Συγκλονιστικές έρευνες στο BBC και το ARD για τις δολοφονικές πρακτικές κυβέρνησης Μητσοτάκη-Ελληνικού Λιμενικού-Φρόντεξ στο Αιγαίο.
Στα εγκλήματα της κυβέρνησης της ΝΔ και του ελληνικού λιμενικού στο Αιγαίο αφιέρωσε το κεντρικό της άρθρο τη Δευτέρα 17 Ιούνη η ιστοσελίδα του BBC. Τα στοιχεία που αποκάλυψε το δημόσιο βρετανικό Μέσο, ως αποτέλεσμα της έρευνάς του για τις καταγγελίες που χρόνια τώρα βαραίνουν την ελληνική κυβέρνηση, δείχνουν εν ψυχρώ δολοφονίες προσφύγων, απαγωγές και παράνομες επαναπροωθήσεις ακόμα και μικρών παιδιών και μωρών, συστηματική συγκάλυψη. Κι όλα αυτά όχι ως μια μεμονωμένη πρακτική αλλά ως επίσημη κυβερνητική πολιτική. «Η έρευνά μας υποδηλώνει ένα ξεκάθαρο μοτίβο», γράφει το άρθρο χαρακτηριστικά.
Τα ευρήματα της έρευνας παρουσιάστηκαν αναλυτικά στο ντοκιμαντέρ «Dead Calm: Killing in the Med?» («Νεκρική ηρεμία: Σκοτώνοντας στη Μεσόγειο;»), το οποίο προβλήθηκε στο βρετανικό δίκτυο την ίδια μέρα και το οποίο έχει στο κέντρο του το πολύνεκρο ναυάγιο της Πύλου. Στη μιάμιση ώρα που διαρκεί δεν αφήνει καμιά αμφιβολία ότι οι 600 νεκροί της Πύλου ήταν ένα έγκλημα σε αναμονή, συνέχεια όλων όσων είχαν προηγηθεί.
«Τα 15 περιστατικά που αναλύσαμε -στο διάστημα Μάης 2020-23- δείχνουν ως αποτέλεσμα 43 θανάτους», τονίζει το άρθρο για την τριετία που προηγήθηκε. «Σε πέντε από τα περιστατικά, οι μετανάστες είπαν ότι πετάχτηκαν απευθείας στη θάλασσα από τις ελληνικές αρχές. Σε τέσσερις από αυτές τις περιπτώσεις, εξήγησαν το πώς είχαν αποβιβαστεί σε ελληνικά νησιά αλλά κυνηγήθηκαν. Σε πολλά άλλα περιστατικά, οι μετανάστες είπαν ότι τους έβαλαν σε φουσκωτές σχεδίες χωρίς μηχανή, οι οποίες στη συνέχεια ξεφούσκωσαν ή αποδείχτηκαν ότι ήταν τρυπημένες».
Οι μαρτυρίες των ίδιων των θυμάτων είναι ανατριχιαστικές. Ο Ιμπραήμ από το Καμερούν κυνηγήθηκε από τις ελληνικές αρχές με το που πάτησε το πόδι του στη Σάμο τον Σεπτέμβρη του 2021. Μαζί με έναν ακόμα πρόσφυγα από το Καμερούν και έναν από την Ακτή Ελεφαντοστού, κατέληξαν σε σκάφος του λιμενικού όπου ξυλοκοπήθηκαν και στη συνέχεια πετάχτηκαν στη θάλασσα χωρίς σωσίβια. Οι δυο συνταξιδιώτες του πνίγηκαν, ενώ ο ίδιος κατάφερε να φτάσει στα τουρκικά παράλια. Σήμερα μέσω των δικηγόρων του έχει κινήσει διαδικασίες για να ανοίξει υπόθεση διπλής δολοφονίας.
Ανάλογη δραματική εμπειρία είχε Σομαλός πρόσφυγας που έφτασε στη Χίο τον Μάρτιο του 2021. Συνελήφθη από τον ελληνικό στρατό, ο οποίος τον παρέδωσε στο λιμενικό. «Με πέταξαν με δεμένα τα χέρια με τάιραπ στη μέση της θάλασσας. Ήθελαν να πεθάνω», είπε στους δημοσιογράφους του BBC. Κατάφερε να επιβιώσει επιπλέοντας με την πλάτη του, πριν το ένα του χέρι απελευθερωθεί από τα δεσμά. Η θάλασσα ήταν φουρτουνιασμένη. Τρεις άνθρωποι από την ομάδα του πνίγηκαν.
Σχεδίες
Το περιστατικό με τις μεγαλύτερες απώλειες ανθρώπινων ζωών ήταν, σύμφωνα με το άρθρο, τον Σεπτέμβρη του 2022. Σκάφος που μετέφερε 85 άτομα αντιμετώπισε προβλήματα κοντά στη Ρόδο όταν αποκόπηκε η μηχανή του. Ο Μοχάμεντ από τη Συρία είπε ότι κάλεσαν το ελληνικό Λιμενικό για βοήθεια -το οποίο τους φόρτωσε σε μια βάρκα, τους επέστρεψε στα τουρκικά χωρικά ύδατα και τους έβαλε σε σχεδίες.
Όπως περιέγραψε, η βαλβίδα της σχεδίας που δόθηκε στον ίδιο και την οικογένειά του δεν είχε κλείσει σωστά. «Αρχίσαμε αμέσως να βυθιζόμαστε, το είδαν… Μας άκουσαν όλους να ουρλιάζουμε, και παρόλα αυτά μας άφησαν.. Το πρώτο παιδί που πέθανε ήταν ο γιος του ξάδερφού μου… Μετά ήταν ένα προς ένα. Ένα άλλο παιδί, ένα άλλο παιδί, μετά ο ίδιος ο ξάδερφός μου εξαφανίστηκε. Μέχρι το πρωί, επτά ή οκτώ παιδιά είχαν πεθάνει. Τα παιδιά μου πέθαναν ... ακριβώς πριν φτάσει η τουρκική ακτοφυλακή».
Το ντοκιμαντέρ περιλαμβάνει επίσης συνέντευξη με τον αυστριακό ακτιβιστή Fayad Mulla, ο οποίος έχει αποθανατίσει επιχείρηση επαναπροώθησης στη Λέσβο. Στο βίντεό του, το οποίο πρόβαλαν οι New York Times πέρσι τον Μάη προκαλώντας σάλο, καταγράφονται μασκοφόροι να ξεφορτώνουν ομάδα προσφύγων -ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά- από βαν χωρίς πινακίδες, να τους επιβιβάζουν με τη βία σε μικρή λέμβο και από εκεί σε πλοίο του λιμενικού, το οποίο στη συνέχεια τους μεταφέρει στα ανοιχτά. Η συγκεκριμένη ομάδα προσφύγων εντοπίστηκε μετά μεσοπέλαγα πάνω σε φουσκωτή σχεδία από το τουρκικό λιμενικό. Την επαναπροώθησση επιβεβαίωσε πρόσφατα και το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της FRONTEX, όπως αποκάλυψε το Αλ Τζαζίρα την ίδια μέρα με τη δημοσιοποίηση της έρευνας του BBC.
Είναι το βίντεο που καλείται να σχολιάσει ο Δημήτρης Μπαλτάκος, πρώην επικεφαλής των ειδικών δυνάμεων του Λιμενικού και υιός του Τάκη Μπαλτάκου, γενικού γραμματέα της κυβέρνησης Σαμαρά και συνομιλητή του Κασιδιάρη την περίοδο που η ναζιστική συμμορία ήταν στη Βουλή. On camera αρνείται να κάνει «εικασίες» για το περιεχόμενο του βίντεο, έχοντας προηγουμένως δηλώσει κατηγορηματικά ότι αποκλείεται να έχουν δοθεί τέτοιες εντολές στο ελληνικό λιμενικό. Μάλιστα, βλέποντας ανάμεσα στους μεταφερόμενους παιδιά, δεν παραλείπει να κάνει τη ρατσιστική παρατήρηση, ότι «οι πρόσφυγες που ταξιδεύουν στο Αιγαίο πολύ συχνά εγκαταλείπουν τα παιδιά τους, δεν φαίνεται να νιώθουν την ίδια στοργή για τα παιδιά όπως εμείς».
Αλλά όταν νομίζει ότι η κάμερα έχει κλείσει, τον ακούμε να λέει: «Δεν τους έχω πει πολλά, ε; Απ’ έξω βλέποντάς το είναι ξεκάθαρο τι γίνεται, δεν είναι; Δεν θέλει πυρηνική φυσική. Δεν ξέρω γιατί το έκαναν και μέρα μεσημέρι κιόλας. Είναι ξεκάθαρα παράνομο, προφανώς. Είναι διεθνές έγκλημα, είναι διεθνές αδίκημα». Η επόμενη φράση του μετά από αυτό που μόλις έχει περιγράψει ως «έγκλημα», σε ένα χαρακτηριστικό δείγμα της ευαισθησίας που δεν έχουν οι πρόσφυγες αλλά έχει ο ίδιος, είναι η ερώτηση: «Τουαλέτα που έχει;».
Και δεν είναι μόνο ο Μπαλτάκος. Στο ντοκιμαντέρ μιλά επίσης η ερευνήτρια δημοσιογράφος Romy van Baarsen, η οποία είχε αποκτήσει επαφή μέσω γνωστής εφαρμογής γνωριμιών με άνδρα των ειδικών δυνάμεων του Λιμενικού στη Σάμο. Στις φωτογραφίες που δείχνει στην κάμερα, βλέπουμε τον λιμενόμπατσο να ποζάρει εν ώρα υπηρεσίας ακόμα και χωρίς διακριτικά στη στολή του. Ενώ στα ηχητικά ντοκουμέντα που παραθέτει από τις συνομιλίες μαζί του, τον ακούμε να της ομολογεί ότι τους πρόσφυγες «τους γυρίζουμε πίσω στην Τουρκία», πως οι ανώτεροί τους θυμώνουν αν καμιά καραβιά ξεφύγει από την περιπολία τους και καταφέρει να φτάσει στη Σάμο, και πως όλα «είναι [εντολές] από τον υπουργό».
Τον κλοιό γύρω από την ελληνική κυβέρνηση ήρθε να σφίξει ακόμα περισσότερο το ντοκιμαντέρ «Διαβόητη FRONTEX: Θα κάνει μια νέα αρχή η ευρωπαϊκή υπηρεσία συνόρων;» που προβλήθηκε στη δημόσια γερμανική τηλεόραση ARD τρεις μέρες μετά από αυτό του BBC. Παρότι εστιάζει στον ρόλο της FRONTEX σε όσα συμβαίνουν στα σύνορα, οι ελληνικές επαναπροωθήσεις έχουν κι εκεί την τιμητική τους.
Ένα τέτοιο περιστατικό το 2020 στη Χίο περιγράφει στην κάμερα ο υποναύαρχος Κένεθ Νέιγνες, τότε επικεφαλής των σουηδικών δυνάμενων της υπηρεσίας. Όπως λέει, το ελληνικό Λιμενικό τους έδωσε εντολή να αποχωρήσουν από σημείο όπου είχε εντοπιστεί καραβιά προσφύγων, η οποία αργότερα βρέθηκε στα τουρκικά χωρικά ύδατα. Παρότι ο ίδιος προσπάθησε να το καταθέσει στους ανωτέρους τους, η απάντηση τους ήταν πως θα έχει συνέπειες και προβλήματα. Στη συνέχεια, «σαν τιμωρία», το σουηδικό περιπολικό βρέθηκε στην άλλη πλευρά του Χίου, όπου ο καιρός ήταν κακός και δεν υπήρχαν πρόσφυγες. Ήταν η περίοδος που εκτελεστικός διευθυντής της FRONTEX ήταν ο περιβόητος Φαμπρίς Λετζέρι, ο παραιτηθείς από τη θέση λόγω κατηγοριών για συγκάλυψη των ελληνικών επαναπροωθήσεων και πλέον εκλεγμένος στο ευρωκοινοβούλιο με τη Λεπέν.
Τις καταγγελίες όμως επιβεβαιώνει στο ντοκιμαντέρ και ο νυν εκτελεστικός διευθυντής της FRONTEX, Χανς Λάιτενς. Σε βίντεο με δύο ελληνικές επαναπροωθήσεις τον Φλεβάρη του 2024 που του δείχνουν οι δημοσιογράφοι, συμφωνεί ότι γίνονται και δηλώνει ότι έχει ζητήσει από την ελληνική κυβέρνηση να τις σταματήσουν. Υπονοεί μάλιστα ότι ευθύνη έχουν και οι δυνάμεις της FRONTEX: «Αν βρισκόμαστε εκεί, τότε εμπλεκόμαστε με κάποιον τρόπο... Θέλω να κάνουν πράγματι κάτι και όχι να κάθονται άνετοι και χαλαροί επειδή τις ενέργειες τις κάνει μια άλλη χώρα». Είναι προφανές ότι θέλει να διαχωρίσει την θητεία του από την εποχή Λετζέρι και να ξεπλύνει την υπηρεσία του που βρίσκεται κι αυτή στο στόχαστρο καταγγελιών για τη δράση της.
Ένοχοι
Φυσικά αυτό είναι αδύνατο. Η FRONTEX είναι τόσο ένοχη όσο είναι και η κυβέρνηση της ΝΔ. Τίποτα και κανείς δεν μπορεί να την μετατρέψει σε «καλή συνοριακή αστυνομία». Ήταν, είναι και θα είναι ένας ευρωπαϊκός δολοφονικός μηχανισμός καταστολής στην υπηρεσία της ΕΕ που συντονίζει την πολιτική των κλειστών συνόρων της Ευρώπης Φρούριο, επιθεωρώντας τις επαναπροωθήσεις. Αυτό ακριβώς έκανε και στην Πύλο. Παρακολούθησε από την αρχή μέχρι το τέλος την επιχείρηση επαναπροώθησης χωρίς να κάνει τίποτα.
Μπορεί εκ των υστέρων, το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της στο πόρισμά του να επέρριψε ευθύνες στο ελληνικό Λιμενικό για “καθυστέρηση” και να άφησε αιχμές εναντίον του για την συγκάλυψη που ακολούθησε. Αλλά σε καμιά στιγμή ούτε η ίδια εξέπεμψε MAYDAY ως όφειλε, ενώ και άμεση γνώση της επικίνδυνης κατάστασης του αλιευτικού είχε, και καμιά ενημέρωση για έναρξη επιχείρησης διάσωσης από την ελληνική πλευρά είχε λάβει, και τρεις φορές είχε απευθυνθεί στο ελληνικό λιμενικό για παροχή συνδρομής χωρίς να πάρει απάντηση. Ο ίδιος άνθρωπος δήλωνε ένα χρόνο πριν από την Καλαμάτα: «Είμαι εδώ για να κατανοήσω καλύτερα τι συνέβη και τον ρόλο της FRONTEX. Είμαι εδώ επίσης για να εκφράσω την αλληλεγγύη μου και τη βοήθειά μου στους Έλληνες συναδέλφους που έκαναν ό,τι περισσότερο μπορούσαν για να σώσουν ζωές...».
Παρά τα ακράδαντα στοιχεία και τη διεθνή διάσταση που έχουν αναγκάσει ακόμα και την FRONTEX να την “αδειάζει”, η κυβέρνηση της ΝΔ παραμένει αμετανόητη. Από τη μία επιμένει στην γραμμή της άρνησης των πάντων και από την άλλη συνεχίζει να διαπράττει τα ίδια εγκλήματα. Σε ερώτηση που του έγινε την ίδια μέρα των αποκαλύψεων του BBC, ο Παύλος Μαρινάκης απάντησε προκλητικά πως «τα όσα αναφέρονται δεν αποδεικνύονται σε καμιά περίπτωση» και εξήρε το έργο των ανδρών και γυναικών του Λιμενικού Σώματος.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Aegean Boat Report, τα ξημερώματα της Τετάρτης 19 Ιούνη (δυο μέρες δηλαδή μετά την δημοσιοποίηση της έρευνας και με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να έχει κλείσει το μάτι στους λιμενικούς), σκάφος με 33 ανθρώπους, ανάμεσά τους 14 παιδιά, εντοπίστηκε από το ελληνικό λιμενικό πολύ κοντά στη Λέρο. Λίγες ώρες αργότερα, οι ίδιοι άνθρωποι βρέθηκαν πάνω σε δύο φουσκωτές σχεδίες στα τουρκικά χωρικά ύδατα να διασώζονται από το τουρκικό λιμενικό. Μόνο τις τελευταίες δέκα μέρες, αναφέρει η οργάνωση, 10 τέτοιες σχεδίες με 180 άτομα, κύρια αφγανικής καταγωγής, εκ των οποίων 60 παιδιά, έχουν εντοπιστεί από την τουρκική ακτοφυλακή να πλέουν μεσοπέλαγα μετά από επιχειρήσεις επαναπροώθησης από το ελληνικό λιμενικό.
Λένα Βερδέ
Δικαιοσύνη για την Πύλο
Το έγκλημα του Λιμενικού και της κυβέρνησης με τον πνιγμό των 600 προσφύγων στην Πύλο δεν θα μείνει ατιμώρητο. Αυτό απαίτησαν οι χιλιάδες που διαδήλωσαν στις 14 Ιούνη, στον ένα χρόνο από το φονικό ναυάγιο, αποτέλεσμα της πολιτικής αποτροπής των προσφύγων στη Μεσόγειο.
Οι νέες αποκαλύψεις του BBC για επαναπροωθήσεις των κουκουλοφόρων του Λιμενικού στο Αιγαίο που κόστισαν τουλάχιστον 43 ζωές προσφύγων μας προειδοποιούν ότι τώρα είναι η ώρα για να κλιμακωθεί η δράση ενάντια στην επιχείρηση συγκάλυψης του μεγαλύτερου ρατσιστικού εγκλήματος στην Μεσόγειο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Να μην αφήσουμε τους μηχανισμούς «διερεύνησης» της στρατιωτικής δικαιοσύνης, του Ναυτοδικείου Πειραιά, την προανάκριση που εξελίσσεται, να καταλήξει στο κουκούλωμα του σκανδάλου απαλλάσσοντας από τις ευθύνες το Λιμενικό και τους πολιτικούς προϊστάμενους, εκείνους τους επικεφαλής υπουργείων οι οποίοι έδωσαν τις εντολές.
Ήδη, μια σειρά από αιτήματα των συνηγόρων των επιζώντων αντιμετωπίζουν κωλυσιεργία και άρνηση: ποιο ήταν το «σχέδιο διάσωσης» του σκάφους 920, ποιες ήταν οι επικοινωνίες του σκάφους 920 με το Αντριάνα και τα παραπλέοντα σκάφη, γιατί κλήθηκαν να απομακρυνθούν τα παραπλέοντα σκάφη ενώ το Ανδριάνα βρίσκονταν σε κίνδυνο; Θα υπάρξει φωτογράφιση του βυθισμένου σκάφους προκειμένου να ερευνηθεί αν φέρει κομμάτι του σχοινιού που οδήγησε στην βύθιση του; Τι συνέβη με τα κινητά των επιζησάντων, πώς βρέθηκαν στα Κύθηρα; Γιατι δεν λειτουργούσαν ούτε οι κάμερες καταγραφής ούτε «το μαύρο κουτί» καταγραφής των κινήσεων του σκάφους 920 του Λιμενικού; Γιατί δεν στάλθηκε ναυαγοσωστικό σκάφος όπως αυτό που ήταν αγκυροβολημένο σε πλησιέστερο λιμάνι αλλά το σκάφος 920, ένα σκάφος καταδίωξης και αποτροπής κατάλληλο μόνο για επαναπροωθήσεις;
Κινητοποιήσεις
Οι κινητοποιήσεις μας είναι ο μόνος δρόμος για να εμποδίσουμε είτε να μπει στο αρχείο και να μην προχωρήσει στην αίθουσα του ναυτοδικείου, είτε να παραπεμφθεί με κατηγορίες πλημμελημάτων που θα αφήσουν τους δολοφόνους να συνεχίσουν τα εγκλήματά τους ανενόχλητοι.
Η κατάθεση των μηνύσεων των εννέα Αιγυπτίων προσφύγων είναι ένα βήμα κλιμάκωσης της μάχης για δικαιοσύνη στα θύματα της Πύλου. Οι εννέα πρόσφυγες επιζώντες στοχοποιήθηκαν ως διακινητές για να φορτωθούν όλη την δολοφονική επιχείρηση του Λιμενικού. Αυτό έπεσε στο κενό με την αθώωση και την απελευθέρωσή τους. Αυτή η πρώτη νίκη του κινήματος αλληλεγγύης που ξεσηκώθηκε με μαζική καμπάνια, με την μεγάλη συναυλία αλληλεγγύης στο Ρουφ στις 12 Μάη, την μεγάλη κινητοποίηση στα δικαστήρια της Καλαμάτας με συμμετοχή σωματείων, έδειξε ότι έχουμε τη δύναμη να τους σταματήσουμε, να αποτρέψουμε την συγκάλυψη. Με την κατάθεση της μήνυσης μπορούμε με την κινητοποίησή μας στο Ναυτοδικείο να απαιτήσουμε να προχωρήσει η διαδικασία σε δίκη για τα κακουργήματα που διέπραξε το Λιμενικό και όχι να κουκουλωθούν.
Ταυτόχρονα, η απαίτηση για δικαιοσύνη χρειάζεται να εντάξει το αίτημα εκατοντάδων οικογενειών που απαιτούν όχι μόνο να τιμωρηθούν οι δολοφόνοι αλλά να αποζημιωθούν τα θύματα και οι οικογένειές τους άμεσα από το ίδιο το κράτος και την ΕΕ.
Η πολιτική των κλειστών συνόρων, της κατάργησης του δικαιώματος στο άσυλο, η μετατροπή των προσφύγων σε αποδιοπομπαίους τράγους με την ισλαμοφοβία των κυβερνήσεων να γίνεται το αιχμηρό δόρυ για να δικαιολογηθούν τα εγκλήματα των ιμπεριαλιστών στην Ασία, την Αφρική, την Παλαιστίνη, είναι ώρα να βρεθεί στο στόχαστρο του αντιρατσιστικού και του εργατικού κινήματος.
Οι παρεμβάσεις μας για να μην συγκαλυφθεί το έγκλημα στην προανάκριση για το Ναυτοδικείο έχουν παίξουν καίριο ρόλο και είναι ώρα να τις ξεδιπλώσουμε καθώς οι καταγγελίες για την πολιτική που έχει μετατρέψει την Μεσόγειο σε υγρό τάφο προσφύγων, του BBC, της γερμανικής τηλεόρασης, τινάζουν στον αέρα τα ψέματα της κυβέρνησης.
Πέτρος Κωνσταντίνου,
συντονιστής ΚΕΕΡΦΑ