Αντιπολεμικό κίνημα
Όχι φρεγάτες στη Λιβύη

21/6, Αντιρατσιστικό - αντιπολεμικό συλλαλητήριο στην Αθήνα. Φωτό: Στέλιος Μιχαηλίδης

Το ελληνικό κράτος είναι ένα εγκληματικό, ρατσιστικό, δολοφονικό κράτος. Είναι άμεσα υπεύθυνο για τους 650 πνιγμένους πρόσφυγες της Πύλου. Είναι άμεσα υπεύθυνο για τις παράνομες επαναπροωθήσεις που έχουν μετατρέψει το Αιγαίο σε υγρό τάφο για χιλιάδες απελπισμένους ανθρώπους που προσπάθησαν να φτάσουν στην Ελλάδα για να γλυτώσουν από τον πόλεμο και την πείνα που μαστίζουνε τις χώρες τους.  

Αλλά ο πραγματικός στόχος της αποστολής του Πολεμικού Ναυτικού έξω από τα χωρικά ύδατα της Λιβύης δεν είναι ο ρατσιστικός «έλεγχος των μεταναστευτικών ροών», όπως υποκριτικά δηλώνει ο Μητσοτάκης. Η αποστολή του ελληνικού στόλου είναι μια ωμή επίδειξη ισχύος σε βάρος της Λιβύης, μια ψυχροπολεμική κλιμάκωση που ρίχνει ακόμα περισσότερο λάδι στη φωτιά που καίει σήμερα στη Μέση Ανατολή και την ανατολική Μεσόγειο.  

Η απόφαση για την αποστολή του ναυτικού στα παράλια της Λιβύης πάρθηκε λίγα εικοσιτετράωρα μετά την υιοθέτηση, επί της ουσίας, του «Τουρκολιβυκού Μνημονίου» από την «κυβέρνηση της Βεγγάζης». Με το μνημόνιο αυτό, που κατατέθηκε επίσημα το 2019 από τις δυο χώρες στον ΟΗΕ, η Τουρκία και η Λιβύη καθόρισαν τα όρια των ΑΟΖ τους που συναντιούνται, σύμφωνα με τους χάρτες που κατέθεσαν, λίγο κάτω από την Κρήτη. Η Ελλάδα, κατήγγειλε αμέσως τη συμφωνία ως «παράνομη» ενώ λίγο αργότερα υπέγραψε μια ανταγωνιστική συμφωνία με την κυβέρνηση του Σίσι της Αιγύπτου.

Η Λιβύη έχει σήμερα δυο αντίπαλες κυβερνήσεις: την επίσημη, αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ, κυβέρνηση της Τρίπολης και την αυτοαποκαλούμενη «κυβέρνηση» της Βεγγάζης -που ελέγχεται από τον διαβόητο «στρατάρχη» Χαλίφα Χαφτάρ. Ο Χαφτάρ ήταν μέχρι πριν από λίγο «ο άνθρωπος μας»: η κυβέρνησή του είχε καταγγείλει το Τουρκολυβικό Μνημόνιο και ο Μητσοτάκης τον είχε υποδεχτεί το 2020 με κόκκινα χαλιά και τιμές αρχηγού κράτους. Αλλά από τότε μέχρι σήμερα πολλά έχουν αλλάξει.

Η διαμάχη ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία γύρω από τις ΑΟΖ έχει πάρει τους τελευταίους μήνες νέες διαστάσεις. Η Αθήνα κατέθεσε τον περασμένο Απρίλιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση έναν χάρτη με βάση τον οποίο ολόκληρο το Αιγαίο, το μισό Λιβυκό πέλαγος και ένα μεγάλο τμήμα της ανατολικής Μεσογείου ανήκουν στην Ελλάδα. Η Τουρκία, σύμφωνα με τον χάρτη αυτό, δικαιούται μόνο μια στενή λωρίδα θάλασσας κοντά στα παράλιά της. 

Χάρτης

Η Άγκυρα απάντησε με έναν δικό της χάρτη στον οποίο το μισό Αιγαίο, ένα μεγάλο κομμάτι του Λιβυκού Πελάγους και ένα μεγάλο κομμάτι της Ανατολικής Μεσογείου είναι δικά της.

Θεωρητικά η διαφορά ανάμεσα στους δυο χάρτες προκύπτει από τον διαφορετικό ρόλο που αποδίδουν οι δυο χώρες στα νησιά. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι για τα νησιά ισχύει ό,τι και για τις ηπειρωτικές εκτάσεις –η ΑΟΖ θα πρέπει να μοιράζεται ανάμεσα σε γειτονικές χώρες πάντα με την αρχή της «μέσης γραμμής». Με τη λογική αυτή η θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στο μικροσκοπικό Καστελόριζο των 600 κατοίκων και τα νότια τουρκικά παράλια (μήκους εκατοντάδων χιλιομέτρων) θα πρέπει να ισομοιραστεί μεταξύ τους. Όσο για την θάλασσα νότια του Καστελόριζου, αυτή θα ανήκει έως τη «μέση γραμμή» ανάμεσα σε αυτό και τα παράλια της Αιγύπτου στην Ελλάδα. 

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι τα νησιά δικαιούνται μόνο μια στενή λωρίδα έξι μιλίων γύρω τριγύρω τους. Ως εκ τούτου η Ελλάδα δεν δικαιούται τίποτα (πέραν αυτών των έξι μιλίων γύρω από το Καστελόριζο) στην Ανατολική Μεσόγειο. Και το Αιγαίο θα πρέπει να χωριστεί, με βάση την αρχή της «μέσης γραμμής» στα ίσα ανάμεσα στις δυο χώρες.

Για να εδραιώσει τις διεκδικήσεις της η Ελλάδα προκήρυξε πριν από μερικούς μήνες «διεθνή διαγωνισμό» για την εξερεύνηση σε σχέση με την ύπαρξη υδρογονανθράκων δυο «οικοπέδων» στο Λιβυκό πέλαγος. Όπως και με το διαβόητο καλώδιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου – Ισραήλ, η αξία αυτών των διαγωνισμών είναι κύρια γεωστρατηγική: η κατασκευή και πόντιση του καλωδίου είχε ανατεθεί στην γαλλική πολυεθνική Nexans. Η εξερεύνηση των «οικοπέδων» νότια της Κύπρου στην ιταλική Eni και την γαλλική Total. Καθόλου τυχαία η Ελλάδα αγοράζει φρεγάτες από την Γαλλία και την Ιταλία. Και μαχητικά αεροσκάφη από τη Γαλλία. Και ο Χαφτάρ ήταν «άνθρωπος της Γαλλίας» πριν γίνει δικός μας.

Η κυβέρνηση της Τρίπολης «έκφρασε την βαθιά έκπληξη και ανησυχία της» για την προκήρυξη του διαγωνισμού για την εξερεύνηση θαλασσιών περιοχών «νοτίως της Κρήτης, μέρος των οποίων υπόκειται σε ανεπίλυτη νομική διαμάχη με το κράτος της Λιβύης». Και η κυβέρνηση της Βεγγάζης του «δικού μας» στρατάρχη Χαφτάρ έσπευσε αμέσως να ευθυγραμμιστεί με τις θέσεις της αντίπαλης κυβέρνησης «Εθνικής Ενότητας» της Τρίπολης.

Η κυβέρνηση του Μητσοτάκη ετοιμαζόταν να στείλει τον Γιώργο Γεραπετρίτη, τον υπουργό Εξωτερικών, για διαπραγματεύσεις στη Λιβύη. Αντί για αυτόν στέλνει τώρα τον στόλο.