Από την Σκύλλα στη Χάρυβδη
Το έτος 2014 βρήκε την Πολωνία στο δεύτερο, μέσα στα τελευταία 10 χρόνια, κύμα οικονομικής μετανάστευσης, το οποίο έχει ήδη διώξει από τη χώρα 2,7 εκατομμύρια άτομα παραγωγικής ηλικίας.
Συγχρόνως, η ελίτ της χώρας πλέκει το εγκώμιο των καταπληκτικών επιτευγμάτων αυτής της περιόδου. Αυτοκινητόδρομοι, θεματικά πάρκα, γυάλινοι πύργοι κτιρίων και γραφείων ή περιφραγμένα συγκροτήματα οικιών ολίγων επωφελούμενων της μεταρρύθμισης, αποτελούν τα δήθεν πειστήρια της επιτυχίας. Παρά την έξοδο 2,7 εκ. συμπατριωτών, η ανεργία ως δια μαγείας παραμένει στο 13%.
Κύριο μέλημα των κυβερνώντων παραμένει η διάλυση των εναπομείναντων κοινωνικών δικαιωμάτων (ή στην πραγματικότητα των πολιτισμικών κεκτημένων των αμειβόμενων εργαζομένων), η συνέχιση της άγριας ιδιωτικοποίησης του συστήματος υγείας, όπως επίσης το ξεπούλημα για παροιμιώδη ψίχουλα όσων παρέμειναν από την βιομηχανία, η οποία κτίστηκε με τα χέρια του κοινωνικού συνόλου.
Οι Ευρωεκλογές και οι Δημοτικές εκλογές που πλησιάζουν, για πολλοστή φορά δίνουν στον Κοβάλσκι την ώρα της κάλπης μία γκάμα επιλογών η οποία ορίζεται ανάμεσα στη συντηρητική ή κρυφή δεξιά και φονταμενταλιστική - νεοφιλελεύθερη άκρα δεξιά. Μία επιλογή που θυμίζει αρχαίο Ελληνικό έπος- επιλογή ανάμεσα στη Σκύλλα και Χάρυβδη.
Θα έλεγε κανείς ότι αυτή η καταθλιπτική εικόνα αναπαραγωγής αποκλειστικά της δεξιάς εκδοχής, που της δίνει την απόλυτη ηγεμονία, για άλλη μια φορά δεν θα βρει καμία απάντηση από την αριστερή άκρη του πολιτικού φάσματος. Όμως στις αρχές του έτους υπήρξε μια παραφωνία σε αυτή την πολιτική ομογένεια. Με πρωτοβουλία του Πιοτρ Ικονόβιτς, αριστερού πολιτικού και πρώην αντιστασιακού, τον οποίον η κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας είχε φυλακίσει για τον αγώνα του για «έναν σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο» και η τωρινή για την δράση του κατά εξώσεων πολιτών στο δρόμο, οι οπαδοί της αυθεντικής και αντικαπιταλιστικής αριστεράς ένωσαν τις φωνές τους σε μια έγερση εκ των κάτω.
Πυρήνας
Μέσα στους πρώτους 4 μήνες του 2014 δημιουργήθηκε ο πυρήνας του νέου κόμματος- Κινήματος Κοινωνικής Δικαιοσύνης (RSS). Οπαδοί και φίλοι του διοργάνωσαν στη Βαρσοβία την πρώτη, εδώ και πολλά χρόνια, αριστερή, εργατική παρέλαση Πρωτομαγιάς- την Πορεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Κάτω από τις σημαίες του συγκεντρώθηκαν πάνω από 700 άτομα, το οποίο από Ευρωπαϊκή σκοπιά μπορεί να φαντάζει πολύ ταπεινό αποτέλεσμα, αλλά στην κυριευμένη από τη νεοφιλελεύθερη προπαγάνδα Πολωνία αποτέλεσε πρωτοφανές φαινόμενο.
Πρέπει να θυμόμαστε ότι μιλάμε για μία οργάνωση, της οποίας τα μέλη σε λιγότερο από τέσσερις μήνες και με δική τους δαπάνη προετοίμασαν τη πορεία και μερικές εκατοντάδες άτομα ήρθαν από πόλεις απομακρυσμένες ακόμα και 600 χμ από την Βαρσοβία.
Αυτό όμως δεν είναι όλο! Στις 2 Μαΐου μία ομάδα 200 ακτιβιστών και οπαδών RSS συναντήθηκαν στο ιδρυτικό συνέδριο του κόμματος, όπου ορίστηκαν οι θεσμικές θέσεις/ προγραμματικές δηλώσεις και εκλέχτηκε η πρώτη διοίκησή του. Alea iacta est! (Ο κύβος ερρίφθη)
Τι λοιπόν το τόσο εξαιρετικό στη νέα αυτή πρωτοβουλία; Ποια η προστιθέμενη αξία της; Πρώτον, είναι το πρώτο μετά από πολλά χρόνια πολιτικό κίνημα στη Πολωνία, το οποίο απευθύνεται άμεσα στην ιδέα του σοσιαλισμού του 21ου αιώνα, όπως φαίνεται στις προγραμματικές δηλώσεις του RSS, αλλά και αντιτίθεται στον καπιταλισμό, θεωρώντας το σύστημα αυτό ως άκρως άδικο για την πλειοψηφία και εν δυνάμει θανατηφόρο για το φυσικό περιβάλλον και τον ανθρώπινο πολιτισμό.
Από την εποχή της ΛΔΠ κανείς στη πολιτική σκηνή της Πολωνίας δεν τόλμησε να θέσει υπό αμφισβήτηση τα αξιώματα των κυβερνητικών πολιτικών της τελευταίας εικοσιπενταετίας. Θέμα ταμπού αποτελούσε η διφορούμενη αξιολόγηση της θέσης της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, την οποίαν αποσιωπούσαν τόσο τα ΜΜΕ, όσο και η λογοκρισία των συμμετεχόντων στην πολιτική ζωή αλλά και απλών πολιτών! Αυτός ο ογκόλιθος ραγίζει τώρα μπροστά στα μάτια μας. Όλο και περισσότεροι πολίτες ασπάζονται την άποψη ότι δεν είναι δυνατόν με την συστηματική προπαγάνδα να καλυφθούν τα πραγματικά αποτελέσματα «μεταρρυθμίσεων» επιβεβλημένων από τους “Chicago boys” μετά το1989.
Ποιες θα είναι όμως οι τύχες της αντικαπιταλιστικής αναγέννησης στην Πολωνία; Η όλο και πιο βαθειά κρίση φαίνεται να δυναμώνει κυρίως τις ακραίες εθνικιστικές τάσεις, οι οποίες νιώθουν ικανές να κατευθύνουν την αγανάκτηση της λιγότερο ενημερωμένης πολιτικά μερίδας της κοινωνίας, προσφέροντας ψευδείς ερμηνείες της κατάστασής της. Ωστόσο, αυτό το κύμα αντίστασης μπορεί να ενισχύσει την εναλλακτική, αριστερή απάντηση στα ίδια προβλήματα, αποτελώντας αντίβαρο για τον φασίζοντα εθνικισμό. Η πραγματική νίκη αυτού του σεναρίου θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις πολιτικές εξελίξεις σε άλλες χώρες της ΕΕ, όπου οι διαδοχικές νίκες αριστερών παρατάξεων ίσως αποτελέσουν τον καταλύτη βαθύτερων αλλαγών στην πολιτική νοοτροπία των Πολωνών, κάνοντάς τους πιο κατηγορηματικούς απέναντι στην καπιταλιστική ρητορική.
Δημήτρης Δημητριάδης