ΑΟΖ: Εθνικιστικά αέρια...

Οι Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) και τα αποθέματα φυσικού αερίου έχουν βρεθεί πάλι στο κέντρο της δημοσιότητας.

Ο Σαμαράς μίλησε πριν τρεις βδομάδες στο προεδρείο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στη Βουλιαγμένη και έκανε έκκληση το ζήτημα της ΑΟΖ να γίνει «υπόθεση της ΕΕ». Στην ίδια ομιλία υποσχέθηκε ότι η κυβέρνησή του έχει στρώσει «κόκκινο χαλί» στους «επενδυτές» για να αρπάξουν ό,τι τραβάει η ψυχή τους. Ο Καμμένος πάλι είχε αστράψει και βροντήξει στη Βουλή λίγες μέρες πριν για τους «υδατάνθρακες» (δηλαδή τους υδρογονάνθρακες…) Επίσης, το θέμα έχει συνδεθεί με τις εξελίξεις στην Κύπρο: αναλύσεις επί αναλύσεων γράφονται για τα συμφέροντα και τα παιχνίδια πίσω από το Κυπριακό «Όχι» που έχουν να κάνουν με το φυσικό αέριο στην κυπριακή ΑΟΖ.

Σύμφωνα με την UNCLOS, την Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη είναι η περιοχή στην οποία μια χώρα ασκεί αποκλειστικά δικαιώματα για την εκμετάλλευση, εξερεύνηση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πόρων, ζωντανών ή μη οργανισμών των υδάτων και του βυθού ή του υπεδάφους του, όπως και σε ό,τι αφορά στην παραγωγή ενέργειας από τα κύματα, τα ρεύματα ή τον άνεμο.

Η «Ζώνη» εκτείνεται στα 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές, και των νησιών. Αλλά χρειάζεται συμφωνία των κρατών για την οριοθέτησή της. Με άλλα λόγια πρόκειται για την επέκταση της έννοιας της υφαλοκρηπίδας.

Η Κύπρος έχει υπογράψει συμφωνία για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με το Ισραήλ και την Αίγυπτο. Η ελληνική δεν έχει οριοθετηθεί ακόμα. Το Καστελόριζο/Μεγίστη, που βρίσκεται στη «μύτη» της τουρκικής ακτογραμμής, την κόβει στα δυο και σε συνδυασμό με την ΑΟΖ της Κύπρου, καλύπτει τη θαλάσσια περιοχή όπου έχουν ανακαλυφθεί τα νέα κοιτάσματα.

Η εθνικιστική προπαγάνδα παρουσιάζει αυτά τα κοιτάσματα σαν τη λύση για όλα τα προβλήματα. Τρόικα, μνημόνια, φτώχεια, ανεργία; Το φυσικό αέριο είναι η λύση! Η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων θα φέρει την πολυπόθητη ανάπτυξη, θα μας κάνει σαν τα Εμιράτα του Κόλπου. Αρκεί οι πολιτικοί να «τολμήσουν» (και μείς να μη φοβίζουμε τους επενδυτές με απεργίες).

Όπως πάντα, η σχέση της εθνικιστικής προπαγάνδας με την πραγματικότητα ανύπαρκτη. Το βρετανικό περιοδικό Εκόνομιστ στο τεύχος της 23 Φλεβάρη, έχει ένα ρεπορτάζ για τα «Κυπριακά Κοιτάσματα Αερίου». Ο τίτλος του είναι χαρακτηριστικός: Hot Air, δηλαδή Αέρας Κοπανιστός.

Ακόμα και αν τα κοιτάσματα είναι τόσο μεγάλα όσο ισχυρίζονται διάφοροι, γράφει ο Εκόνομιστ, υπάρχει η μικρή λεπτομέρεια του τρόπου άντλησης και μεταφοράς τους. Ακόμα και η κατασκευή ενός σταθμού μεταφοράς στην Κύπρο είναι πανάκριβη υπόθεση, φτάνει τα 20 δις δολάρια. Και μετά υπάρχει το πρόβλημα μεταφοράς απ’ την Κύπρο που ως γνωστόν είναι νησί.

Πέρα από την οικονομική και τεχνική πλευρά του ζητήματος τίθεται και το ζήτημα των αντικρουόμενων επιδιώξεων των κρατών της περιοχής και όχι μόνο. Καμιά λύση δεν είναι απλή. Γι’ αυτό, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η Μόργκαν Στάνλεϊ έχει εκτιμήσει την αξία των Κυπριακών κοιτασμάτων ανάμεσα στα 6,5 με 47 δις δολάρια. Μικρά ποσά σε σχέση με το κόστος και τους κινδύνους.

Έστω κι αν πάρουμε υπόψη τις σκοπιμότητες ενός βρετανικού συντηρητικού περιοδικού που για δικούς του λόγους μεγεθύνει τις δυσκολίες οικονομικής εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων, παραμένει το γεγονός ότι οι μεγαλόστομες διακηρύξεις της «πατριωτικής» προπαγάνδας απέχουν πολύ από την πραγματική κατάσταση των ανταγωνισμών και των συγκρούσεων γύρω από αυτόν τον «θησαυρό».

Όμως, ο «αέρας ο κοπανιστός» ποτέ δεν εμπόδισε τις άρχουσες τάξεις να παίξουν τα πιο επικίνδυνα παιχνίδια.

Φαραωνικά σχέδια

Καταρχήν, οι πολυεθνικές του πετρελαίου και της ενέργειας τρέχουν να καπαρώσουν δικαιώματα και έλεγχο στα κοιτάσματα και τους αγωγούς-διαδρομές που θα τα φέρνουν στις αγορές της Δύσης. Έχουμε χάσει το μέτρημα με τα σχέδια που έχουν καταστρωθεί: ο αγωγός ΤAP (Αζερμπαϊτζάν - Βουλγαρία – Ελλάδα – Αλβανία - Ιταλία), o αγωγός Ναμπούκο, Αζερμπαϊτζάν- Τουρκία - Βουλγαρία - Ρουμανία- Ουγγαρία, Αυστρία), ο South Stream της Ρωσίας το νότιο σκέλος του οποίου περνάει από την Ελλάδα. Κανένα από όλα αυτά τα φαραωνικά σχέδια δεν έχει ξεκινήσει. Συμφωνίες υπογράφονται για να αναιρεθούν, κοινοπραξίες ιδρύονται για να μείνουν ανενεργές.

Όμως, σ’ αυτό το παιχνίδι μπαίνουν και τα κράτη με τα «γεωπολιτικά» τους συμφέροντα. Και σ’ αυτό το επίπεδο ξετυλίγεται ένα κουβάρι ανταγωνισμών και λυκοφιλιών. Οι πηγές ενέργειας και οι οδοί μεταφοράς της είναι στρατηγικό όπλο. Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός έκανε πόλεμο και κατοχή στο Ιράκ το 2003 για να ελέγξει την «κάνουλα» του πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά και το 2008 έσπρωξε την Γεωργία να κάνει ένα «μικρό ένδοξο πόλεμο» ενάντια στην Ρωσία πάνω στις διαδρομές των πετρελαίων και του φυσικού αερίου του Καυκάσου.

Στην Ανατολική Μεσόγειο η οριοθέτηση των ΑΟΖ δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα στο οποίο συνδυάζονται οι ανταγωνισμοί των περιφερειακών δυνάμεων με τα συμφέροντα και τους ανταγωνισμούς των Μεγάλων. Οι διακηρύξεις περί Ελλάδας «ενεργειακού κόμβου» που θα κατοχυρωθεί και με την ανακήρυξη της ΑΟΖ, ακούγονται ειρηνικές και αθώες. Στην πραγματικότητα ενεργειακός κόμβος είναι ένας άλλος τρόπος να λες πολεμικό ορμητήριο.

Η οριοθέτηση της κυπριακής ΑΟΖ για παράδειγμα ήταν ένα κομμάτι της προσέγγισης της Κύπρου με το κράτος-δολοφόνο του Ισραήλ. Η συμφωνία υπογράφτηκε το 2010 από την κυβέρνηση Χριστόφια και εδώ πολλοί την ύμνησαν ως δείγμα του πώς πρέπει να γίνεται η εξωτερική πολιτική: και πακτωλός χρημάτων και στρίμωγμα της Τουρκίας πάντα με βάση το «διεθνές δίκαιο». Ο Τσίπρας στην Βουλή συμβούλευε στις αρχές του 2011 τον ΓΑΠ να ακολουθήσει το παράδειγμα του Χριστόφια: «Έχετε τουλάχιστον βγάλει κάποια συμπεράσματα, έχει διδαχτεί κάτι η Ελληνική Εξωτερική Πολιτική από τη μεθοδική προσπάθεια της κυπριακής κυβέρνησης σε αυτά τα ζητήματα; Αν ναι, τότε πηγαίνετε μέχρι τη Λευκωσία, να συνεννοηθείτε με την κυπριακή κυβέρνηση». (συζήτηση πολιτικών αρχηγών στη Βουλή, 24/1/2011). Και η Παπαρήγα είχε τηρήσει επί της ουσίας την ίδια στάση.

Φούσκα

Τελικά τα μυθικά αποθέματα στο «Οικόπεδο 12 – Αφροδίτη» μέσα στην ΑΟΖ και οι γεωτρήσεις της Noble δεν έσωσαν την Κύπρο από τα μνημόνια. Για την ακρίβεια, η κερδοσκοπική φούσκα γύρω από αυτά έγιναν κομμάτι του γενικότερου τζόγου που έσπρωξε τις κυπριακές τράπεζες στο χείλος της αβύσσου –με τα σπασμένα να θέλουν να τα φορτώσουν στους Κύπριους εργαζόμενους.

Την ίδια στιγμή η Αίγυπτος αμφισβητεί την σχετική συμφωνία με την Κύπρο του 2003 (την είχε υπογράψει η δικτατορία του Μουμπάρακ) και ο Λίβανος ακόμα δεν έχει επικυρώσει την αρχική συμφωνία του 2007. Το σφιχταγκάλιασμα με το Ισραήλ που δολοφονεί Παλαιστίνιους στη μαρτυρική Γάζα, τελικά δεν αποδείχτηκε τόσο «μεγαλοφυής» κίνηση.

Οι Σαμαράδες και οι Καμμένοι μοιάζουν με τους κομπογιαννίτες που πλησιάζουν έναν βαριά άρρωστο για να του προτείνουν απατεωνίστικες θεραπείες που όχι μόνο δεν δουλεύουν αλλά μπορεί και να σκοτώσουν.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70 ο «θησαυρός» που έπρεπε να «είναι ελληνικός» ήταν τα πετρέλαια του Πρίνου. Η συνέχεια ήταν όξυνση των ανταγωνισμών, το πραξικόπημα της χούντας του Ιωαννίδη στην Κύπρο, η τουρκική εισβολή και ένας ελληνο-τουρκικός πόλεμος που στο παρά πέντε δεν επεκτάθηκε στον Έβρο και το ανατολικό Αιγαίο. Το 1996 ο αγώνας δρόμου για τους αγωγούς του πετρελαίου και τον έλεγχο των αεροναυτικών περασμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο οδήγησε στην κρίση των Ίμια και στα πρόθυρα ενός πολέμου.

Η Αριστερά δεν έχει κανένα λόγο να δίνει κύρος σε τέτοιους κομπογιαννίτες και τα φάρμακά τους. Έχει να οργανώσει την πάλη για την ανατροπή τους. Για να πάρει η εργατική τάξη τον πραγματικό πλούτο που υπάρχει στις τράπεζες και τα θησαυροφυλάκια των καπιταλιστών.