε χρόνια μετά το «μεγαλείο» μετατράπηκε στον μεγάλο ασθενή της παγκόσμιας οικονομίας – και τα δισεκατομμύρια των ολυμπιακών έργων προσέθεσαν ένα (όχι και τόσο μικρό) λιθαράκι ακόμα στο θηριώδες δημόσιο χρέος που μας έστειλε στα μνημόνια.

Ο αρχικός προϋπολογισμός για το στέγαστρο του ΟΑΚΑ ήταν 55 με 60 εκατομμύρια. Τελικά στοίχισε πάνω από 250. Η «Καθημερινή» δίνει μια ανάγλυφη εικόνα της διαδρομής μέσα από την οποία δόθηκε το έργο στο γραφείο του Καλατράβα -μια διαδρομή που περνάει από τα σαλόνια της καλής κοινωνίας, την «υψηλή τέχνη» και τον «σαγηνευτικό άνδρα κοντά στα 50 που έδειχνε παρ’ όλα αυτά  πολύ νεότερος» σε ένα γεύμα με καλεσμένη την τότε διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης στην «Αιώνια Πόλη». Άλλοι δίνουν μια διαφορετική ερμηνεία: ήταν μια «προσωπική εξυπηρέτηση» προς τον τότε πρόεδρο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής  (ΔΟΕ) Ζακ Ρογκ λέει ο Χρήστος Ροδόπουλος στην LIFO. Καθόλου τυχαία η ΔΟΕ δεν δεχόταν να γίνουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες στο ΟΑΚΑ χωρίς στέγαστρο. Ή για την ακρίβεια χωρίς στέγαστρο Καλατράβα αν πιστέψουμε τον Ροδόπουλου. Ο Καλατράβα ήταν ήδη διάσημος διεθνώς – όχι μόνο για την αισθητική του αντίληψη αλλά και για τις τρομαχτικές υπερβάσεις των προϋπολογισμών των έργων του και τις αστοχίες των κατασκευών του. Αλλά αυτά τα ανακάλυψαν τα ΜΜΕ στην Ελλάδα τώρα. Το 2004 ήταν «θεός».

Το στέγαστρο κατασκευάστηκε όπως όλα τα ολυμπιακά έργα χωρίς να τηρηθούν ούτε οι στοιχειώδεις προϋποθέσεις. Ούτε οικοδομική άδεια δεν είχε – το χαρακτήρισαν «πέργκολα» για να ξεπεράσουν τα νομικά εμπόδια. Οι μελέτες ήταν πρόχειρες – ένας λόγος για τον οποίο ο προϋπολογισμός εκτοξεύθηκε από τα 55-60 εκατομμύρια στα 250 ήταν το έδαφος στο οποίο θα έπρεπε να θεμελιωθεί. «Εκεί όμως ανακαλύφθηκαν μεγάλα τούνελ κάτω από το έδαφος, ενώ σε κάποιο σημείο βρέθηκε μέχρι και ορυχείο». Η ίδια η κατασκευή που έγινε με τρομαχτική βιασύνη (το στέγαστρο τελείωσε κυριολεκτικά λίγες ημέρες πριν την έναρξη των αγώνων) και είχε από την αρχή μεγάλες και πολλές κακοτεχνίες.

Όσο για την συντήρησή του, αυτή είναι απλά ανύπαρκτη. Οι πρώην και νυν υπουργοί, υφυπουργοί και περιφερειάρχες ρίχνουν για ευθύνες ο ένας στον άλλο. Το 2014 (επί Σαμαρά) είχε εγκριθεί ένα κονδύλι 8 εκατομμυρίων γράφουν οι δεξιές εφημερίδες. Δυστυχώς με την αλλαγή της κυβέρνησης τον Γενάρη του 2015 το έργο ξεχάστηκε… «Δεν βρισκόταν ούτε ο φάκελος του έργου» απαντάει ο Σταύρος Κοντονής, υφυπουργός Αθλητισμού του ΣΥΡΙΖΑ το 2015… Αναγκαστήκαμε να ζητήσουμε τον φάκελο του έργου από το γραφείο του Καλατράβα στην Ισπανία». 

Στο ερώτημα «πόσο πιθανό είναι να καταρρεύσει το στέγαστρο Καλατράβα» η Εργατική Αλληλεγγύη δεν μπορεί να δώσει ακριβή απάντηση. Το πόσο επικίνδυνη, όμως, είναι αυτή η άρχουσα τάξη με τα «γεύματα στην Αιώνια Πόλη», τις «προσωπικές εξυπηρετήσεις», τις «άδειες πέργκολας» και τους «χαμένους φακέλους» αυτό το ξέρουμε πολύ καλά. Αλλά δεν χρειάζεται να το γράψουμε. Το ζούμε καθημερινά όλοι μας.