Καταδικαστική, και με αναγνώριση του ρατσιστικού κινήτρου, ήταν η απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Μυτιλήνης για τους δράστες του πογκρόμ του 2018 στην πλατεία Σαπφούς σε βάρος εκατοντάδων προσφύγων που διαμαρτύρονταν για τις συνθήκες κράτησης στο «κολαστήριο» της Μόριας. Παρά την πρωτοφανή καθυστέρηση έξι χρόνων στη διεξαγωγή της δίκης, αλλά και τη σταδιακή υποβάθμιση του κατηγορητηρίου με αφαίρεση/μετατροπή των κακουργηματικών πράξεων, οι 21 από τους 27 συνολικά κατηγορούμενους κρίθηκαν ένοχοι για σειρά αδικημάτων (επικίνδυνη σωματική βλάβη, διακεκριμένη διατάραξη κοινής ειρήνης, απειλή κ.α), σε κάποια από τα οποία αποδώθηκαν ρατσιστικά χαρακτηριστικά.
Η Έλλη Κριωνά Σαράντη, δικηγόρος και νομική συντονίστρια της οργάνωσης HIAS Ελλάδος η οποία εκπροσώπησε τα θύματα, μας είπε: «Θεωρούμε ότι είναι μια πολύ σημαντική απόφαση διότι κατάγνωση ρατσιστικού κινήτρου δεν έχουμε ξαναδεί στη Λέσβο και γενικά το βλέπουμε σπάνια στα σύνορα. Στην υπόθεση του Έβρου για παράδειγμα που επίσης εκδικάστηκε πρόσφατα [σ.σ. κατά των αυτόκλητων “σερίφηδων”-“κυνηγών κεφαλών” που φυλάκισαν πρόφυγες στις περσινές πυρκαγιές αναρτώντας βίντεο και κατηγορώντας τους ως εμπρηστές] δεν έγινε δεκτό το ρατσιστικό κίνητρο στην καταδικαστική απόφαση.
Να θυμίσουμε ότι μιλάμε για πολύ σοβαρή οργανωμένη ρατσιστική επίθεση σε βάρος Αφγανών προσφύγων στην κεντρική πλατεία της Μυτιλήνης στις 22 Απρίλη 2018 που κράτησε μέχρι τις 5 το πρωί περίπου της επόμενης μέρας. Οι Αφγανοί διαμαρτύρονταν εκεί ήδη από τις προηγούμενες μέρες, κυρίως γιατί είχε πεθάνει ένας συμπατριώτης τους το οποίο απέδιδαν σε ελλειπή παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στη Μόρια κι αυτό ήταν γνωστό στους ντόπιους “αγανακτισμένους”. Το κάλεσμα έγινε από τη λεγόμενη Πατριωτική Κίνηση, που είχε μια κλειστή ομάδα στο facebook, με ρατσιστικές και φασίζουσες ιδέες αλλά και πρότερη δράση στο νησί κατά προφύγων/μεταναστών, δημοσιογράφων που κατά τη γνώμη τους έγραφαν φιλοπροσφυγικά κείμενα, αλληλέγγυων πολιτών.
Αρχικά παρατάχτηκαν απέναντι από τους πρόσφυγες με λεκτικές πιο πολύ επιθέσεις, στη συνέχεια όμως άρχισαν να πετάνε αντικείμενα, πίσω από τον κλοιό που είχε δημιουργήσει ανάμεσά τους η αστυνομία. Η επίθεση όλο και επιδεινωνόταν κατά τη διάρκεια της νύχτας, με γυάλινα μπουκάλια, φωτοβολίδες, κροτίδες, πέτρες, μάρμαρα, ό,τι έβρισκαν μπροστά τους. Κι όχι απλά δεν έφευγαν όταν τους απωθούσε η αστυνομία, αλλά ανασυντάσσονταν στα γύρω στενά και επέστρεφαν ή επιτίθονταν από διάφορα σημεία γύρω από την πλατεία. Κυνηγούσαν πρόσφυγες που είχαν μεταφερθεί σε παρακείμενες καφετέριες για πρώτες βοήθειες από εθελοντές γιατρούς και οργανώσεις, δεν επέτρεπαν στα ασθενοφόρα να φτάσουν.
Σκοπός η εξόντωση
Ήταν φανερό ότι σκοπός τους δεν ήταν να τους απομακρύνουν από την πλατεία, όπως υποστήριξε η υπεράσπιση, αλλά να τους εξοντώσουν. Μαζί με πρόσφυγες τραυματίστηκαν και αλληλέγγυοι, πχ μια κοπέλα με τούβλο στο κεφάλι, μια άλλη με πέτρα στο μάτι, είχε γίνει λόγος τότε για περίπου 30 άτομα με ανοιγμένα κεφάλια ή άλλα τραύματα. Να σημειώσουμε επίσης ότι οι πρόσφυγες ήταν οι πρώτοι που συνελήφθησαν, με 120 από αυτούς καθώς και 2 αλληλέγγυους να αντιμετωπίζουν μετά κατηγορίες για στάση, αντίσταση, κατάληψη δημοσίου κτήματος. Στο δικαστήριο, που έγινε τον Μάη του 2019 κι εκπροσωπήσαμε τους κατηγορούμενους μαζί με το Legal Center Lesvos, αθώωθηκαν.
Τονίζουμε ότι φτάσαμε στο δικαστήριο με τεράστια καθυστέρηση, χωρίς τα κακουργήματα και τον αντιρατσιστικό νόμο -που υπήρχε αρχικά και είναι διαφορετικό από το ρατσιστικό κίνητρο καθώς αφορά τη δημόσια υποκίνηση σε βία που στη συγκεκριμένη περίπτωση ίσχυε ξεκάθαρα από το κάλεσμα της Πατριωτικής Κίνησης που ήταν δημόσιο και έλεγε “όλοι στην πλατεία”, “έτοιμοι για όλα” κλπ. Παρόλα αυτά, δεδομένων των περιστάσεων και ότι σπανίως, όπως είπαμε, βλέπουμε να αναγνωρίζεται το ρατσιστικό κίνητρο, είναι μια πολύ δυνατή απόφαση.
Δίνει ένα ισχυρό μήνυμα κατά της ατιμωρησίας και ουσιαστικά αμφισβητεί το αφήγημα, το οποίο ακούσαμε ως υπερασπιστική γραμμή και στο δικαστήριο, ότι όλα τα προκάλεσαν οι πρόσφυγες ή ότι τέλος πάντως δικαιολογείται ο “αγανακτισμένος” Έλληνας να ενεργεί βίαια όταν μαζεύονται πολλοί πρόσφυγες και μετανάστες στην πόλη “του” και την κεντρική πλατεία “του”. Να πούμε τέλος ότι φτάσαμε εδώ χάρη στη βοήθεια πάρα πολύ κόσμου που δούλεψε για την υπόθεση».