Εργατικό κίνημα
Ένας κόσμος σε αναβρασμό

Εκδήλωση των αδελφών οργανώσεων του ΣΕΚ σε Νιγηρία και Γκάνα

Στη Νιγηρία η νεολαία έχει εξεγερθεί μαζικά ενάντια στην αστυνομική βία. Η κυβέρνηση ανοίγει πυρ και σκοτώνει δεκάδες αλλά δεν μπορεί να αδειάσει τους δρόμους. Στην Ινδονησία προσπάθησαν να καταστείλουν με εκατοντάδες συλλήψεις μια τριήμερη απεργία ενάντια σε αντεργατικό νομοσχέδιο και τα συνδικάτα ήδη οργανώνουν την επόμενη γενική απεργία. 

Στη Χιλή, ένα χρόνο μετά την εξέγερση του περσινού Οκτώβρη, 100 χιλιάδες βγήκαν στους δρόμους ενάντια στην κυβέρνηση. Στο Σουδάν οι Επιτροπές Αντίστασης που έριξαν τον δικτάτορα Μπασίρ ξαναβγήκαν στο δρόμο και συγκρούστηκαν με το στρατό, απαιτώντας να γίνει πραγματική δημοκρατική μετάβαση. Στην Ταϊλάνδη οι μαθητές αψηφούν τη στρατιωτική δικτατορία και τους νόμους που στέλνουν φυλακή όποιον προσβάλει τον βασιλιά, μπλοκάρουν την βασιλική αυτοκινητοπομπή και καλούν τους εργάτες να ενωθούν με το πιο μαζικό κίνημα των τελευταίων σαράντα χρόνων. Στη Λευκορωσία ο Λουκασένκο έχει συλλάβει πάνω από δέκα χιλιάδες κόσμο, αλλά οι διαδηλωτές που απαιτούν να παραιτηθεί ξεπερνάνε κάθε βδομάδα τους 100 χιλιάδες από τον Αύγουστο. Στη Βολιβία, ένα χρόνο πριν, οι πραξικοπηματίες σκότωναν διαδηλωτές, πετούσαν τον Έβο Μοράλες από τη χώρα και χιλιάδες αγρότες κατέβαιναν οπλισμένοι στη Λα Πας φωνάζοντας “Εμφύλιος Πόλεμος”. Ένα χρόνο μετά, η ακροδεξιά παραδέχτηκε ότι στις εκλογές που έστησε η ίδια, το MAS του Μοράλες σάρωσε με πάνω από 50%. Στο Λίβανο πέρσι τον Οκτώβρη, ένας στους τέσσερις κατοίκους βγήκε στο δρόμο, η εξέγερση έριξε τον πρωθυπουργό. Φέτος τον Αύγουστο μια έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού ξαναέβγαλε την οργή στο δρόμο και έδειξε ότι οι ελίτ της χώρας έχουν χάσει ακόμη περισσότερο τον έλεγχο.

Οι εξελίξεις στα διαφορετικά αυτά σημεία της γης είναι από πολλές απόψεις ασύνδετες μεταξύ τους. Όμως υπάρχει ένα μοτίβο σε παγκόσμιο επίπεδο που βγάζει μάτια. 

Το 2019 ήταν χρονιά εξεγέρσεων και επαναστάσεων από την αρχή μέχρι το τέλος του. Η πανδημία διατάραξε τις πολιτικές εξελίξεις, έμοιαζε για ένα διάστημα να σπάει το νήμα εκείνων των κινητοποιήσεων, αλλά τώρα το νήμα ξαναπιάνεται και παντού αντί για επιστροφή στην υποτιθέμενη κανονικότητα, έχουμε πιο βίαιες αναταράξεις, ταχύτατη κλιμάκωση των συγκρούσεων που ξεσπάνε και ξεσηκωμούς.

Ας θυμηθούμε την πορεία του 2019. Η χρονιά ξεκίνησε με τις επαναστάσεις στη Αλγερία και το Σουδάν. Μεχρι την Άνοιξη οι δύο δικτάτορες που κυβερνούσαν τις χώρες τους 20 και 30 χρόνια αντίστοιχα, είχαν οδηγηθεί σε παράιτηση. Το Μάρτη ξέσπασαν οι ­­διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ για τα δημοκρατικά δικαιώματα, που τον Ιούνη έφτασαν να συγκεντρώνουν πάνω από δύο εκατομμύρια κόσμο. Τον Ιούλη και τον Αύγουστο ένα εκατομμύριο κόσμος στο Πουέρτο Ρίκο ξεσηκώθηκε ενάντια στη διαφθορά και οδήγησε στην παραίτηση τον κυβερνήτη. Στα τέλη Σεπτέμβρη το νέο κίνημα ενάντια στην κλιματική αλλαγή κάνει την πιο μαζική του εμφάνιση, με πρωτοπορία τους μαθητές και με κινητοποίηση εκατομμυρίων σε ολόκληρο τον κόσμο.

Τον Οκτώβρη ήρθε η ώρα της μαζικής έκρηξης στη Χιλή και στον Ισημερινό. Η κυβέρνηση του Μορένο αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πρωτεύουσα, Κίτο, κυνηγημένη από πορείες ιθαγενών και απεργίες. Τις ίδιες μέρες ξέσπαγε η “Επανάσταση του Οκτώβρη” στον Λίβανο. Στο Ιράκ μαζικές διαδηλώσεις είχαν ξεκινήσει από το καλοκαίρι και πλέον μετατρέπονταν σε ένα γενικευμένο κίνημα που αυτοοργανωνόταν και συνέχιζε παρά τους εκατοντάδες νεκρούς. Στην Αϊτή οι διαδηλώσεις είχαν ξεκινήσει επίσης πολλούς μήνες νωρίτερα, αλλά το φθινόπωρο η χώρα πλέον ήταν παραλυμένη, με κλειστή σχεδόν ολόκληρη την οικονομία και κυβερνητικά κτίρια να καίγονται, ενάντια στη φτώχεια και τις απάτες της κυβέρνησης. Στις 21 Νοέμβρη η γενική απεργία στην Κολομβία και η διαδήλωση στη Μπογκοτά προκάλεσαν δέος. Κανείς δεν περίμενε τέτοια επιστροφή του μαζικού κινήματος στη χώρα που συνεχίζει στη σκιά του εμφύλιου. Το 2020 μπήκε με τη Γαλλία σε ρυθμό πολυήμερων απεργιών από τα σχολεία και τα νοσοκομεία ως τα μέσα μεταφοράς, ενώ έκλεινε και ένα χρόνο από το ξέσπασμα του κινήματος των Κίτρινων Γιλέκων που δεν είχε αφήσει ούτε μια βδομάδα σε ησυχία την κυβέρνηση ολόκληρη τη χρονιά. Η λίστα των σημείων όπου ζεσταίνονταν οι μηχανές της κοινωνικής σύγκρουσης είναι ακόμη μεγαλύτερη. Και τότε ήρθε η πανδημία. Τον Γενάρη ο ΠΟΥ είχε ήδη κηρύξει κατάσταση υγειονομικής έκτακτης ανάγκης και μέχρι τον Απρίλη ο μισός πληθυσμός της γης βρισκόταν σε συνθήκες καραντίνας.

Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να πείσουν ότι ο “νέος εχθρός”, ο κορονοϊός, έρχεται από μακριά και δεν έχει σε τίποτα να κάνει με την πολιτική. Η ύφεση που βαθαίνει παρουσιάζεται απλώς σαν παροδικό αποτέλεσμα του λοκ-ντάουν. Στην πραγματικότητα ο ιός είναι αποτέλεσμα της καπιταλιστικής ανάπτυξης, δεμένος με την καταστροφή του περιβάλλοντος. Ενώ οι επιπτώσεις του ίδιου του ιού, αλλά και των μέτρων για την αντιμετώπισή του πάνω στις ζωές των ανθρώπων έχουν πρόσημο κοινωνικής τάξης, φύλου και χρώματος δέρματος. Οι μάχες από τα νοσοκομεία της Αθήνας ως τα εργοστάσια του Μιλάνου που έκλεισαν με απεργίες και από εκεί ως τα μπαλκόνια του Ρίο ντε Τζανέιρο που βγήκαν μαζικά ενάντια στον Μπολσονάρο είναι κάποιες από τις μορφές που πήρε η αντίσταση.

Υπήρξαν αυτοί που προέβλεπαν ότι η επιβολή των έκτακτων μέτρων και η κοινωνική αποστασιοποίηση θα έβγαζαν τους κρατικούς μηχανισμούς ισχυροποιημένους. Όμως ήδη από το καλοκαίρι φάνηκε ότι σε πολλές περιπτώσεις συνέβαινε το αντίθετο. Ο παράγοντας που αποσταθεροποίησε αντικειμενικά τους πάντες ήταν η βουτιά της οικονομίας. Το ΔΝΤ τώρα προβλέπει 4,5% παγκόσμια ύφεση για το 2020, η μεγαλύτερη από τη δεκαετία του ‘30. Όμως αυτός ο μέσος όρος μεταφράζεται σε πολύ μεγαλύτερη κατάρρευση για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Εξαιρουμένης της Κίνας, πάνε για ύφεση κοντά στο 6%, και για μια τεράστια χώρα όπως η Ινδία ξεπερνάει το 10%. Συνολικά για τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας είναι η πρώτη φορά που η οικονομία συρρικνώνεται σε ετήσια βάση από το 1961. Στην υποσαχάρια Αφρική, το 3% συρρίκνωσης φέτος είναι η χειρότερη επίδοση από την ίδρυση του ΔΝΤ. Η πανδημία υπολογίζεται ότι έσπρωξε σε συνθήκες πολυδιάστατης φτώχειας ακόμη 150 εκατομμύρια παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Καταστολή

Τα κράτη χειροκροτούσαν τους ήρωες υγειονομικούς και τους αναντικατάστατους εργάτες και εργάτριες όταν ήθελαν να πιέσουν για να μην κλείσει η παραγωγή. Αλλά αντί για καινούργια νοσοκομεία και αυξήσεις στους μισθούς, ξαναστράφηκαν στους μπάτσους και τους στρατιωτικούς, βγάζοντάς τους στον δρόμο για να σταματήσουν αγώνες και εξεγέρσεις. Οι κρατικοί μηχανισμοί επιστρατεύουν όλο τους το κύρος αλλά μέσα σε συνθήκες υγειονομικής και οικονομικής αποτυχίας ξεγυμνώνονται. Και ανοίγει ο δρόμος σε μικρά παιδιά να κλείνουν το δρόμο στην αυτοκινητοπομπή της βασίλισσας, όπως έγινε στην Μπανγκόκ, στη νεολαία του Λάγος να λέει ότι θα πετάξει ολόκληρη την αστυνομία στα σκουπίδια και στον κόσμο στη Μπογκοτά να καταλαμβάνει χωρίς φόβο τους δρόμους μετά από αστυνομικές δολοφονίες.

Εξάλλου, το τέλος της υποτιθέμενης κοινωνικής εκεχειρίας λόγω πανδημίας έσπασε με τον πιο παραδειγματικό τρόπο όχι στις παραγκουπόλεις του τρίτου κόσμου αλλά στην καρδιά του παγκόσμιου καπιταλισμού. Το κίνημα των μαύρων απλώθηκε σαν φωτιά στις ΗΠΑ μετά τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ στις 25 Μάη. Και δεν έμεινε μόνο κίνημα των μαύρων, αλλά μετατράπηκε σε ένα καμίνι για όλες τις συγκρούσεις των καταπιεσμένων με τους καταπιεστές. Ο Τραμπ τελειώνει τη θητεία του μετά από τέσσερα χρόνια όχι ως νταής που έβαλε τάξη στις ΗΠΑ, αλλά με το Πόρτλαντ και τη Μινεάπολη ακυβέρνητες πόλεις. Είχε υποσχεθεί ότι θα απαγορεύσει στους παίχτες του αμερικάνικου ποδόσφαιρου να γονατίζουν προς τιμή του μαύρου κινήματος και έφτασε να χρειάζεται τη βοήθεια του Ομπάμα για να λήξουν οι απεργίες στο NBA. Η άρχουσα τάξη των ΗΠΑ ούτε που θα το φανταζόταν ότι πηγαίνοντας για εκλογές το 2020 οι λέξεις-κλειδιά θα ήταν “ριζοσπαστική αριστερά”, “μαρξισμός”, “σοσιαλισμός” και “αντιφασισμός”. Η κοινωνική και πολιτική πόλωση είναι ο υπέρτιτλος σε όλες τις περιγραφές για το τι συμβαίνει στις ΗΠΑ, και η αμερικάνικη ελίτ τρώγεται μεταξύ της για το τι μπορεί να κάνει για να ανακόψει αυτήν την πορεία.

Το νήμα των εξεγέρσεων και των επαναστάσεων του 2019 έχει ήδη ξαναπιαστεί. Οι από κάτω συνειδητοποιούν τη δύναμή τους. Οι από πάνω βλέπουν όλο και λιγότερες διαθέσιμες επιλογές, κάνουν σπασμωδικές κινήσεις, καταφεύγουν πιο γρήγορα στην καταστολή. Υπάρχει όμως ένα παλιό συμπέρασμα που ανανεώθηκε στους δύο πιο πρόσφατους γύρους επαναστατικών εκρήξεων, και στην Αραβική Άνοιξη του 2011-2014 και το 2019. Σε επαναστατικές περιόδους υπάρχει ανάγκη μαζικής επαναστατικής οργάνωσης και διεθνιστικής πολιτικής. Για να μπουν σε κίνηση συντονισμένα και αποτελεσματικά οι δυνάμεις του αγώνα, για να μην αφήσουμε τους από πάνω να μας διχάσουν και να μην τους επιτρέψουμε να ανασυγκροτηθούν μετά τις πρώτες υποχωρήσεις. Αυτή είναι η προσπάθεια που κάνει το ΣΕΚ και σε πολλά σημεία του κόσμου οι αδελφές του οργανώσεις στη Διεθνιστική Σοσιαλιστική Τάση.

 

Διαδηλωτές στο Λάγος στη Νιγηρία ενάντια στην αστυνομία που δολοφονεί 

 

Χιλή

 

Βολιβία, Μαζικές πανηγυρικές κινητοποιήσεις για τη νίκη του MAS στις εκλογές