Ιστορία
Πριν 10 χρόνια: Το Eυρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ στην Αθήνα

Πλημμυρισμένη η πιο μεγάλη αίθουσα στο παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού στις συζητήσεις της Πρωτοβουλίας Γένοβα και της Συμμαχίας Σταματήστε τον Πόλεμο στο ΕΚΦ της Αθήνας το 2006

Στις αρχές Μάη συμπληρώνονται δέκα χρόνια από την 4η διοργάνωση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ της Αθήνας. Για τους νεώτερους συντρόφους και συντρόφισες πρόκειται για έναν όρο άγνωστο. Το αντικαπιταλιστικό κίνημα όμως είναι γνωστό και οικείο. Είναι το διεθνές κίνημα ενάντια στην καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση, που γεννήθηκε στο Σιάτλ τον Νοέμβρη του 1999 με τις διαδηλώσεις ενάντια στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και απλώθηκε γοργά σε όλο τον κόσμο, προκαλώντας εστίες αντίστασης και μεγάλα κινηματικά γεγονότα. 
 
Στην Γένοβα τον Ιούλη του 2001 με τη διαδήλωση κατά της συνόδου των G8 σφραγίστηκε η δυναμική επανεμφάνιση του κινήματος μετά από δεκαετίες υποχώρησης. Οι διοργανώσεις των φόρουμ προέκυψαν σαν ανάγκη και δυνατότητα των οργανώσεων των ακτιβιστών να συζητούν οργανωμένα και δημοκρατικά, να εκτιμούν την κατάσταση και να προγραμματίζουν τις επόμενες κινήσεις του κινήματος.
 
Η πρώτη συνάντηση το 2002 στη Φλωρεντία ανέδειξε τη σοβαρότητα του επερχόμενου πολέμου των ΗΠΑ στο Ιράκ και καρπός της ήταν η διοργάνωση της 15ης Φλεβάρη 2003, της παγκόσμιας μέρας ενάντια στον πόλεμο. Το διεθνές αντιπολεμικό κίνημα έχει πατρίδα τη Φλωρεντία και τη διαδήλωση ενός εκατομμυρίου που έκλεισε το φόρουμ. Οι επόμενες συναντήσεις έγιναν στο Παρίσι (2003) και στο Λονδίνο (2004) και από τη μεριά τους συνέβαλαν στην πολιτική συζήτηση για την αντίσταση στον νεοφιλελευθερισμό, για τη συνέχεια του αντιπολεμικού κινήματος, για την πάλη ενάντια στον ρατσισμό και την ισλαμοφοβία.
 
Το 2006 φτάσαμε στην Αθήνα μέσα σε μια καινούργια φάση ανόδου της ριζοσπαστικοποίησης. Ένα χρόνο πριν, στο δημοψήφισμα για το Ευρωσύνταγμα στη Γαλλία νίκησε το «ΟΧΙ» σφραγίζοντας μια μεγάλη επιτυχία του νέου κινήματος σε ένα κατ’εξοχή πολιτικό τεραίν. Τις μέρες που ετοιμαζόταν το φόρουμ της Αθήνας, η νεολαία της Γαλλίας πέτυχε νέα νίκη, όταν ανάγκασε την κυβέρνηση ντε Βιλπέν να αποσύρει το CPE, το αντι-εργατικό νομοσχέδιο για την πρώτη απασχόληση. Στην Ιταλία ο Μπερλουσκόνι μόλις είχε χάσει τις εκλογές από την Κεντροαριστερά. Το παγκόσμιο αντιπολεμικό κίνημα δυνάμωνε με κεντρικό στόχο να εμποδίσει τον Μπους και τους «πρόθυμους» συμμάχους του για στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν. Η Λατινική Αμερική ζούσε έναν συνεχόμενο αναβρασμό, μετά τις επιτυχίες των κυβερνήσεων Τσάβες στη Βενεζουέλα και Μοράλες στη Βολιβία, που ανακοίνωσαν εθνικοποίηση των πετρελαίων τους προκαλώντας πανικό στους καπιταλιστές και στις ΗΠΑ που έβλεπε την «αυλή» της να βγαίνει εκτός ελέγχου. 
 
Eκρηκτική συνταγή
Με αυτή την εκρηκτική συνταγή υποδεχτήκαμε το φόρουμ στην Αθήνα. Η εργατική τάξη έδινε τις μάχες της ενάντια στην κυβέρνηση Καραμανλή, με τους εργάτες των λιπασμάτων στην πρώτη γραμμή και τα πανεπιστήμια να βράζουν. Λίγο νωρίτερα η Συμμαχία Σταματείστε τον Πόλεμο είχε «σηκώσει» μια μεγάλη αντιπαράθεση ενάντια στην ισλαμοφοβία με αφορμή την υπόθεση των απαγωγών Πακιστανών και των τηλεφωνικών υποκλοπών με πλάτες του υπουργού Βουλγαράκη. Τον Απρίλη η Αμερικανίδα υπουργός εξωτερικών Κοντολίζα Ράις επισκέφτηκε την Αθήνα σχεδόν μυστικά, χωρίς να αποφύγει τις αντιπολεμικές διαδηλώσεις.  
 
Από τη μεριά της Πρωτοβουλίας «Γένοβα» και της «Συμμαχίας Σταματείστε τον Πόλεμο», κρίναμε ότι αυτές οι πολιτικές εξελίξεις καταδείκνυαν τα πολιτικά κέντρα και τα καθήκοντα της περιόδου: Την επιμονή στη δύναμη του αντιπολεμικού κινήματος να σταματήσει την κατοχή στο Ιράκ και να εμποδίσει νέο πόλεμο στο Ιράν. Τη στήριξη στους εργατικούς αγώνες. Το βάθαιμα της συζήτησης πάνω στην προοπτική: Μάχη ενάντια στον νεοφιλελευθερισμό ή ενάντια στον καπιταλισμό; Η απάντηση καθόριζε και τον στόχο: το δίλημμα «κυβερνητική αλλαγή ή ανατροπή;» επανερχόταν στην ημερήσια διάταξη και με την κεντροαριστερά προ των πυλών ή/και στην κυβέρνηση, ζητούσε απαντήσεις.
 
Την ίδια στιγμή, υπερασπίζαμε το αντικαπιταλιστικό κίνημα απέναντι σε όσους το πολέμησαν ή το υποτίμησαν με σεχταριστικό τρόπο. Η ηγεσία του ΚΚΕ είχε επιλέξει τις καταγγελίες στη βάση της έλλειψης επαναστατικής καθαρότητας, αν και πιεσμένη από τα γεγονότα πήρε μέρος σε κάποιες κινητοποιήσεις. 
 
Το στρατόπεδο του Σύριζα συμμετείχε ενεργά στα φόρουμ αλλά με όλες τις ταλαντεύσεις σε σχέση με τον πόλεμο (αρχικά τήρηση ίσων αποστάσεων, στη συνέχεια υποβάθμιση του όλου ζητήματος του πολέμου) αλλά και σε σχέση με τη στρατηγική του κινήματος.
Από όλες τις διαμάχες που συνόδευσαν τα τρία πρώτα ΕΚΦ, η πιο έντονη και σε τελική ανάλυση αδιέξοδη ήταν η αντιπαράθεση ανάμεσα «στο πολιτικό και το κοινωνικό». Οι πολέμιοι του πρώτου στο ΕΚΦ συμβούλευαν το κίνημα να αποφεύγει τις πολιτικές πρωτοβουλίες και αντί αυτού να διαμορφώνει ιδέες, προγράμματα και εναλλακτικές λύσεις με στόχο να ηγεμονεύσει στην «κοινή γνώμη» και μέσω αυτής στα κόμματα που κυβερνούν. Θεωρώντας το κίνημα όχι ως υποκείμενο αλλαγής αλλά μοχλό πίεσης στις κυβερνήσεις, κεντρικά πολιτικά γεγονότα και πρωτοβουλίες θεωρούνταν επιζήμια. Κι ενώ αρχικά η άποψη αυτή διατυπώθηκε από τη δεξιά πτέρυγα του ΕΚΦ (ATTAC, Κ.Κ. Γαλλίας, Σοσιαλδημοκρατία, Συριζα), υιοθετήθηκε και από τον χώρο της Αυτονομίας μέσα από μια διαφορετική συλλογιστική: την αντιπάθεια στα «μεγάλα» γεγονότα, ως συγκεντρωτικά και «εξουσιαστικά», που θα επισκίαζαν δήθεν την αυτονομία των κινημάτων. 
 
Σύμπλευση
Η σύμπλευση αυτή είχε τεράστιες αντιφάσεις. Στη μάχη του Ευρωσυντάγματος, το ATTAC μπήκε και έπαιξε σημαντικό πολιτικό ρόλο υπέρ του ΟΧΙ, ενώ ο Νο1 θεωρητικός της Αυτονομίας Τόνι Νέγκρι κατρακύλισε σε μια στάση υπέρ του ΝΑΙ, καθώς έβλεπε την Ε.Ε σαν αντίβαρο στην τελείως λανθασμένη θεωρία του για την «Αυτοκρατορία».
 
Τα μέλη της Πρωτοβουλίας Γένοβα δώσαμε τη μάχη για τον προσανατολισμό και τα καθήκοντα του ΕΚΦ μέσα στην οργανωτική επιτροπή. Μετά την κατάργηση των «μεγάλων συζητήσεων», οργανώσαμε με δική μας πρωτοβουλία τρία κεντρικά θέματα (για τον πόλεμο, τον νεοφιλελευθερισμό, το μέλλον του κινήματος), εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή διαφορετικών ομιλητών που είχαν παίξει ρόλο στις μάχες της περιόδου όπως ο Βιτόριο Ανιολέτο από την Κομμουνιστική Επανίδρυση της Ιταλίας, η Σούζαν Τζορτζ του ATTAC, ο Γουόλντεν Μπέλο, κεντρικοί αγωνιστές του αντιπολεμικού κινήματος όπως οι Αμερικανοί Τζορτζ Μάρτιν από το United for Peace and Justice και Τζέφρι Μίλαρντ από το Iraqi Veterans against the war, η Κέιτ Χάτσον του CND Βρετανίας, ο οικονομολόγος Σαμίρ Αμίν, ο ακτιβιστής αγρότης Ζοζέ Μποβέ, αγωνιστές από την Τουρκία, τη Βραζιλία, κ.α. 
 
Η επιλογή αυτή δικαιώθηκε, καθώς η αίθουσα «Φλωρεντία»στο παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού όπου γινόταν οι συζητήσεις του ΕΚΦ της Αθήνας γέμισε από εκατοντάδες κόσμου που συμμερίζονταν τα πολιτικά κριτήρια και ερωτηματικά που θέσαμε. Και όλα αυτά συνέβησαν πλάι σε δεκάδες ακόμη μικρότερα σεμινάρια, όπου είχαμε τη δυνατότητα να συζητήσουμε για τη Λατινική Αμερική, τον εθνικισμό, το ΛΟΑΤΚΙ κίνημα κλπ. Γιατί η μεγάλη εικόνα ήταν ότι χιλιάδες κόσμου ήρθαν και συμμετείχαν, είτε στα σεμινάρια, είτε στις συναυλίες και τα δρώμενα, και με κορυφαίο γεγονός τη διαδήλωση του Σαββάτου, όταν ολόκληρη η λεωφόρος Αλεξάνδρας – Βασιλίσσης Σοφίας πλημμύρισαν μέχρι το Σύνταγμα. Ήταν μια αδιαμφισβήτητη επιτυχία που έδωσε έμπνευση σε όλους.
 
Τα πολιτικά ζητήματα που αναδείχτηκαν δεν μπορούσαν να ξεπεραστούν στο πλαίσιο του ΕΚΦ αλλά στην ίδια την πραγματικότητα.  Όπως έγραφε το περιοδικό Σοσιαλισμός από τα Κάτω, «Αυτό μπορεί να σημαίνει εντάσεις και συγκρούσεις μέσα στο κίνημα, όχι μόνο για τον στρατηγικό προσανατολισμό και την επικαιρότητα της επανάστασης, αλλά και για πολλές πιο άμεσες επιλογές: πώς θα αντιμετωπίζουμε την συμμετοχή της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης στην κυβέρνηση Πρόντι στην Ιταλία; Θα υπάρχει μετά από λίγο παρόμοιο ζήτημα στη Γαλλία; Ποια θα είναι η εναλλακτική λύση απέναντι στην ΝΔ στην Ελλάδα;».   
 
Έτσι, ενώ τα γεγονότα των φόρουμ σταδιακά αποδυναμώθηκαν (τα επόμενα ΕΚΦ στο Μάλμοε και την Ιστανμπούλ ήταν πολύ αδύναμα), από αυτά ξεπήδησαν πολιτικά μορφώματα που επιχείρησαν να απαντήσουν στα παραπάνω ερωτήματα, δοκιμάστηκαν και κρίθηκαν. Η Κομμουνιστική Επανίδρυση μπήκε στην κυβέρνηση Πρόντι, χρεώθηκε και πλήρωσε με τη διάλυσή της τις πολιτικές μιας δεξιάς κεντροαριστεράς. Σήμερα στη Γαλλία κυβερνά η κεντροαριστερά και στην Ελλάδα ο Σύριζα και εφαρμόζουν όχι τις λύσεις του ΕΚΦ αλλά τις πολιτικές του κεφάλαιου. Αυτό δεν είναι καρπός του κινήματος που έθεσε τα ζητήματα αλλά της διαχειριστικής στρατηγικής των δυνάμεων που στένεψαν τους ορίζοντές του. Πριν δέκα χρόνια αυτό δεν ήταν καθαρό. Σήμερα ο κόσμος έχει την εμπειρία και τη δυνατότητα να κρίνει και να επανεκτιμήσει ποιά στρατηγική μπορεί να δικαιώσει τα ζητήματα που έθεσε το αντικαπιταλιστικό κίνημα και που παραμένουν ανεκπλήρωτα και επίκαιρα.