Η Αριστερά
3ο Συνέδριο ΣΥΡΙΖΑ: Χρειάζονται λύσεις πιο ριζικές – Όχι πιο νερωμένες

29/3, Αντιπολεμική συναυλία στα Προπύλαια. Φωτό: Στέλιος Μιχαηλίδης

Από 14 έως 17 Απριλίου θα διεξαχθεί το 3ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ. Ήδη στη Κουμουνδούρου μιλάνε για "εντυπωσιακή αύξηση της συμμετοχής για την εκλογή των 5.000 αντιπροσώπων". Ο Τσίπρας, ψηφίζοντας στην Οργάνωση Μελών (Ο.Μ.) Αμπελοκήπων, δήλωνε πως «φιλοδοξούμε να είναι ένα Συνέδριο τομής… να κάνουμε τον ΣΥΡΙΖΑ πιο μαζικό, ανανεωμένο, ελκυστικό, ισχυρό, ικανό να εμπνεύσει την κοινωνία, μαζί με την κοινωνία, για τη μεγάλη ανατροπή, τη μεγάλη νίκη στις ερχόμενες εκλογές». Η πραγματικότητα όμως απέχει και από την "ευφορία" της συμμετοχής αλλά και από τους στόχους του Συνεδρίου. 

Κατ' αρχάς, η ίδια η συμμετοχή. Όταν, αμέσως μετά τις εκλογές του 2019, ο Τσίπρας άνοιξε τη συζήτηση για το 3ο Συνέδριο, εγκαινίασε τη καμπάνια εγγραφής νέων μελών με στόχο να ξεπεράσει ο ΣΥΡΙΖΑ τα 150.000 μέλη. Στο 2ο Συνέδριο, του 2016, τα μέλη ήταν μόλις 26.000. Μετά από σχεδόν τρία χρόνια, στις 20 Μαρτίου που έκλεισαν οι κατάλογοι εγγραφής, τα μέλη ήταν μόλις 61.600. Ακόμα, όμως, και αυτή η εγγραφή νέων μελών δεν απαιτούσε κάποια κομματική διαδικασία ή/και συμμετοχή στις τοπικές οργανώσεις αλλά μπορούσε να γίνει «αυτοδίκαια», όπως χαρακτηρίστηκε, μέσω συμπλήρωσης μιας ηλεκτρονικής φόρμας στο site του ΣΥΡΙΖΑ. Για τη συγκροτημένη ένταξη των νέων μελών στις διαδικασίες των Ο.Μ., ούτε λόγος. Οι Ο.Μ. δεν γνωρίζουν καν τα "ηλεκτρονικά" μέλη που θεωρητικά ανήκουν στο δυναμικό τους και, όμως, ψήφισαν για την ανάδειξη αντιπροσώπων. 

Στις κάλπες για την εκλογή συνέδρων προσήλθαν μόλις τα 40.500 από 61.600 μέλη, με τα περισσότερα από αυτά να μην συμμετέχουν καν στις προσυνεδριακές συζητήσεις. Όταν σε μία προεκλογική περίοδο με την οργή και τους αγώνες του κόσμου ενάντια στην κυβέρνηση της ΝΔ να βρίσκονται στο κόκκινο, ένα αριστερό κόμμα που είναι αξιωματική αντιπολίτευση και διεκδικεί να κερδίσει τις εκλογές, κάνει Συνέδριο, την ύψιστη διαδικασία, μετά από 6(!) χρόνια, και η συμμετοχή των (ήδη λίγων) μελών φτάνει στο 65%, δεν το λες και επιτυχία. 

Ανάγκη

Θα περίμενε κανείς ότι η προσυνεδριακή διαδικασία θα ήταν μία εξαιρετική αφορμή για να συζητήσουν τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ, έστω και καθυστερημένα, γιατί η "πρώτη φορά αριστερά" στη κυβέρνηση έφερε μνημόνια και επιθέσεις και πώς το Κόμμα τους θα βγει, έστω και τώρα, μπροστά και θα πάρει πρωτοβουλίες για να μετατρέψει την οργή του κόσμου σε δύναμη για την ανατροπή της ΝΔ, πώς θα στηρίξουν και θα κλιμακώσουν τις εργατικές και λαϊκές αντιστάσεις και αγώνες. Όμως, αυτές οι συζητήσεις δεν έγιναν ποτέ. Όχι γιατί τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ δεν τις θέλανε ή δεν τις είχαν ανάγκη, το αντίθετο, αλλά γιατί και η "προεδρική" ηγεσία και η αντιπολίτευση "ομπρέλα" δεν είχαν τέτοιο προσανατολισμό. 

Αυτό που κυριάρχησε στην προσυνεδριακή περίοδο ήταν η σύγκρουση πάνω στην πρόταση του Τσίπρα για εκλογή του Προέδρου και της ΚΕ όχι από το ίδιο το Συνέδριο αλλά απ' ευθείας από τα μέλη σε νέες εκλογές στις 15 Μαΐου. Μία πρόταση που στην ουσία ακυρώνει το ίδιο το Συνέδριο και μετατρέπει τον ΣΥΡΙΖΑ σε ένα Κόμμα που η ηγεσία του θα είναι ανεξέλεγκτη, πλήρως απαλλαγμένη από το να "ακούει" τα οργανωμένα μέλη και κυρίως να λογοδοτεί σε αυτά. 

Φανταστείτε ένα Συνέδριο με 5.000(!) συνέδρους όπου, θεωρητικά, θα συζητάνε για τρεις μέρες, θα λαμβάνουν (τις όποιες) αποφάσεις, αλλά η εκλογή της ηγεσίας που, θεωρητικά, είναι υπεύθυνη για την υλοποίηση αυτών των αποφάσεων θα γίνει σε ένα μήνα και με διαφορετικό εκλεκτορικό Σώμα γιατί οι εγγραφές μελών, με δικαίωμα ψήφου για την εκλογή του Προέδρου, θα συνεχιστούν μέχρι την παραμονή της εκλογής. 

Το ερώτημα είναι γιατί ο Τσίπρας κάνει αυτή την οργανωτική αλλαγή. Ο ίδιος, και η ηγετική του ομάδα, χρησιμοποιεί τα επιχειρήματα για "εσωκομματική δημοκρατία και αμεσοδημοκρατική λειτουργία χωρίς τους μηχανισμούς των συνιστωσών που κρατούσαν το ΣΥΡΙΖΑ σε παράλυση και στο 3%" και της "διεύρυνσης μέσω του ανοίγματος του ΣΥΡΙΖΑ στην κοινωνία που θα καλύψει το κενό ενός κόμματος εξουσίας με λίγα μέλη". Και τα δύο επιχειρήματα είναι υποκριτικά. 

Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε ξεμπερδέψει με τις "συνιστώσες" ήδη από το 1ο Συνέδριο, το 2013, και μετά την εκλογική επιτυχία του 27% στις εκλογές του 2012, όπου οι συγκλονιστικοί αγώνες στα χρόνια των μνημονίων και η μαζική στροφή προς τ’ αριστερά της εργατικής τάξης και της νεολαίας τροφοδότησαν την εκλογική άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ, από το 4,5% σε αυτές του 2009. Τότε μετατράπηκε σε "ΣΥΡΙΖΑ των μελών και όχι των συνιστωσών" με όλες τις οργανωμένες ομάδες στο εσωτερικό του να δίνουν "λευκή επιταγή" στο Τσίπρα. Και τι ακολούθησε; Ποια κρίσιμη πολιτική απόφαση, από τη συγκυβένηση με τους ΑΝΕΛ μέχρι τη μετατροπή του ΟΧΙ σε ΝΑΙ και το 3ο μνημόνιο, συζητήθηκε στις Ο.Μ.; Καμία. Το ίδιο και τώρα που είναι στην αντιπολίτευση. 

Το ίδιο ισχύει και για τη "διεύρυνση". Προς τα πού κοιτάει τη διεύρυνση του ΣΥΡΙΖΑ ο Τσίπρας; Προς τον κόσμο που δίνει μάχες; στους απεργούς; στους φοιτητές; στο αντιπολεμικό κίνημα που φωνάζει να φύγει το ΝΑΤΟ; στο περιβαλλοντικό κίνημα ενάντια στις εξορύξεις και στις ΒΑΠΕ; Όχι, βέβαια. Όπως, σωστά, τονίζει η αντιπολίτευση στο ΣΥΡΙΖΑ: "Ο ΣΥΡΙΖΑ κατανάλωσε πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο, σε μια περίοδο πολλαπλών κρίσεων, διεκδικώντας ένα κοινωνικά άμορφο και πολιτικά απροσδιόριστο εκλογικό κοινό, το λεγόμενο πολιτικό κέντρο, δημιουργώντας ασάφεια όσο αφορά την ταυτότητα του". 

Πέρασμα

Το πέρασμα από τον "ΣΥΡΙΖΑ των μελών" στον "ΣΥΡΙΖΑ των φίλων" είναι η οργανωτική έκφραση του περάσματος από τον ΣΥΡΙΖΑ της "αριστερής κυβέρνησης" στον ΣΥΡΙΖΑ της "προοδευτικής διακυβέρνησης" που θα συνεργαστεί με το ΚΙΝΑΛ του Ανδρουλάκη και θα φτάσει μέχρι τις παρυφές της "καραμανλικής" δεξιάς έχοντας πρότυπο τον "σύντροφο Σολτς" που πέτυχε την ανάκαμψη του SPD στη Γερμανία και έφτιαξε κυβέρνηση μαζί με τους Φιλελεύθερους και τους Πράσινους. Είναι μία συνεχόμενη δεξιά στροφή. 

Μπορεί να υψώνει τους αντιπολιτευτικούς τόνους αλλά, προγραμματικά, οι κορώνες κατά του νεοφιλελευθερισμού όχι μόνο δεν μεταφράζονται σε κανένα αντικαπιταλιστικό μέτρο αλλά, πολλές φορές, παρέχουν συναίνεση στη κυβέρνηση της ΝΔ. 

Τοποθετήσεις κατά του πολέμου στην Ουκρανία αλλά στήριξη της ΕΕ, του ΝΑΤΟ, της ελληνικής εμπλοκής, παρουσία στην ομιλία Ζελένσκι στη Βουλή. Πλήρης ευθυγράμμιση στον ελληνοτουρκικό ανταγωνισμό για τις ΑΟΖ, για τον άξονα με το Ισραήλ και για τις θηριώδεις «αμυντικές» δαπάνες. Καταγγελίες για την ακρίβεια, αλλά κουβέντα για κρατικοποίηση των εταιριών ενέργειας, για την έξοδο από το χρηματιστήριο ενέργειας. Ο πληθωρισμός καλπάζει και τρώει τα μεροκάματα αλλά δεν ζητάει, καν, την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή των μισθών που υποσχόταν το ΠΑΣΟΚ πριν από 40 χρόνια. Ευαισθησίες κατά του ρατσισμού αλλά στήριξη για τον φράχτη στον Έβρο, κουβέντα για τα δολοφονικά push-backs του Λιμενικού και της Frontex και για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των προσφύγων. Η Ελλάδα είναι πρώτη στη Δύση σε νεκρούς από την πανδημία, σε σχέση με τον πληθυσμό της, αλλά ο Τσίπρας διέγραψε τον Κουρουμπλή από την Κ.Ο γιατί είπε στη Βουλή αυτό που λέει ο όλος ο κόσμος, ότι πρόκειται για κυβέρνηση δολοφόνων. Αυτός ο κατάλογος δεν έχει τέλος.

Δεν είναι μόνο η δεξιά στροφή είναι ότι και κινηματικά, ο ΣΥΡΙΖΑ βαράει «σιωπητήριο». Τα απεργιακά συλλαλητήρια, στις 6 Απρίλη, βούλιαξαν το κέντρο της Αθήνας αλλά ο Τσίπρας και η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο δεν ήταν παρών, έστω και συμβολικά, αλλά και οι συνδικαλιστικές του δυνάμεις αρνούνται, ακόμα, να δώσουν απεργιακή συνέχεια στην ΓΣΕΕ, στην ΑΔΕΔΥ, στο ΕΚΑ.

Υπάρχει ελπίδα στην εσωκομματική αντιπολίτευση του ΣΥΡΙΖΑ; Η απάντηση είναι όχι. Μπορεί στα λόγια, και όχι πάντα, να ακούγονται αριστερότεροι του Τσίπρα, πράγμα που δεν είναι και τόσο δύσκολο, αλλά επί της ουσίας έχουν στηρίξει και συνεχίζουν να στηρίζουν όλο το πολιτικό σχέδιο Τσίπρα. Δεν υπήρχε ούτε μία διαφοροποίηση από την ηγεσία και σε οποιοδήποτε σημαντικό σε όλη τη διάρκεια που ο ΣΥΡΙΖΑ είναι στην αντιπολίτευση. Όταν τη γραμμή της εσωκομματικής αντιπολίτευσης την δίνει ο Τσακαλώτος μαζί με τον Παπαδημούλη τότε δεν μπορείς να περιμένεις και πολλά. Αντίθετα, την οδηγούν να συρρικνώνεται οργανωτικά (στο 20 - 30% των συνέδρων), πολιτικά να είναι εύκολη λεία για τον Τσίπρα και να απογοητεύει ότι αριστερό κόσμο έχει απομείνει στο ΣΥΡΙΖΑ.  

Η απάντηση στη κυβέρνηση της ΝΔ και στη πολλαπλή κρίση του συστήματος είναι έξω από το ΣΥΡΙΖΑ. Όπως γράφει και η απόφαση της πρόσφατης Συνδιάσκεψης του ΣΕΚ: "Στα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει, αν κάτι αποδείχθηκε, είναι ότι η κρίση του συστήματος είναι πολύ πιο βαθιά και πολύπλευρη και απαιτεί λύσεις πιο ριζικές- όχι πιο νερωμένες. Το 2015 και σε όλα τα χρόνια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ αποδείχθηκε ότι ο συμβιβασμός με τους εκβιασμούς των δανειστών δεν φέρνει ούτε ανάπτυξη ούτε κοινωνική δικαιοσύνη. Η λεγόμενη μεσαία τάξη δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας της ταξικής πάλης, ούτε καν εκλογικά. Λέγεται μεσαία επειδή είναι στρυμωγμένη ανάμεσα στις δυο βασικές τάξεις του σημερινού συστήματος. Ο ένας πόλος του βασικού δίπολου, η άρχουσα τάξη του καπιταλισμού βρίσκεται σε πολύπλευρη κρίση. Είναι ευκαιρία για τον άλλο πόλο, την εργατική τάξη, να προχωρήσει επιθετικά και να σαρώσει τους συσχετισμούς".