Η Άποψή μας
Ασφαλιστικό σφαγείο Χατζηδάκη: Να γίνει του Γιαννίτση!

26/4/2001, Πανεργατική απεργία ενάντια στο ασφαλιστικό του Γιαννίτση. Φωτό: Αρχείο Εργατική Αλληλεγγύη

Οι επιθέσεις στο ασφαλιστικό σύστημα και τα ταμεία ήταν πάντα αιτία πολέμου για το εργατικό κίνημα. Σε αρκετές περιπτώσεις η σύγκρουση κατέληγε στην παραίτηση του υπουργού και την μεταρρύθμιση στο συρτάρι.

Ασφαλιστικό Γιαννίτση

Ο πιο εμβληματικός ξεσηκωμός ήταν το 2001. Τότε, η κυβέρνηση Σημίτη με υπουργό Εργασίας τον Τάσο Γιαννίτση έφερε ένα νομοσχέδιο που προέβλεπε αύξηση των ορίων ηλικίας, μείωση των συντάξεων, πετσόκομμα των βαρέων κι ανθυγιεινών κλπ. Το νομοσχέδιο πατούσε σε αντίστοιχες επιθέσεις που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση του Μητσοτάκη, δέκα χρόνια πριν, όταν αύξησε τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για τους νέους ασφαλισμένους (το διασπαστικό παιχνίδι «αφορά τους νέους εργαζόμενους κι όχι τους εν ενεργεία» δεν είναι καινούργιο) και πετσόκοψε τις συντάξεις στο 44% των αποδοχών. Η επίθεση του Γιαννίτση επέκτεινε την αύξηση των ορίων ηλικίας σε όλους τους ασφαλισμένους, ενώ μέσω επανυπολογισμών μείωνε κι άλλο τις συντάξεις. 

Η κυβέρνηση έφαγε τα μούτρα της. Δύο μεγάλες πανεργατικές απεργίες βούλιαξαν τους δρόμους της Αθήνας, ο Γιαννίτσης υποβάλει την παραίτησή του και το νομοσχέδιο αποσύρεται. Έγραφε η Εργατική Αλληλεγγύη εκείνες τις μέρες: «’Οσοι βαδίσαμε στις 26 Απρίλη με εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές νιώσαμε τι σημαίνει η εργατική τάξη να βγαίνει μαζικά στο προσκήνιο και να νικάει. Οι λαοθάλασσες που πλημμύρισαν τους δρόμους εκείνη τη μέρα σημαδεύουν τη γέννηση ενός κινήματος… Όλη η εργατική τάξη βρέθηκε ενωμένη στον αγώνα. Δίπλα στους μεγάλους χώρους με τα δυνατά συνδικάτα, εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι κι εργαζόμενες από ασυνδικάλιστους χώρους. Εργάτες των ναυπηγείων πλάι πλάι με τους κούριερ, 17χρονοι μαθητές μαζί με ασπρομάλληδες. Είναι κάτι που δεν έχει ξαναγίνει τουλάχιστον εδώ και δέκα χρόνια». 

Μαγγίνας και Πετραλιά

Στο τέλος του 2007 ήρθε η σειρά του Καραμανλή με υπουργό τον Μαγγίνα να εξαπολύσουν τη δική τους επίθεση στο ασφαλιστικό, με κύρια αιχμή την ενοποίηση των ταμείων. «Οι ανακοινώσεις του Μαγγίνα είναι σκέτη πρόκληση. Μεθοδεύει περικοπές στις συντάξεις που φτάνουν το 18% στις κύριες και το 43% στις επικουρικές. Επιδιώκει αύξηση στα όρια ηλικίας που φτάνουν τα 7 χρόνια. Και επιπλέον χαρίζει δισεκατομμύρια στους καπιταλιστές όπως στον Κωστόπουλο της Άλφα Μπανκ» έγραφε η Εργατική Αλληλεγγύη τον Νοέμβρη του 2007. Οι τραπεζοϋπάλληλοι, οι γιατροί, οι εργαζόμενοι στα ΜΜΕ, οι εκπαιδευτικοί, οι ταχυδρομικοί, οι μηχανικοί και μια σειρά κλάδοι σήκωσαν το γάντι κηρύσσοντας απεργίες ενάντια στο νέο ασφαλιστικό. 

Η σύγκρουση κορυφώθηκε με μια πανεργατική απεργία - σεισμό στις 12 Δεκέμβρη, που οδήγησε το Μαγγίνα στην παραίτηση. Τη διάδοχό του Φάνη Πάλλη Πετραλιά, την υποδέχτηκαν νέες απεργίες από τα εργατικά κομμάτια που είχαν βρεθεί στην πρώτη γραμμή της μάχης ενάντια στο ασφαλστικό του Μαγγίνα. Απεργίες που κλιμακώθηκαν με νέα πανεργατική στις 13 Φλεβάρη 2008, που με τη σειρά της έβαλε τη σπίθα για νέες απεργιακές κινητοποιήσεις των εργατών σε ΔΕΗ, Λιμάνια, ΟΤΑ, Ταμεία, συγκοινωνίες και οδήγησαν στον επόμενο πανεργατικό ξεσηκωμό στις 19 Μάρτη. 

«Είναι αδύνατο να εκτιμήσει κανείς το πραγματικό μέγεθος της απεργιακής συγκέντρωσης και πορείας στην Αθήνα… Όταν η κεφαλή έφτανε στο Σύνταγμα υπήρχαν μπλοκ που μόλις εκείνη την ώρα ξεκινούσαν από το Πεδίον του Άρεως» είναι η περιγραφή της Εργατικής Αλληλεγγύης για την απεργία της 19/3/08.

 Ο απεργιακός ξεσηκωμός συνεχίστηκε και μαζί με την εξέγερση το Δεκέμβρη της ίδιας χρονιάς έδωσαν μια πρόγευση της εργατικής οργής που θα ξεδιπλωνόταν τα χρόνια των μνημονίων. Μερικούς μήνες μετά η κυβέρνηση του Καραμανλή θα ήταν παρελθόν, η Πετραλιά δεν θα εκλεγόταν καν στο κοινοβούλιο και ο ΓΑΠ θα αναλάμβανε με υποσχέσεις για κατάργηση του ασφαλιστικού νόμου. 

Τα χρόνια των Μνημονίων

Τα μνημόνια αποτέλεσαν το κατάλληλο πλαίσιο στη συνέχεια για να εξαπολυθούν οι επιθέσεις στα ταμεία και τις συντάξεις. «Το νομοσχέδιο Λοβέρδου-Κουτρουμάνη, αμέσως μετά την υπογραφή του πρώτου μνημονίου το Μάη του 2010, τα είχε όλα: μειώσεις συντάξεων και ανατροπές στον τρόπο υπολογισμού τους, αύξηση ορίων ηλικίας, τσάκισμα και συγχωνεύσεις των ταμείων, περικοπές πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, χτύπημα των γυναικών εργαζόμενων. Ενώ είχε ήδη αποφασιστεί η περικοπή της 13ης και της 14ης σύνταξης και η υποκατάστασή τους με κάποια επιδόματα», θυμίζει άρθρο στην Ε.Α λίγα χρόνια αργότερα. «Η απάντηση του εργατικού κινήματος στη γενικευμένη αυτή επίθεση ήταν τρεις γενικές απεργίες σε διάστημα ενός μήνα. Η -ιστορική πια- πανεργατική της 5ης Μάη με τα εκατομμύρια των απεργών και τους εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές σε όλη τη χώρα ενάντια στη ψήφιση του μνημονίου, είχε δημιουργήσει τις συνθήκες για την άμεση κλιμάκωση. Έτσι, εκεί που η κυβέρνηση υπολόγιζε σε ένα γρήγορο ξέσπασμα, βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν πανεργατικό ξεσηκωμό, η συχνότητα του οποίου ξεπέρασε τότε οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος». Οι απεργίες καθόρισαν το πολιτικό κλίμα εκείνης της περιόδου. Μεταφράστηκαν σε πολιτική κρίση οδηγώντας την κυβέρνηση Παπανδρέου στην κατάρρευση. Την ίδια όμως τύχη είχαν και οι επόμενοι. Η συγκυβέρνηση Παπαδήμου προχώρησε, μαζί με τα άλλα σκληρά μνημονιακά μέτρα του δεύτερου μνημόνιου, στη μεγαλύτερη λεηλασία των ασφαλιστικών ταμείων. Το περίφημο PSI, που παρουσιάστηκε ως κομμάτι κουρέματος του χρέους, στέρησε 12,5 δισεκατομμύρια ευρώ από τα ασφαλιστικά ταμεία και τα αποθεματικά τους. Αυτή η μαζική κλοπή ήταν το κέντρο της τριήμερης πανεργατικής απεργίας που πραγματοποιήθηκε στις 7, 10 και 11 Φλεβάρη του 2012 και κλιμακώθηκε στα οργισμένα συλλαλητήρια της Κυριακής 12 Φλεβάρη κάνοντας αμέσως μετά και αυτή την κυβέρνηση παρελθόν» θυμίζει η Λένα Βερδέ σε άρθρο της τον καιρό που η κυβέρνηση Τσίπρα ετοιμαζόταν να κατεβάσει τη δικιά της επίθεση στην ασφάλιση.

Ασφαλιστικό Κατρούγκαλου

 «Περισσότερα χρόνια δουλειάς και μικρότερη σύνταξη, κατάργηση του ΕΚΑΣ, σφαγιασμό των αναπηρικών συντάξεων και μείωση των επικουρικών, διπλάσιες εισφορές για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες. Αυτά βαφτίζει ως μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού η κυβέρνηση, ενώ πρόκειται για έναν νέο Αρμαγεδώνα που δεν αφήνει κανέναν αλώβητο» περιέγραφε η Άννα Κωνσταντακάκη το ασφαλιστικό του Κατρούγκαλου, με άρθρο της στην Εργατική Αλληλεγγύη το Γενάρη του 2016.

Η υποδοχή στο ασφαλιστικό του Κατρούγκαλου έγινε με μια μεγάλη πανεργατική απεργία στις 4 Φλεβάρη του 2016. Το ρεπορτάζ της Ε.Α έγραφε: «Από τον Φλεβάρη του 2012 είχε να δει τέτοια λαοθάλασσα το κέντρο της Αθήνας. Όλες οι μεθοδεύσεις να διασπαστεί ο κόσμος σε «γραβάτες» και «τραγιάσκες», αγρότες και εργάτες, νέους και παλιούς, «δημόσιους» και «ιδιωτικούς», άνεργους και εργαζόμενους απέτυχαν». H μεταρρύθμιση σερνόταν για τουλάχιστον 4 μήνες. Τελικά το έβαλε αιφνιδιαστικά στη Βουλή στις αρχές του Μάη. Οι αλλαγές του Κατρούγκαλου στο σύστημα ασφάλισης έστρωσαν το δρόμο για το νομοσχέδιο που φέρνει ο Χατζηδάκης. Μια «α λα Γιαννίτση» εργατική απάντηση μπορεί να το τσακίσει.