Γράμματα και σχόλια
Ισπανικά «Τέμπη»: Τα συνδικάτα προειδοποιούσαν

Φωτό: Susana Vera/Reuters

41 νεκροί μέχρι στιγμής έχουν καταμετρηθεί στον τόπο του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στο Αδαμούθ της Κόρδοβας, στην Ανδαλουσία. Ο απλός κόσμος τρέχει να βοηθήσει, να δώσει αίμα, να φιλοξενήσει τους επιβάτες που ξέμειναν στο δρόμο, όχι μόνο στην περιοχή του συμβάντος, αλλά σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα, μιας και έχει προκληθεί ένα ντόμινο αλλαγών και ακυρώσεων σε μια σειρά διαδρομές. 

Τα αφεντικά αντίθετα τρέχουν να βγάλουν τις ευθύνες από πάνω τους και να πλουτίσουν ακόμη περισσότερο. Τα εισιτήρια των εναλλακτικών διαδρομών είδαν τις τιμές τους να εκτινάσσονται, το ίδιο έγινε στις εταιρείες των λεωφορείων, όπως και στις εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων. 

Η Ισπανία είναι μια χώρα που εξαρτάται από το σιδηροδρομικό της δίκτυο. Μια ύπαιθρος που μένει όλο και περισσότερο άδεια, τεράστιες αποστάσεις ανάμεσα στις μεγάλες πόλεις και μια άνιση ανάπτυξη τόσο στην οικονομία όσο και στην κατοικία αναγκάζει πολύ κόσμο να μετακινείται διαρκώς και μακριά για τη δουλειά του.

Οι γραμμές του υπερταχέος σιδηρόδρομου (AVE) είναι εδώ και χρόνια η «περηφάνεια» του ισπανικού καπιταλισμού. Άφησαν να μαραζώσει ο υπόλοιπος κλασικός σιδηρόδρομος για τις μικρές και μεσαίες αποστάσεις, και από την εποχή της οικονομικής άνθησης τα έδωσαν όλα για τα τρένα που φτάνουν να κινούνται με 350 χιλιόμετρα την ώρα. Τις κοντινές διαδρομές τις χάρισαν στις εταιρείες των πούλμαν οι οποίες έβγαιναν χαμένες από την εισβολή της υπερταχείας.

Το 2020 προχώρησαν στο περιβόητο άνοιγμα στην αγορά, δίνοντας το ελεύθερο σε εταιρείες από όλη την Ευρώπη να μπουν στο δίκτυο. Το αποτέλεσμα σύμφωνα με τους φιλελεύθερους ήταν επιτυχία. Ήρθαν όντως επενδύσεις και οι τιμές των εισιτηρίων πήραν την κατηφόρα, οπότε όλοι δεν θα έπρεπε να είναι ικανοποιημένοι; Η πραγματικότητα όμως ήταν πως το μοντέλο του ανταγωνισμού ήταν αυτό που ξέρουμε από τις αεροπορικές εταιρείες low-cost.

Το τρένο που πήγαινε από τη Μάλαγα προς τη Μαδρίτη και εκτροχιάστηκε στην Κόρδοβα ανήκει στην ιταλική Iryo. Το αφεντικό της είναι και αφεντικό της της low-cost αεροπορικής Air Nostrum. Πρόκειται για το ίδιο σύμπλεγμα εταιρειών που εξυπηρετεί τον μαζικό τουρισμό και παίρνει στον έλεγχό του όλη την κατοικία στα κέντρα των πόλεων. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των low-cost οδήγησε σε τιμές κάτω του κόστους. Φυσικά δεν το κάνουν για το καλό του επιβατικού κοινού, αλλά για να κατακτήσουν την αγορά και να επιβάλουν τους όρους τους. 

Πώς όμως θα καλύψουν την τεράστια χασούρα; Αυτό που έκαναν ήταν να πιέσουν τις αρχές ώστε να μειωθεί η συνεισφορά τους για τη συντήρηση και την ασφάλεια του δικτύου. Οι πιέσεις έπιασαν τόπο. Μέσα στο 2025 υπολογίζεται ότι η ταρίφα που πληρώνουν έπεσε 40%. Τα συνδικάτα προειδοποιούν και κινητοποιούνται εδώ και χρόνια, τόσο γενικά όσον αφορά την υπερταχεία που εξοβελίζει τον παραδοσιακό σιδηρόδρομο. Όσο και συγκεκριμένα όσον αφορά τη συντήρηση, αλλά και το γεγονός ότι η συνολική κίνηση από συγκεκριμένες γραμμές και μάλιστα με τεράστιες ταχύτητες δεν έχει προηγούμενο και άρα κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι όλα γίνονται σωστά. Για τις διοικήσεις των εταιρειών, οι 41 νεκροί είναι μια λεπτομέρεια και προτιμούν να δεσμεύονται ότι θα κάνουν το παν ώστε όλα να επιστρέψουν γρήγορα στην κανονικότητα.