Διεθνή

Το πολιτικό αδιέξοδο συνεχίζεται στην Ισπανία ενώ έχουν περάσει πάνω από 35 μέρες μετά τις εκλογές της 20ης Δεκέμβρη. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ραχόι αρνήθηκε να παραλάβει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης που του έδωσε ο βασιλιάς Φελίπε την περασμένη βδομάδα. Αυτό σημαίνει ότι ο βασιλιάς θα πρέπει τώρα να ξαναρχίσει επαφές με τους επικεφαλής όλων των σχηματισμών που έχουν μπει στη Βουλή, από τον μικρότερο ως το μεγαλύτερο, για να δώσει εντολή σε άλλον πιθανό πρωθυπουργό που θα μπορέσει να κερδίσει τη συναίνεση της πλειοψηφίας των βουλευτών. Το Σύνταγμα ορίζει περιθώριο δύο μηνών για διαπραγματεύσεις από τη στιγμή που θα γίνει η πρώτη ψηφοφορία εμπιστοσύνης. Με την άρνηση του Ραχόι όμως προς το παρόν δεν υπάρχει κανένα όριο. Ο φόβος του κατεστημένου είναι ότι μπορεί να φτάσει μέχρι και το καλοκαίρι -αν μεσολαβήσουν άλλες εκλογές- για να υπάρξει κυβέρνηση.

 

Η είδηση της βδομάδας δόθηκε από τον Πάμπλο Ιγκλέσιας, τον ηγέτη του Ποδέμος. Ξαφνικά, στη συνάντηση με το βασιλιά, ανακοίνωσε πως πετάει στο καλάθι των αχρήστων τις ρητές του δεσμεύσεις ότι δεν θα δεχόταν να μπει σε κυβέρνηση με πρωθυπουργό από το Λαϊκό ή το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE). Πρότεινε κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Σάντσεθ, του Σοσιαλιστικού Κόμματος, αντιπρόεδρο τον ίδιο, και τα μισά υπουργεία για το Ποδέμος. Υπάρχει μια ολόκληρη παραφιλολογία, αν αυτή η πρόταση είναι επί της ουσίας, ή είναι ένας ακόμη από τους τακτικούς ελιγμούς του Ιγκλέσιας. Στο PSOE επικρατεί άγρια φαγωμάρα, με την παλιά φρουρά να δηλώνει ανοιχτά ότι προτιμάει μια συμφωνία με τη Δεξιά, ενώ ο Σάντσεθ κάνει λόγο για “προοδευτική κυβέρνηση”. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σε πιθανές νέες εκλογές το PSOE θα είναι το κόμμα που θα βγει περισσότερο χαμένο. Η πρόταση Ιγκλέσιας έβαλε ακόμη μεγαλύτερη φωτιά στο PSOE. Το σενάριο δεν είναι μόνο πολιτικά δύσκολο, αλλά και αριθμητικά. Αθροίζοντας PSOΕ, Ποδέμος, τους δυο βουλευτές της Ενωμένης Αριστεράς, ακόμη και την βασκική δεξιά που φημολογείται ότι θα έδινε τη συγκατάθεσή της, δεν φτάνουν τους 176 βουλευτές της πλειοψηφίας.

 

Ακόμη κι αν τηλεοπτικά η κίνηση του Ιγκλέσιας φαίνεται έξυπνη, στην πραγματικότητα ήταν ένα ακόμη βήμα δεξιάς μετατόπισης.

Εκτός των άλλων, ο Ιγκλέσιας επέλεξε να ενισχύσει το ρόλο του βασιλιά, κάνοντάς τον συμμέτοχο στο πολιτικό παιχνίδι, χωρίς να έχει προηγηθεί ούτε καν μια σύσκεψη στο Ποδέμος για να αλλάξει η γραμμή που έλεγε “Ποτέ σε κυβέρνηση του PSOE”. Τόσο το Ποδέμος, όσο και η Ενωμένη Αριστερά θέλουν να εμφανιστούν ως υπεύθυνα κόμματα που δεν επιδιώκουν να προκαλέσουν αστάθεια.

 

Σε κάθε περίπτωση, η προοπτική της εισόδου του Ποδέμος στην κυβέρνηση αντιμετωπίζεται με φόβο από την άρχουσα τάξη. Η Κομισιόν, διά του Γιούνκερ, ζήτησε σταθερή κυβέρνηση το γρηγορότερο δυνατόν. Η εφημερίδας Ελ Παΐς δημοσίευσε την Δευτέρα στοιχεία από το προσχέδιο της έκθεσης “Ισπανία 2016” που προετοιμάζει η Κομισιόν για τις προοπτικές της χώρας. Τόνιζει ότι παρά τη φαινομενική “ανάκαμψη”, η ισπανική οικονομία, με δημόσιο χρέος πάνω από 100% του ΑΕΠ και 180% ιδιωτικό χρέος, είναι εύθραυστη και θα χρειαστεί “δημοσιονομική προσαρμογή”. Είναι προφανές ότι αυτά τα στοιχεία υπήρχαν από πριν, αλλά στον Ραχόι έκαναν τη χάρη να τα κρατάνε στο συρτάρι. 

 

Τώρα, η Ελ Παΐς, διαλέγει να τονίσει ότι το χειρότερο σενάριο για την ισπανική οικονομία θα είναι μια κυβέρνηση που θα αμφισβητήσει τις αντιμεταρρυθμίσεις του εργατικού νόμου που πέρασαν το 2010 και το 2012. Οι δύο αυτοί νόμοι που πέρασαν με κυβερνήσεις PSOE και Δεξιάς αντίστοιχα, είναι από τις μεγαλύτερες επιθέσεις που δέχτηκε η εργατική τάξη στην Ισπανία στη διάρκεια της κρίσης. Διεύρυναν τις συμβάσεις ενός και δυο μηνών, διευκόλυναν τις απολύσεις, τις μειώσεις μισθών και τα ελαστικά ωράρια.

 

Τα αφεντικά μπορεί να μη θέλουν το Ποδέμος στην κυβέρνηση, αλλά δεν έχουν και κάποια εύκολη λύση να προτείνουν. Οι εκπρόσωποι των εργοδοτικών οργανώσεων τάσσονται είτε υπέρ μιας κυβέρνησης μειοψηφίας του Λαϊκού Κόμματος, είτε ενός μεγάλου σχηματισμού μεταξύ Δεξιάς, του PSOE και του νέου δεξιού κόμματος Θιουδαδάνος. Κάποιοι όμως, όπως ο επικεφαλής του “Κύκλου Επιχειρηματιών”, λένε πως και ένα τέτοιο σενάριο είναι ασταθές γιατί αφήνει την Αριστερά ως μοναδική αντιπολίτευση.

 

Πίσω από όλες αυτές τις ανησυχίες βρίσκεται ένας ενιαίος φόβος του ισπανικού κατεστημένου. Οτι το κίνημα τα τελευταία χρόνια έχει συσσωρεύσει μαχητικότητα αλλά και προσδοκίες που θα επιχειρήσει να τις επιβάλει σε οποιαδήποτε κυβέρνηση. Όσους συμβιβασμούς κι αν κάνει η ηγεσία του Ποδέμος, δεν αναιρεί ότι στην εργατική τάξη και την νεολαία έχει χαραχτεί η αίσθηση ενός μεγάλου “Μπορούμε”. Οι αντεργατικοί νόμοι του ‘10 και του ‘12 δεν προβάλλονται τυχαία από την Ελ Παΐς. Η κατάργησή τους θεωρείται αλφα-βήτα από τον περισσότερο κόσμο, όταν ακούει τους ισχυρισμούς για “κυβέρνηση αλλαγής”. Το ίδιο ισχύει για τους κατασταλτικούς νόμους-φίμωτρα του Ραχόι, όπως και για τους νόμους για τις εξώσεις.

 

Με τον ίδιο τρόπο, εκρηκτικές προσδοκίες έχουν συσσωρευτεί και στην Καταλωνία στον κόσμο που ζητάει αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία. Οι βαρόνοι του PSOE χρησιμοποιούν την Καταλωνία ως κώδωνα του κινδύνου, απέναντι σε οποιαδήποτε συμμαχία με το Ποδέμος. Το Ποδέμος, λένε, προτείνει δημοψήφισμα και παίζει με τον κίνδυνο της ανεξαρτησίας. 

 

Εξελίξεις όμως προκαλούνται και στην Αριστερά. Το Ποδέμος κέρδισε τις εκλογές στην Καταλωνία, χάρη σε τοπικές συμμαχίες, ανάμεσά τους με την Άντα Κολάου, που από την ηγεσία του κινήματος κατά των εξώσεων κέρδισε τη Δημαρχία της Πόλης στις τελευταίες δημοτικές. Αν το Ποδέμος αφήσει ακάλυπτο αυτόν τον κόσμο, χάρη των κοινοβουλευτικών του τακτικισμών, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Η Κολάου έχει ήδη ανακοινώσει νέα πολιτική πρωτοβουλία για την ενοποίηση της μη-εθνικιστικής καταλανικής αριστεράς.

 

Την Τρίτη, την ώρα που γραφόταν αυτό το άρθρο, εξελισσόταν συνάντηση της ηγεσίας των δυο μεγάλων συνδικαλιστικών συνομοσπονδιών και των εργοδοτικών οργανώσεων. Οι γραφειοκράτες, ό,τι κι αν λένε οι ηγεσίες των κομμάτων όπου ανήκουν, PSOE και Ενωμένη Αριστερά, επιδιώκουν μαζί με τα αφεντικά μια κοινή δήλωση υπέρ της σταθερότητας και του γρήγορου σχηματισμού κυβέρνησης. Αξίζει να θυμηθούμε ότι όταν παραιτήθηκε ο Χουάν Κάρλος, ο πατέρας του σημερινού βασιλιά, πριν από δυο χρόνια, είχε ενημερώσει προκαταβολικά λιγότερους από πέντε ανθρώπους, ανάμεσά τους τους δυο συγκεκριμένους γραφειοκράτες, Τόσο και Μέντεθ. 

 

Η διαρκής τους ανησυχία είναι οι αγώνες και η αντίσταση να μη βρουν τρόπο να μετατραπούν σε πανεργατικό ξεσηκωμό. Τα φώτα της δημοσιότητας είναι αυτή τη στιγμή στραμένα προς τα πάνω, στο βασιλιά, τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου και τους αρχηγούς των κομμάτων. Το στοίχημα είναι αν ο κόσμος με τις διεκδικήσεις του θα παρέμβει ανεξάρτητα στους μήνες αβεβαιότητας που έχει μπροστά του το ισπανικό πολιτικό σύστημα.