Η Αριστερά
ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ 2020: Επαναστατική οργάνωση για να φτάσουμε στη νίκη

Στιγμιότυπα από την κεντρική συζήτηση της δεύτερης μέρας του φεστιβάλ “ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ 2020”. Φωτό: Σ. Μιχαηλίδης

 

Τη σημερινή συζήτηση την αφιερώνουμε σε δυο μεγάλα γεγονότα. Το πρώτο είναι οι μάχες που έχει δώσει το εργατικό κίνημα, η νεολαία, οι μετανάστες και οι πρόσφυγες το τελευταίο τρίμηνο. Το δεύτερο είναι τα 55 χρόνια από τα Ιουλιανά του 1965, την εξέγερση που ακολούθησε το πραξικόπημα της κυρίαρχης τάξης απέναντι στην εκλεγμένη κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου. Το πρώτο δείχνει τη δύναμη που μπορεί να ανατρέψει την κυβέρνηση και το σύστημα. Το δεύτερο δείχνει ότι, σε στιγμές εξεγέρσεων και επαναστάσεων, το πεζοδρόμιο και η απεργία χρειάζονται το επαναστατικό κόμμα για να νικήσουν.

Οι αγώνες του τελευταίου τριμήνου έχουν κάνει τη ζωή πατίνι στην κυβέρνηση, που νόμιζε ότι θα μπορούσε να προχωρήσει με εγκλεισμούς, απαγορεύσεις, ακόμα και θανάτους. Όταν εκλέχτηκε ένα χρόνο πριν πίστευε ότι θα μπορούσε να ελέγξει δυο πράγματα: την οικονομία και τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Μιλούσε για οικονομική ανάκαμψη, για την αξιοποίηση των ΑΟΖ μέσα από τις συμμαχίες της με το Ισραήλ και τον Τραμπ σε ανταγωνισμό με την Τουρκία. Και πίστευε ότι θα μπορούσε να ελέγξει το εργατικό κίνημα. Θεωρούσε ότι μετά την ήττα της αριστεράς το εργατικό κίνημα θα γυρνούσε απογοητευμένο στο σπίτι του.

Διαψεύστηκε οικτρά και στα δυο. Και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει. Οι από πάνω είναι σε κρίση και εκνευρισμό, οι από κάτω σε δυναμική και προχώρημα και η ΝΔ πελαγωμένη.

Οικονομικά δεν ξέρουν πόσο βαθιά θα είναι η κρίση, όχι μόνο εδώ αλλά και διεθνώς. Δεν ξέρουν πώς να την ελέγξουν. Γεωπολιτικά δε, είναι ακόμα χειρότερα, ένα διεθνές κουβάρι. Οι συμμαχίες και οι συσχετισμοί αλλάζουν συνεχώς. Η προοπτική ότι η συμμαχία με ΗΠΑ και Ισραήλ θα μπορούσε να κάνει την Ελλάδα μια μικρή υπερδύναμη, ένα σημαντικό ιμπεριαλιστικό παράγοντα στη Μεσόγειο που θα βάλει στην άκρη την Τουρκία, δεν έχει επιβεβαιωθεί. Η Αραβική Άνοιξη επιστρέφει από το Σουδάν και το Λίβανο μέχρι το Ιράκ και αποσταθεροποιεί όλα τα ιμπεριαλιστικά σχέδια.

Ριζοσπαστικοποίηση

Πίστευαν ότι θα έλεγχαν το εργατικό κίνημα, πρώτα με την απογοήτευση, μετά με την καραντίνα και την πανδημία. Και ανακαλύπτουν ότι έχουν να αντιμετωπίσουν τη μεγαλύτερη ριζοσπαστικοποίηση μέσα στην κοινωνία. Η κυβέρνηση φοβάται ότι έχει μπροστά της μια περίοδο όπως το 2010-13, όταν το εργατικό κίνημα έριξε τρεις κυβερνήσεις. Πρώτα του ΓΑΠ, μετά του Παπαδήμου και όλης της δεξιάς και τέλος του Σαμαρά μαζί με τη σοσιαλδημοκρατία και ένα κομμάτι της αριστεράς. Με μια τεράστια στροφή προς τα αριστερά.

Μιλάμε για ριζοσπαστικοποίηση του εργατικού κινήματος και της κοινωνίας μέσα από πέντε παράγοντες. 

Ένα, την εμπειρία της πανδημίας και της ύφεσης που σημαίνουν τις χειρότερες συνθήκες για την εργατική τάξη. Ότι αυτό το σύστημα σε καταδικάζει σε θάνατο, σε ανεργία και φτώχεια. Σε όλα τα κομμάτια, από τους καλλιτέχνες και τους εργαζόμενους στον επισιτισμό μέχρι τους δήμους και την καθαριότητα. Οι τρεις τελευταίοι μήνες συμπύκνωσαν αυτή την εικόνα.

Δύο, την εμπειρία της καταπίεσης των γυναικών. Το τι σημαίνει η αναπαραγωγή της οικογένειας, στην οποία από γενησημιού ο καπιταλισμός καταδικάζει τις γυναίκες. Ειδικά μέσα σε συνθήκες πανδημίας και ύφεσης. Τι σημαίνει δηλαδή να δουλεύεις έξω στις πιο απάνθρωπες συνθήκες, στην καθαριότητα, το σούπερ μάρκετ κλπ και από την άλλη να πρέπει να κρατήσεις το σπίτι, να το κάνεις νοσοκομείο και σχολείο για παιδιά, συζύγους και γονείς. 

Τρία, την εμπειρία της εξέγερσης των προσφύγων, στη Μόρια, τη Ριτσώνα ή το ξενοδοχείο που δεν είναι μεν στρατόπεδο αλλά έχουν στοιβάξει 500 άτομα μέσα, κατηγορώντας τις γυναίκες ότι κόλλησαν κορονοϊό επειδή εκδιδόντουσαν.

Τέσσερα, την εμπειρία ότι όλα αυτά δεν τα δέχεσαι παθητικά. Ότι δεν είσαι μόνος, ότι λειτουργείς συλλογικά, ότι γράφεσαι στο σωματείο, ότι κατεβαίνεις στους δρόμους. Κι έτσι φτάνει το «Στηρίξτε τους εργάτες της Τέχνης» ή το «Στηρίξτε τους εργάτες της Υγείας» να γίνονται κινήματα σε όλους τους χώρους και κέντρο για όλη την κοινωνία.

Πέντε, την εμπειρία ότι όσο κι αν έχει προσπαθήσει η ΝΔ να ελέγξει την κατάσταση δεν τα έχει καταφέρει. Η απαγόρευση των συγκεντρώσεων έσπασε στην πράξη, από τα νοσοκομεία, τους καλλιτέχνες, τους εκπαιδευτικούς παρόλο που τα σχολεία ήταν κλειστά.

Οι εξελίξεις αυτές δεν είναι μόνο ελληνικές. Είναι διεθνείς. Παντού γίνονται απεργίες και συλλαλητήρια. Για πρώτη φορά όμως υπάρχει και μια άλλη εξέλιξη. Το ότι γκάλοπ της περασμένης εβδομάδας κατέγραψε πως το 50% των εργαζόμενων από 40 ετών και κάτω στις ΗΠΑ, λευκοί, μαύροι, λατίνοι, θεωρούν ότι ο σοσιαλισμός είναι η λύση. Ούτε το Μάη του '68 δεν υπήρχε αυτό. Υπήρχε ένα τεράστιο κίνημα που πάλευε για δημοκρατικές ελευθερίες και δικαιώματα, ενάντια σε προέδρους, ενάντια στον πόλεμο. Αλλά το τι θα ακολουθήσει δεν το άνοιγε. Η βασική φοιτητική οργάνωση λεγόταν «Φοιτητές για μια δημοκρατική κοινωνία», όχι για μια σοσιαλιστική κοινωνία. Οι συνθήκες σήμερα έχουν αλλάξει, είναι πιο προχωρημένες σε όλο τον κόσμο. Το 2019 σηματοδότησε την επιστροφή των εξεγέρσεων παντού, από το Λίβανο και τη Χιλή μέχρι τη Γαλλία και το Χονγκ Κονγκ. Οι κυβερνήσεις παντού φοβούνται ένα νέο '68, αλλά σε συνθήκες πολύ πιο προχωρημένες. 

Χρειαζόμαστε επαναστατική αριστερά σε αυτές τις συνθήκες; Να απαντήσουμε στο ερώτημα μήπως το αυθόρμητο του κινήματος είναι πιο δυνατό από το οργανωμένο; 

Ας θυμηθούμε το 1965. Τα Ιουλιανά ήταν το μεγαλύτερο αυθόρμητο. Βγαίνουν τα ανάκτορα και ανατρέπουν την κυβέρνηση και το ίδιο βράδυ γεμίζουν οι δρόμοι. Τι έλεγε όμως το κόμμα της Αριστεράς και ο πρωθυπουργός που ανατράπηκε; 

Ακόμα το θυμάμαι, που ανεβαίναμε τη Σταδίου και ερχόταν ένα αμάξι και φώναζε “γυρίστε στα σπίτια σας, θα τα κανονίσουμε”. Τι έλεγε η ΕΔΑ; Έβγαινε την επόμενη μέρα η εφημερίδα της, η «Αυγή», και έλεγε “η λύση είναι οι εκλογές, αυτό πρέπει να ζητάμε”. Και ότι η συνέχεια πρέπει να είναι μια συγκέντρωση στο γήπεδο του Παναθηναϊκού μια βδομάδα μετά! 

Κι όλα αυτά όταν όλος ο κόσμος ήταν έξω και διαδήλωνε και φώναζε “Κάτω τα ανάκτορα”, “έξω ο βασιλιάς”, “πάμε για γενική απεργία”, “να τελειώνουμε με αυτούς”, “να τους ανατρέψουμε”. Όταν ο μπαμπάς Μητσοτάκης ήταν πρωτεργάτης της αποστασίας, για να βάλουν το εργατικό κίνημα και τη νεολαία στο γύψο, πριν τη χούντα.

Τι σήμαινε να μην υπάρχει επαναστατική αριστερά; Ότι ο κόσμος ήταν 70 μέρες στο δρόμο και άρχισε να κουράζεται. Και όλα τα ερωτήματα που έβαζε έμεναν χωρίς απάντηση. Πώς θα κάνω την απεργία; Πώς θα βρει τη συμπαράσταση το διπλανό εργοστάσιο; Πώς θα απλωθεί στη Θεσσαλονίκη; Πώς θα τους διώξουμε; Ερωτήματα που το κίνημα είναι δυνατό για να βάζει, αλλά δεν μπορεί να τα λύνει. Ήταν μια τεράστια επώδυνη για όλους μας εμπειρία, που άνοιξε το δρόμο στην ήττα του κινήματος, στη δυνατότητα της κυρίαρχης τάξης να ανακτήσει το πάνω χέρι, να προχωρήσει στη χούντα. 

Αυθόρμητο και οργάνωση

Τα Ιουλιανά είναι ΤΟ παράδειγμα για τη σχέση ανάμεσα στη δύναμη του αυθόρμητου και την αναγκαιότητα του οργανωμένου. Και σημαίνει τρία πράγματα σήμερα, όπως και τότε. 

Το πρώτο είναι αυτό που έβαζε ο Τρότσκι, το να είσαι καθαρός στην εκτίμηση για το ποιοι είναι οι συσχετισμοί ανάμεσα στην κυρίαρχη τάξη και το κίνημα. Δεν είναι πάντα ίδιοι. Το κίνημα, όταν ξεκινάει, έχει την αίσθηση ότι η κυρίαρχη τάξη έχει το πάνω χέρι. Αλλά φτάνουν στιγμές που χάνει αυτό τον έλεγχο. Οι ρεφορμιστές δεν  αναγνωρίζουν την αλλαγή των συσχετισμών κι όταν το αναγνωρίζουν κρύβονται κάτω από το τραπέζι. Η επαναστατική αριστερά το αντιμετωπίζει και αρχίζει να κινείται πιο οργανωμένα και επιθετικά. Ήταν πολύ σημαντικό να έχουμε σωστή εκτίμηση μετά την εκλογή της ΝΔ, είναι πολύ σημαντικό σήμερα. 

Το δεύτερο είναι ότι δεν φτάνει η εκτίμηση. Πρέπει αυτή να μετατρέπεται σε δράση. Τη συζητάμε στο Μαρξισμό και στους πυρήνες και από την επόμενη μέρα την οργανώνουμε στους δρόμους και τους χώρους. Και το τρίτο είναι η γενίκευση. Το πώς δηλαδή οι αγώνες μετατρέπονται σε πολιτικές μάχες ενάντια στην ΝΔ, ενάντια στον καπιταλισμό, για να κερδηθεί η εργατική τάξη στην προοπτική να αλλάξει το σύστημα και να αρχίσει να οργανώνει την κοινωνία με τη δική της δύναμη.

Έχουμε εμπειρία οργάνωσης με τέτοιο τρόπο, έχουμε παίξει ρόλο στη ριζοσπαστικοποίηση, βάζουμε πολύ πιο συγκεκριμένα αυτούς τους στόχους και μαζί με πολύ περισσότερο κόσμο. Φεύγοντας από το διήμερο του Μαρξισμού, από αυτή τη βδομάδα και για όσο χρειαστεί.

Μαρία Στύλλου
Εισήγηση στη συζήτηση “Η εργατική έξοδος από την κρίση”

“Το μέλλον μας δεν είναι ο καπιταλισμός”

Με τη συμμετοχή πλήθους αγωνιστών και αγωνιστριών, νέων και παλιών, ντόπιων, προσφύγων και μεταναστών, από δεκάδες χώρους και γειτονιές όλης της Ελλάδας, πραγματοποιήθηκε το φεστιβάλ επαναστατικών ιδεών «Μαρξισμός 2020». Το ετήσιο φεστιβάλ του ΣΕΚ έγινε το Σαββατοκύριακο 11 και 12 Ιούλη στο Σεράφειο στο Ρουφ, ακριβώς ένα χρόνο από την εκλογική νίκη της Νέας Δημοκρατίας. Η δύναμη της εργατικής τάξης και της νεολαίας να γκρεμίσουν την κυβέρνηση Μητσοτάκη και μαζί ολόκληρο το σύστημα που στηρίζει, βρέθηκε στο κέντρο των συζητήσεων.

Την επαναστατική προοπτική του κινήματος συμπύκνωσε η κεντρική εκδήλωση που έκλεισε το φεστιβάλ «Η εργατική έξοδος από την κρίση», με ομιλήτρια τη Μαρία Στύλλου, υπεύθυνη έκδοσης του περιοδικού Σοσιαλισμός από τα Κάτω. Στις διπλανές στήλες θα βρείτε τα βασικά σημεία της εισήγησής της. Είχαν προηγηθεί συζητήσεις που ανέδειξαν την πολύπλευρη κρίση του καπιταλισμού αλλά και τη μεγάλη αντίσταση που ξεδιπλώνεται εδώ και διεθνώς -«Πανδημία και καπιταλισμός», «Τέχνη, καλλιτέχνες και επανάσταση», «Από το εμπόριο των σκλάβων στο BLM».

«Παρακολούθησα τις συζητήσεις για την πανδημία και για το BLM», μας είπε η Νικολέττα, από το Ηράκλειο της Κρήτης. «Μου άρεσαν και οι δυο πάρα πολύ, γιατί έχουν να κάνουν με την καθημερινότητά μας. Συνολικά είναι ένα πολύ ωραίο φεστιβάλ. Μου δίνει δύναμη το γεγονός ότι είμαστε μια πολύ μεγάλη ομάδα, ότι γνώρισα τόσους πολλούς συντρόφους και συντρόφισσες από όλη τη χώρα».

Ιστορία και θεωρία

Όπως κάθε χρόνο, οι σημερινές μάχες δέθηκαν με την ιστορία του εργατικού κινήματος και της Αριστεράς, με τη μαρξιστική θεωρία και την επαναστατική παράδοση. Οι συζητήσεις «200 χρόνια Ένγκελς», «Ο Μαρξ και η μακρόσυρτη κρίση του καπιταλισμού», «Τα όρια του ρεφορμισμού» και «Το επαναστατικό κόμμα» συγκέντρωσαν μεγάλο ενδιαφέρον. «Τόσο η συζήτηση για τον Ένγκλες πριν, όσο και για τον Μαρξ και τις κρίσεις τώρα, ήταν πολύ ενδιαφέρουσες», μας είπε ο Δημήτρης Κοντοδήμας, εντομολόγος-ερευνητής. «Άκουσα πράγματα που δεν τα ήξερα και θετικά για το μέλλον της κοινωνίας. Στο Μαρξισμό με έφερε ο γιος μου, φαίνεται ότι η νέα γενιά έχει καλό κριτήριο και αντίληψη. Τα μηνύματα είναι αισιόδοξα».

Η ενεργή συμμετοχή όσων παρακολούθησαν ήταν βασικό χαρακτηριστικό. Δεκάδες τοποθετήσεις εργαζόμενων, φοιτητών, μαθητών, ανέργων, συνταξιούχων ακολουθούσαν τις εισηγήσεις. Η παρουσία προσφύγων/ισσών από την Κόρινθο, τη Μαλακάσα, το Σχιστό, καθώς και μεταναστών/ιστριών από πολλές χώρες και κοινότητες -κύρια της Αφρικής- ήταν επίσης εντυπωσιακή. Όχι μόνο στη συζήτηση για το BLM, αλλά σε όλες τις κουβέντες. Όλοι και όλες παρακολουθούσαν οργανωμένα και με πολλή προσοχή, ενώ πολλοί και πολλές πήραν το λόγο για να εκφράσουν τις απόψεις τους για όλα τα θέματα.

«Ήταν μια πολύ ενθαρρυντική εμπειρία, μας δίνει ελπίδα ότι έχουμε ανθρώπους γύρω μας που μας βοηθούν και που πιέζουν το σύστημα να αποδέχεται τους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο», μας είπε ο Τζοχόβα, πρόσφυγας από τη Γκάνα. «Απαιτούμε δικαιοσύνη και δικαιώματα για όλους, που μας τα πήραν βίαια και χωρίς λόγο. Προσωπικά είμαι ένα χρόνο και επτά μήνες στην Ελλάδα, έχω κάνει αίτηση ασύλου εδώ και ένα χρόνο και ακόμα περιμένω, ούτε τη συνέντευξη δεν έχω περάσει.Ο αγώνας μας είναι φυσικός και δίκαιος. Κανείς δεν περίμενε ότι θα γίνουν όσα έγιναν  στην Αμερική. Μπορεί να συμβεί παντού».

Το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο είχε τη δική του παρουσία στο φεστιβάλ με μια μεγάλη έκθεση βιβλίου με παλιές και νέες εκδόσεις που εξοπλίζουν το κίνημα και την Αριστερά. Πετύχαμε εκεί την Αγγελική Τσώλη, καλλιτέχνη, που μας είπε: «Παρακολούθησα τη συζήτηση για τον Ένγκελς και μου άρεσαν πολύ αυτά που άκουσα, για τις ιδέες και τη δράση του. Κοιτάω τώρα τις σχετικές εκδόσεις. Θέλω να ζω σε ένα τέτοιο πλαίσιο, θέλω να γίνουν πιο έντονες στην κοινωνία αυτές οι ιδέες, οι επαναστατικές, οι ιδέες του Ένγκελς. Είναι σημαντικό να γίνονται τέτοια φεστιβάλ με αυτές τις συζητήσεις ανοιχτά στον κόσμο, να μπορεί ο καθένας να έχει πρόσβαση. Γιατί συνήθως μόνο στις ιδέες του ανταγωνισμού και της απομόνωσης, ότι δεν υπάρχει διέξοδος, έχουμε πρόσβαση. Ενώ όλοι μαζί μπορούμε, συλλογικά, να παλέψουμε και να αλλάξουμε τα πράγματα».

Ο Μαρξισμός δεν θα μπορούσε παρά να κλείσει με όλες και όλους να τραγουδούν με υψωμένες γροθιές τη Διεθνή και στη συνέχεια να φωνάζουν «Το μέλλον μας δεν είναι ο καπιταλισμός, είναι η επανάσταση και ο σοσιαλισμός». Αλλά και ένα ακόμα σύνθημα που ξεκίνησαν οι πρόσφυγες και οι μετανάστες: «No justice, no peace!».

Λένα Βερδέ

“Μας γεμίζει αυτοπεποίθηση”

Όλες οι συζητήσεις ήταν πολύ κατατοπιστικές. Τώρα ήμουν στην κουβέντα για το επαναστατικό κόμμα και τη βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα. Είναι συζητήσεις που βοηθάνε τον κόσμο να παλέψει για κάτι καλύτερο. Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας, αλλά σίγουρα βγαίνουμε πιο δυνατοί.

Ηλέκτρα
βιολόγος, Θεσσαλονίκη

 

Στο Μαρξισμό έμαθα πράγματα που δεν τα έχω μάθει πουθενά, ούτε στο σχολείο ούτε στην καθημερινότητα. Θα με βοηθήσουν να υπερασπιστώ τα δικαιώματά μου ως εργάτης και να παλέψω για μια καλύτερη κοινωνία, με ισότητα για όλο τον κόσμο. Όλοι εμείς που είμαστε στην παραγωγή μπορούμε να φτιάξουμε τον καλύτερο κόσμο που ονειρευόμαστε. Προμηθεύτηκα και κάποια βιβλία, συγκεκριμένα το Κομμουνιστικό Μανιφέστο και το Ουτοπικός ή Επιστημονικός Σοσιαλισμός του Ένγκελς, γιατί θέλω να προχωρήσω αυτή την ιδέα και να τη μεταφέρω και σε άλλους ανθρώπους. Κόντρα σε όσα μας λένε τα ΜΜΕ και την προπαγάνδα της κάθε κυβέρνησης ότι φταίμε εμείς για τα προβλήματά μας, το κεφάλαιο είναι αυτό που μας εμποδίζει να ζήσουμε όπως μας αξίζει. Είμαι πραγματικά πολύ χαρούμενος που ήρθα, με εκπλήρωσε παραπάνω από ότι περίμενα, με έκανε να αισθανθώ ότι ήταν πολύ χρήσιμος ο χρόνος που αφιέρωσα.

Γιώργος
25χρονών, μηχανικός

 

Από όσα ακούσαμε χτες και σήμερα έχουμε μόνο θετικά σημεία. Η συζήτηση που λέει ότι η ζωή των μαύρων μετράει, η ζωή των προσφύγων μετράει είναι αυτό που λέμε κι εμείς, ότι όλες οι ζωές αξίζουν το ίδιο. Αυτές οι συζητήσεις όσο περισσότερο γίνονται τόσο θα δίνουν αυτοπεποίθηση στους πρόσφυγες και ειδικά σε μας τους μαύρους να παλέψουμε μαζί με τους σοσιαλιστές για να καταλάβουν αυτοί που έχουν την εξουσία ότι έχουμε κι εμείς δικαιώματα και αγωνιζόμαστε γι' αυτά. Προσωπικά είμαι από τις 13 Μάη του 2019 εδώ, έχω κάνει αίτηση ασύλου και περιμένω. Μας δίνετε δύναμη, χαιρόμαστε να ξέρουμε ότι υπάρχουν στην Ελλάδα άνθρωποι που πιστεύουν ότι πρέπει να μείνουμε εδώ και που χαίρονται για την παρουσία μας εδώ. Ο αγώνας θα συνεχίσει μέχρι να νικήσουμε!

Μεντάρ Νιαμάμπο
πρόσφυγας, Κογκό, στρατόπεδο Κορίνθου

 

Ήταν η πρώτη φορά που συμμετείχα σε Μαρξισμό και ένιωσα αμέσως άνετα και οικεία. Το όλο φεστιβάλ απέπνεε έναν αέρα αισιοδοξίας, διαύγειας και όρεξης για γνώση μέσω όλων των ανθρώπων που συμμετείχαν (μέλη του ΣΕK ή όχι), παρόλη την κατάσταση που βιώνουμε τον τελευταίο χρόνο με την καταμέτωπη επίθεση της κυβέρνησης της ΝΔ στις ελευθερίες μας αλλά και την επικίνδυνη υγειονομική φάση που βρισκόμαστε τους τελευταίους μήνες μέχρι και σήμερα. Αυτή η στάση μου έδωσε και μένα δύναμη και όρεξη να απολαύσω εν τέλει τις συζητήσεις που έγιναν, να ενημερωθώ για το τι γίνεται στο σήμερα τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό και να ακούσω το πλάνο αντιμετώπισης των προβλημάτων μας, που προτείνει το ΣΕΚ.

Αξιοσημείωτο είναι ότι άν και πολύς κόσμος κατέφτασε στο φεστιβάλ, τηρήθηκαν οι απαιτούμενες αποστάσεις που έπρεπε να τηρηθούν, για την προστασία του ίδιου του κόσμου. Τελικά αποχωρώντας από τον χώρο του Φεστιβάλ, έχοντας κάνει πολλές συζητήσεις και ακούσει πολλούς ομιλητές, από τη μία τους παλιούς που μεταλαμπάδευσαν τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους και από την άλλη τους νέους που μας μετέφεραν την ενέργεια και το πάθος τους για αυτό που κάνουν, μπορώ να πω ότι είμαι γεμάτος από νέες γνώσεις και προβληματισμούς. Ήταν μια ιδιαίτερη εμπειρία, από την οποία μπορεί ο καθένας μας μόνο να κερδίσει, καθώς το ίδιο το φεστιβάλ ήταν μια ωδή για τον καθημερινό αγώνα του καθενός ατομικά και συλλογικά, την γνώση, την ισότητα.

Κώστας Ζαχαρίας
φοιτητής ΠΑΔΑ