Εργατικό κίνημα
Η χρονιά που φεύγει: Φάνηκε η δύναμη για να νικάμε

10/6, Πανεργατική απεργία ενάντια στον Νόμο Χατζηδάκη. Φωτό: Στέλιος Μιχαηλίδης

Το 2021 κλείνει με τεράστια οργή για την κυβέρνηση που αφήνει κόσμο να πεθαίνει εκτός ΜΕΘ. Μια αναδρομή στη χρονιά που φεύγει δείχνει αγώνες που απέδειξαν ότι μπορούμε να νικάμε.

 

Το 2021 ήταν η χρονιά που η κυβέρνηση εξαπέλυσε μια από τις μεγαλύτερες αντεργατικές επιθέσεις της. Ο νόμος Χατζηδάκη που ψηφίστηκε τον Ιούνη εκφράζει τους χρόνιους πόθους των αφεντικών τόσο όσον αφορά στα εργασιακά δικαιώματα όσο και τις συνδικαλιστικές ελευθερίες. Χτύπημα του 8ωρου και των συλλογικών συμβάσεων, εμπόδια στη λειτουργία των σωματείων και την κήρυξη απεργιών, ποινικοποίηση της απεργιακής δράσης, της περιφρούρησης, των καταλήψεων και μια σειρά άλλες διατάξεις που φιλοδοξούν να κηρύξουν το «τέλος της ταξικής πάλης», όπως φιλοδοξούσε τη δεκαετία του ’70 ο νόμος 730 του Λάσκαρη. 

Η επίθεση του Χατζηδάκη βρέθηκε αντιμέτωπη με το εργατικό κίνημα. Μέσα σε λίγες εβδομάδες οι εργαζόμενοι μαζικοποίησαν τρείς πανεργατικές απεργίες. Στις 6 Μάη και ξανά στις 10 και 16 Ιούνη. «Χιλιάδες εργαζόμενοι απέργησαν ξανά και ξανά, νεκρώνοντας τους χώρους δουλειάς και κατέβηκαν μαζικά με τα πανό τους στις απεργιακές συγκεντρώσεις τις μεγαλύτερες πανελλαδικά την τελευταία επταετία», υπογράμμιζε η ανακοίνωση του Συντονισμού Εργατικής Αντίστασης μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου. Και συνέχιζε: «Η κυβέρνηση μπορεί να ψήφισε τελικά το αντεργατικό νομοσχέδιο Χατζηδάκη που καταργεί το 8ωρο και απαγορεύει τις απεργίες αλλά δεν έχει μπορέσει να το νομιμοποιήσει στη συνείδηση εκατοντάδων χιλιάδων εργαζόμενων που συγκρούστηκαν μαζί της. Οι πανεργατικές απεργίες έδειξαν ότι είναι γελασμένη αν νομίζει ότι θα γίνει πράξη. Και αυτός ο νόμος που θα μείνει στα χαρτιά». 

Πράγματι λίγους μήνες αργότερα δυο νέα απεργιακά ξεσπάσματα απέδειξαν του λόγου το αληθές και έγιναν σύμβολο για όλο το εργατικό κίνημα. Η απεργία των διανομέων στην efood ήταν το ένα. Ένα κομμάτι της εργατικής τάξης που θεωρείτο από τα πιο χτυπημένα κι ευάλωτα, οργανώθηκε, ξεσήκωσε τη συμπαράσταση όλης της τάξης, απέργησε και τελικά νίκησε, οδηγώντας την εργοδοσία σε υποχώρηση και κατακτώντας συμβάσεις αορίστου χρόνου. 

Η απεργία διαρκείας των λιμενεργατών της Cosco, μετά τον θάνατο του συναδέλφου τους Δημήτρη Δαγκλή ήταν το δεύτερο παράδειγμα. Χαρακτηριστική η περιγραφή της Εργατικής Αλληλεγγύης στις 11 Νοέμβρη: «Ο θάνατος του λιμενεργάτη Δημήτρη Δαγκλή από γερανογέφυρα στο λιμάνι ανέδειξε με τον πιο τραγικό τρόπο πόσο εγκληματικές είναι οι πολιτικές της εντατικοποίησης της εργασίας, την οποία η κυβέρνηση της ΝΔ ήθελε να ανεβάσει σε νέα ύψη με τους νόμους του Χατζηδάκη. Με τον αγώνα τους, οι λιμενεργάτες σμπαράλιασαν όλους αυτούς τους αντιδραστικούς νόμους και την ίδια την κυβέρνηση, αγνοώντας τις απεργοκτόνες διατάξεις και τις απαγορεύσεις. “Παρανόμησαν”, αλλά αντί για περαιτέρω εντατικοποίηση, κέρδισαν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Αντί για περιορισμό του συνδικαλισμού και διώξεις αγωνιστών, έκαναν εκλογές δια ζώσης και όχι ηλεκτρονικές, μαζικοποίησαν το σωματείο τους και ανάγκασαν την εταιρία να το αναγνωρίσει ως αντιπροσωπευτικό. Έδωσαν δυνατά και καθαρά το σύνθημα σε όλους, όπως και οι διανομείς της efood, “παρανομήστε και θα κερδίσετε”. Σύνθημα που βάζει την πίεση στις συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες να μην κάνουν πίσω με δικαιολογία τα εμπόδια που βάζει ο νόμος Χατζηδάκη».   


Απεργία στην Υγεία. Φωτό: Λένα Βερδέ

 

22/9 Απεργιακή μοτοπορεία efood

 

5/11, Συνέλευση Λιμενεργατών COSCO. Φωτό: Μάνος Νικολάου

 

Οι εργαζόμενοι στην Υγεία δεν σταμάτησαν στιγμή να αγωνίζονται για τα αυτονόητα. Για μαζικές προσλήψεις και μονιμοποιήσεις στην Υγεία, αύξηση της χρηματοδότησης, επίταξη των ιδιωτικών κλινικών, εργατικό έλεγχο στους εμβολιασμούς, επιστροφή των χιλιάδων εργαζόμενων που βγήκαν σε αναστολή εργασίας, μπλοκάρισμα της ιδιωτικοποίησης μέσω εργολάβων. 

Ξεκίνησαν την χρονιά συνεχίζοντας ένα μακρύ μπαράζ κινητοποιήσεων για την ενίσχυση της δημόσιας Υγείας, έχοντας κι ένα πρόσθετο καθήκον. Να υπερασπιστούν τα συνδικάτα τους. Η κυβέρνηση προκειμένου να στείλει μήνυμα τρομοκράτησης και ποινικοποίησης των αγώνων των υγειονομικών, επιχείρησε να απολύσει τον πρόεδρο του Συλλόγου Εργαζομένων στο Νοσοκομείο Αγ. Σάββας, Κώστα Καταραχιά – πρωτοπόρου αγωνιστή σε ένα σωματείο που αποτελεί βασικό κομμάτι του Συντονιστικού Νοσοκομείων και συνολικά του κινήματος για την Υγεία. Η καμπάνια ενάντια στην απόλυση συσπείρωσε χιλιάδες εργαζόμενους από νοσοκομεία και άλλους χώρους, μεταφράστηκε σε απεργιακές κινητοποιήσεις και τελικά η προσπάθεια απόλυσης γύρισε μπούμερανγκ στην κυβέρνηση, καθώς όχι μόνο δεν πέρασε αλλά ο Κ. Καταραχιάς μονιμοποιήθηκε. Αυτή η επιτυχία έδωσε νέα ώθηση στους εργαζόμενους των νοσοκομείων για να συνεχίσουν τις διεκδικήσεις τους, πραγματοποιώντας δεκάδες απεργιακές κινητοποιήσεις – με πανελλαδικές διαδηλώσεις στην Αθήνα, κατά τόπους στις πύλες και τα προαύλια των νοσοκομείων, συγκεντρώσεις έξω από το Υπουργείο Υγείας και τις ΥΠΕ.

Καταστολή

Όσο άφηνε την Υγεία να ρημάζει, η κυβέρνηση επένδυε στην καταστολή. Λιγότεροι υγειονομικοί στα νοσοκομεία, περισσότεροι μπάτσοι στους δρόμους. Λιγόστευαν οι ΜΕΘ, αυξάνονταν τα περιπολικά. 

Η κυβερνητική γραμμή που αναδείκνυε τους αστυνομικούς σε απόλυτους τοποτηρητές των μέτρων οδήγησε σε όργιο αυθαιρεσιών με κορύφωση τα γεγονότα της Νέας Σμύρνης τον περασμένο Μάρτιο, όταν άνδρες της ΔΙΑΣ ξυλοκόπησαν με πτυσσόμενο γκλόμπ έναν νεαρό όταν υπερασπίστηκε τις οικογένειες που είχαν μόλις δεχτεί πρόστιμο γιατί καθόντουσαν σε ένα παγκάκι! Ο ξυλοδαρμός κυκλοφόρησε σε βίντεο προκαλώντας μια έκρηξη οργής που εκφράστηκε με μαζικές διαδηλώσεις στην ίδια τη γειτονιά της Νέας Σμύρνης αλλά και σε δεκάδες σημεία σε όλη τη χώρα. Η κυβέρνηση απέτυχε και σε αυτόν τον τομέα. Ο «σκληρός» Χρυσοχοΐδης αναγκάστηκε να ζητάει συγγνώμη από το βήμα της Βουλής και λίγο αργότερα να βγαίνει από το κυβερνητικό σχήμα. 

Αλλά κι ο διάδοχός του στο υπουργείο Προ.Πο, Θεοδωρικάκος είναι καταδικασμένος να διοικεί υπό το βάρος αυτής της εμπειρίας. Οι προσπάθειές του να επαναφέρει σκληρή γραμμή στην αντιμετώπιση των διαδηλώσεων με πρόσχημα «να μην παραλύει το κέντρο της Αθήνας» σήμαινε τη βίαιη αντιμετώπιση σε βάρος φοιτητικών διαδηλώσεων, κινητοποιήσεων εκπαιδευτικών, ακόμα και του αντιρατσιστικού συλλαλητηρίου στις 9 Οκτώβρη όπου συμμετείχαν δεκάδες οικογένειες προσφύγων με μικρά παιδιά. Η εμπειρία όμως της αντίστασης στις κατασταλτικές απόπειρες της περασμένης χρονιάς σήμαινε την αμετακίνητη στάση του κινήματος. Οι διαδηλώσεις των φοιτητών/τριών ενάντια στις επιθέσεις Κεραμέως - Χρυσοχοΐδη, από μερικές δεκάδες στην αρχή της χρονιάς έγιναν ποτάμια χιλιάδων που ξανάνοιξαν τις σχολές και απέτρεψαν την είσοδο της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας στα πανεπιστήμια. Τα δακρυγόνα, οι γκλομπιές και οι αύρες εναντίον των δασκάλων και των καθηγητών έδωσαν τη θέση τους λίγες μέρες μετά, στις 11/10, στη μεγαλύτερη απεργία του κλάδου εδώ και χρόνια. Ενώ όσον αφορά στην απόπειρα διάλυσης του αντιρατσιστικού συλλαλητηρίου στις 9/10 με τα ΜΑΤ, όχι μόνο δεν πέρασε, αλλά έφερε την ακόμα πιο δυναμική συμμετοχή των προσφύγων από τα στρατόπεδα στη διαδήλωση του Πολυτεχνείου.


9/8, Διαδήλωση στην Αθήνα για τις πυρκαγιές. Φωτό: Γιάννης Σουμπάσης

  

Δολοφόνοι ανθρώπων – δολοφόνοι και του περιβάλλοντος. Οι πυρκαγιές του καλοκαιριού ανέδειξαν με τον χειρότερο τρόπο τις εγκληματικές ευθύνες της κυβέρνησης. 

Η ανακοίνωση που είχε εκδώσει το ΣΕΚ όταν οι φλόγες είχαν φτάσει στα βόρεια προάστια της Αθήνας τις περιγράφει με αριθμούς: «Την ώρα που η κυβέρνηση δίνει 5 δις ευρώ για να αγοράσει πολεμικά αεροπλάνα και φρεγάτες και εκατοντάδες εκατομμύρια για την αστυνομία, οι υπηρεσίες δασοπροστασίας έχουν κυριολεκτικά διαλυθεί και η εγκατάλειψη έχει μετατρέψει τις δασικές εκτάσεις σε εύφλεκτο υλικό τους καλοκαιρινούς μήνες. Για την πυροσβεστική ο προϋπολογισμός προέβλεπε μόνο 1,7 εκατομμύρια ευρώ από τα 17 εκατομμύρια που ζητούσαν οι υπηρεσίες της. Μόλις πέρσι απέρριψε τη μονιμοποίηση 5.000 συμβασιούχων δασοπυροσβεστών. Οι περικοπές απλώνονται σε κάθε κοινωνική υπηρεσία που θα μπορούσε να βοηθήσει σε τέτοιες συνθήκες». 

Η καταστροφή όμως ανέδειξε και κάτι άλλο. Πως ό,τι δεν θέλει να κάνει η κυβέρνηση, μπορεί να το κάνει ο απλός κόσμος. Αυτό έδειξαν παραδείγματα όπως αυτά των κατοίκων της Εύβοιας που οργανώθηκαν από τα κάτω και ρίχτηκαν στη μάχη για την κατάσβεση των πυρκαγιών, παρατημένοι από τον Μητσοτάκη και την κυβέρνησή του. Αναδείχθηκε ένα κίνημα που διεκδίκησε άμεσα να φύγει η κυβέρνηση των εμπρηστών με τη μεγάλη διαδήλωση στις 9 Αυγούστου στην Αθήνα, βρέθηκε ξανά στο δρόμο στις 17 Σεπτέμβρη στην απαγορευμένη διαδήλωση ενάντια στη Σύνοδο των MED9EU, στις 6 Νοέμβρη την Διεθνή Ημέρα Δράσης για το Κλίμα, αλλά και τοπικά σε μια σειρά σημεία, από τις μάχες ενάντια στις ανεμογεννήτριες, μέχρι πιο πρόσφατα ενάντια στην επίσκεψη Μητσοτάκη στην Εύβοια ξεκαθαρίζοντας ότι «αυτούς που μας έκαψαν, δεν θα τους αφήσουμε σε “χλωρό κλαρί”».  


8/3, Απεργία την Παγκόσμια Μέρα Γυναικών στην Αθήνα. Φωτό: Στέλιος Μιχαηλίδης

 

Το 2021 ήταν χρονιά δολοφονικών επιθέσεων στις γυναίκες. «Ζούμε μια καταιγιστική αύξηση της βίας κατά των γυναικών, για την οποία δεν φταίει γενικά κι αόριστα ο εγκλεισμός. 

Είναι οι πολιτικές της κυβέρνησης της Ν.Δ. που εντείνουν την ενδοοικογενειακή και σεξιστική βία. Πολιτικές διάλυσης των εργασιακών σχέσεων, επισφάλειας και καταπάτησης των εργασιακών δικαιωμάτων, διάλυσης του κράτους πρόνοιας, που δυσκολεύουν την απόφαση των γυναικών για διαζύγιο και τις κάνουν ευάλωτες στους εκβιασμούς των εργοδοτών. Οι πολιτικές της κυβέρνησης της ΝΔ βρίσκουν στήριγμα στο χυδαίο ιδεολόγημα του “πατρίς - θρησκεία – οικογένεια”: οι γυναίκες δεν έχουν δικαίωμα επιλογής ούτε για το ίδιο τους το σώμα… Η αναβίωση με κάθε τρόπο από την κυβέρνηση της ΝΔ των ιδεολογημάτων της γυναίκας-μητέρας-νοικοκυράς είναι αυτό που πολλαπλασιάζει τις σεξουαλικές κακοποιήσεις, τους βιασμούς και οπλίζει τα χέρια των δολοφόνων. Γι’ αυτό και η επίθεση στο δικαίωμα στην έκτρωση συνδέεται με την αύξηση της βίας σε βάρος των γυναικών», σημείωνε μεταξύ άλλων η προκήρυξη της Κίνησης για την Απεργιακή 8 Μάρτη που καλούσε στη διαδήλωση ενάντια στη σεξιστική βία στις 25/11. 

Αλλά το 2021 ήταν και χρονιά ξεσηκωμού των εργατριών, των προσφυγισσών και των μεταναστριών που υφίστανται όλες αυτές τις επιθέσεις. Από το ελληνικό #metoo και την απεργιακή 8 Μάρτη που ανάγκασε τις αρχές να κλείσουν στη φυλακή τον Λιγνάδη και τον Φιλιππίδη, μέχρι τα Πετράλωνα και την Ηλιούπολη που χιλιάδες υπερασπίστηκαν τα θύματα βιασμού και κακοποίησης μέχρι τους αντιρατσιστικούς ξεσηκωμούς των προσφυγισσών στα καμπ, η χρονιά που τελειώνει σηματοδοτεί και τη συνέχεια ενός κινήματος που πήρε νέα ώθηση τα τελευταία χρόνια ειδικά από όταν μπήκε στους εργατικούς χώρους με αφορμή τη μετατροπή της 8 Μάρτη σε ημέρα απεργίας για όλη την εργατική τάξη. 


Ο Θάνος, ο Σταμάτης, η Αφροδίτη που χτυπήθηκαν από τους φασίστες, βάδισαν στην κεφαλή της αντιφασιστικής διαδήλωσης στο Ν. Ηράκλειο.

 

Οι προσφύγισσες στην πορεία του Πολυτεχνείου 2021. Φωτό: Γιώργος Πίττας

 

Σίγουρα δολοφονική ήταν – ή μάλλον συνέχισε να είναι - η κυβερνητική πολιτική στην αντιμετώπιση των προσφύγων, των μεταναστών και των Ρομά. Με απόλυτα φυσικούς όρους. Ο Μακί Ντιαμπατέ, η Μίμι Μουκάγιε κι ο Ιμπραήμ Εργκιούν έπεσαν θύματα αυτής της πολιτικής που κρατάει τους πρόσφυγες κλεισμένους σε άθλιες συνθήκες μέσα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης – φυλακές. Ο 18χρονος Ρομά Νίκος Σαμπάνης δολοφονήθηκε όταν αστυνομικοί της ομάδας ΔΙΑΣ γάζωσαν το αυτοκίνητο που επέβαινε. Κι αυτοί είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. 

Η ερώτηση της Ολλανδής δημοσιογράφου Ίγκεμποργκ Μπέουχελ στον Μητσοτάκη για τα pushbacks έφερε στον αφρό της επικαιρότητας μια πρακτική του ελληνικού κράτους που καταγγέλεται εδώ και χρόνια από το αντιρατσιστικό κίνημα κι έχει οδηγήσει στο θάνατο εκατοντάδες πρόσφυγες. 

Ούτε οι πρόσφυγες, ούτε το αντιρατσιστικό κίνημα έμειναν με σταυρωμένα χέρια. Στη Μαλακάσα, στη Ριτσώνα, στον Ελαιώνα, στο Σχιστό και σε πολλά ακόμα σημεία οι πρόσφυγες με τη βοήθεια της ΚΕΕΡΦΑ και άλλων αντιρατσιστικών συλλογικοτήτων, οργανώνονται, κάνουν επιτροπές, διαδηλώνουν φτάνοντας να σπάνε τα τείχη των στρατοπέδων και σε πολλές περιπτώσεις να ενώνονται με το κίνημα των ντόπιων εργαζόμενων και της νεολαίας σε κινητοποιήσεις στο κέντρο των πόλεων. 

Αντίστοιχα παραδείγματα είδαμε και στο μέτωπο ενάντια στους φασίστες. Ένα χρόνο μετά την καταδίκη της Χρυσής Αυγής η ρατσιστική πολιτική της κυβέρνησης και οι σκανδαλώδεις μεθοδεύσεις της δικαιοσύνης με την αποφυλάκιση καταδικασμένων χρυσαυγιτών, ενθάρρυναν τους νεοναζί να δοκιμάσουν επιθέσεις, στο ΕΠΑΛ της Σταυρούπολης στη Θεσσαλονίκη, στους συντρόφους και τις συντρόφισσες της ΚΕΕΡΦΑ στο Νέο Ηράκλειο, στον σύντροφο Ορέστη Ηλία στου Ψυρρή. Κάθε μια προσπάθεια απαντήθηκε στο πολλαπλάσιό της με μαζικές διαδηλώσεις όπου έγιναν επιθέσεις, ενώ οδήγησαν και σε νέες συλλήψεις φασιστών.