Διεθνή
Βαθαίνει η κρίση στην Τουρκία
Συγκέντρωση στη Σμύρνη μετά τη βομβιστική επίθεση
Ποιος ευθύνεται για το φριχτό μακελειό στην Άγκυρα; Ο Ταγιπ Ερντογάν και ο Αχμέτ Νταβούτογλου, ο πρόεδρος και ο πρωθυπουργός της χώρας, έτρεξαν να ρίξουν τις ευθύνες στους “τρομοκράτες” από όπου και αν προέρχονται: σε μια συνέντευξη τύπου αμέσως μετά την επίθεση ο Νταβούτογλου δήλωσε προκλητικά ότι “από ότι φαίνεται είχαν ενεργό ρόλο στις εκρήξεις τόσο το ISIS (το Ισλαμικό Κράτος) όσο και το PKK (το παράνομο κουρδικό κόμμα της Τουρκίας)”. Ένα μεγάλο μέρος, όμως, της κοινής γνώμης θεωρεί την ίδια την κυβέρνηση, ηθικά τουλάχιστον, υπεύθυνη για τη σφαγή.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα των τουρκικών εφημερίδων (που στηρίζονται σε διαρροές της αστυνομίας) οι δράστες της διπλής επίθεσης αυτοκτονίας της Άγκυρας ήταν δυο νέοι από την Αντιγιαμάν, μια μικρή πόλη της νοτιοανατολικής Τουρκίας: ο Γιούνους Εμρέ Αλογκόζ και ο Ομέρ Ντενίζ Ντουντάρ. Ο Γιούνους είναι αδελφός του Σεϊχ Αμπτουραμάν Αλογκόζ, του δράστη (σύμφωνα με την τουρκική αστυνομία πάντα) της πολύνεκρης επίθεσης (33 νεκροί) στην πόλη Σουρούκ τον περασμένο Ιούλη. Και οι τρεις ανήκαν σε μια ακραία τζιχαντιστική οργάνωση με στενούς δεσμούς με το Ισλαμικό Κράτος.
“Το 2013”, γράφει ο ανταποκριτής της εφημερίδας Financial Times στην Τουρκία, “ο πατέρας του Ντουντάρ είχε ειδοποιήσει την αστυνομία ότι οι δυο δίδυμοι γιοί του είχαν πάει στη Συρία για να πολεμήσουν στο πλευρό των τζιχαντιστών. Όταν γύρισαν ζήτησε από την αστυνομία να συλλάβει τον Ομέρ Ντενίζ... Η κόρη του έστειλε επιστολές στον πρόεδρο και τον πρωθυπουργό ζητώντας βοήθεια...” Η αστυνομία όμως αδιαφόρησε, σε πλήρη αντίθεση με περιπτώσεις που αφορούν το PKK. Μετά τις διαρροές αυτές ο Ερντογάν απαίτησε την παραίτηση των αρχηγών της αστυνομίας. Αλλά οι παραιτήσεις δεν τον απαλλάσσουν από τις ευθύνες.
Ο Ερντογάν ήταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια το πρότυπο του “πετυχημένου ηγέτη”. Οικονομικά η Τουρκία κατάφερε όχι μόνο να αποφύγει τις συνέπειες της κρίσης που χτύπησε τον πλανήτη το 2007-8 αλλά και να πετύχει πρωτοφανείς ρυθμούς ανάπτυξης. Πολιτικά κατάφερε να βάλει στο περιθώριο το διαβόητο “συμβούλιο των στρατηγών” που κινούσε τα νήματα στη χώρα από την εποχή της χούντας του Εβρέν του 1980.
Τα πρώτα χρόνια
Οι σχέσεις της κυβέρνησης με τους Κούρδους βελτιώθηκαν θεαματικά τα πρώτα χρόνια της εξουσίας του: το Μάρτη του 2013 ο Αμπτουλάχ Οτσαλάν, ο φυλακισμένος ηγέτης του PKK ανήγγειλε τον τερματισμό του πολέμου ανάμεσα στους Κούρδους και το τουρκικό κράτος. Το AKP, το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, το κόμμα του Ερντογάν κέρδιζε, χωρίς δυσκολία, τη μια εκλογική μάχη μετά την άλλη. Η Τουρκία, σε αντίθεση με τους γείτονές της στη Μέση Ανατολή, φάνταζε σαν μια όαση σταθερότητας, ασφάλειας και ανάπτυξης.
Τώρα όμως όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν: η οικονομία κλυδωνίζεται, οι εργαζόμενοι και η νεολαία βρίσκονται (από την εποχή της εξέγερσης στο Πάρκο Γκεζί) σε αναβρασμό, οι Κούρδοι έχουν ξεσηκωθεί, η τρομοκρατία του Ισλαμικού Κράτους έχει φτάσει μέχρι την Άγκυρα και ο στρατός και η αστυνομία έχουν επιστρέψει στις συνηθισμένες τους πρακτικές της ανεξέλεγκτης βίας και καταστολής. Στις εκλογές του περασμένου Ιούνη το AKP έχασε την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή ενώ το φιλοκουρδικό, αριστερό Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP) κατάφερε να περάσει το όριο του 10% και να κερδίσει 80 έδρες. Το αποτέλεσμα ήταν να μην μπορεί να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση. Οι επαναληπτικές εκλογές έχουν οριστεί για την 1η Νοέμβρη.
Την περασμένη εβδομάδα η Άνγκελα Μέρκελ επισκέφθηκε επίσημα την Άγκυρα. Τυπικά η Τουρκία είναι εδώ και αρκετά χρόνια “υποψήφιο μέλος” της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην πράξη η ΕΕ της έχει κλείσει την πόρτα -και η Μέρκελ έχει παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτόν τον αποκλεισμό. Τώρα, όμως, δηλώνει ξαφνικά έτοιμη να αναθερμάνει τις συνομιλίες. Η επίσκεψη, δέκα μέρες πριν από τις εκλογές ήταν ένα μεγάλο δώρο για τον Ερντογάν και τον Νταβούτογλου. Παρά τη βοήθεια αυτή, όμως, οι πιθανότητες να κερδίσουν την απόλυτη πλειοψηφία -που θα τους εξασφαλίσει τη δυνατότητα να επιβάλλουν τις συνταγματικές αλλαγές που ονειρεύονται- είναι μικρές.
Βρόμικο παζάρι
Δυο βρόμικες λέξεις κρύβονται πίσω από την ξαφνική “αγάπη” της Μέρκελ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Τουρκία του Ερντογάν. Η πρώτη είναι η λέξη “ρατσισμός”.
Η Τουρκία φιλοξενεί σήμερα 2,2 εκατομμύρια πρόσφυγες -κύρια από τη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Η πλειοψηφία αυτών των ανθρώπων ζει μέσα σε απερίγραπτες συνθήκες. Για ένα πολύ μεγάλο κομμάτι από αυτούς το όνειρο τους είναι ένα: να φύγουν από την Τουρκία και να φτάσουν σε κάποια από τις πλούσιες χώρες της κεντρικής Ευρώπης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση τους αντιμετωπίζει, χρόνια τώρα, σαν “μίασμα” και “απειλή”. Το φετινό καλοκαίρι αυτή η ρατσιστική προπαγάνδα κατέρρευσε μέσα στο τεράστο κύμα αλληλεγγύης που ξεσηκώθηκε στο πλευρό των προσφύγων. Η συνηθισμένη πρακτική της “αναχαίτισης” έχει καταστεί πολιτικά προβληματική. Ο άμεσος στόχος της επίσκεψης της Μέρκελ στην Άγκυρα, ήταν για να παζαρέψει με την κυβέρνηση του Νταβούτογλου τα ανταλλάγματα για την αναχαίτισή τους από τις τουρκικές αρχές, πριν δοκιμάσουν να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποσχέθηκε ήδη στην Τουρκία βοήθεια και η διαπραγμάτευση έχει μόλις αρχίσει με τον Ερντογάν να ζητάει ανάμεσα στα άλλα την απέλαση πίσω στην Τουρκία των Κούρδων “τρομοκρατών” που έχουν πάρει άσυλο στην Ευρώπη. Και τα τρία δισεκατομμύρια, λέει, δεν φτάνουν ούτε για ένα χρόνο...
Η δεύτερη βρόμικη λέξη που κρύβεται πίσω από τη στήριξη που προσφέρει η ΕΕ στον Ερντογάν είναι η λέξη “ιμπεριαλισμός”. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας, οι βομβαρδισμοί των κάθε λογής συμμαχιών “των προθύμων” και οι άλλες δυτικές επεμβάσεις έχουν βυθίσει στο χάος ένα μεγάλο κομμάτι της Μέσης Ανατολής. Η Τουρκία είναι το “βόρειο σύνορο” αυτής της αναταραχής. Η προοπτική της αποσταθεροποίησης της είναι εφιαλτική για τις δυτικές Μεγάλες Δυνάμεις. Και παρά τις δυσκολίες του, ο Ερντογάν εξακολουθεί, στα μάτια των ηγετών τους να αποτελεί τη μοναδική αξιόπιστη προοπτική για την Τουρκία. Και ας βομβαρδίζουν τα τουρκικά μαχητικά τις θέσεις των Κούρδων -οι οποίοι πολεμούν σε συνεργασία με τις ΗΠΑ και την ΕΕ και αυτοί ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος. Τι είναι μερικές εκατοντάδες ή ακόμα και χιλιάδες Κούρδοι νεκροί μπροστά στην ιμπεριαλιστική κυριαρχία; Παράπλευρες απώλειες...
Δεν πέρασε ο τρόμος
Η βομβιστική επίθεση στην Αγκυρα την περασμένη βδομάδα έβαλε στο στόχαστρο τρία πράγματα: Τον αγώνα του Κουρδικού Λαού. Την ενότητα των Τούρκων και Κούρδων εργατών. Τη δυνατότητά μας να διαδηλώνουμε μαζικά για την ειρήνη. Είναι βέβαιο ότι στόχευε να δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα τρόμου.
Αλλά η απάντηση σε αυτό ήταν φανταστική. Το Σάββατο το βράδυ η Istiklal Caddesi ήταν γεμάτη από ακτιβιστές που διαδήλωναν για να καταγγείλουν ότι το κράτος είναι υπεύθυνο για τις δολοφονίες και είναι ο πραγματικός δολοφόνος.
Τη Δευτέρα και την Τρίτη δύο εργατικές ομοσπονδίες η DISK και η KESK κατέβηκαν σε απεργία. Η απεργία συνοδεύτηκε από ένα αυθόρμητο κίνημα από τα κάτω με μαζικές διαδηλώσεις σχεδόν σε κάθε πόλη της Τουρκίας και ένα μεγάλο κύμα φοιτητικών διαμαρτυριών και αποχών από τα μαθήματα.
Οι μεταλλεργάτες που οι απεργίες τους είχαν κριθεί παράνομες τον Ιανουάριο ξανακατέβηκαν σε απεργία. Οι μαθητές σε εκατό γυμνάσια βγήκαν στο δρόμο για να απαιτήσουν ειρήνη. Σε κάθε πλατεία στο κέντρο κάθε πόλης έγιναν διαδηλώσεις. Μερικά πανεπιστήμια αναγκάστηκαν να κηρύξουν αργία τη Δευτέρα γιατί φοβόντουσαν ότι οι διαμαρτυρίες και οι αποχές μπορούν να βγουν εκτός ελέγχου. Χιλιάδες πήραν μέρος στις κηδείες κάθε μάρτυρα του αγώνα.
Ετσι, αντί για τρόμο και πανικό, όλοι έχουν την αίσθηση ότι το κλίμα είναι κλίμα αντίστασης. Εκατοντάδες χιλιάδες βρέθηκαν στους δρόμους.
Αυτό είναι το τρίτο μεγάλο κύμα διαδηλώσεων τα τελευταία δύο χρόνια μετρώντας από το κίνημα για το πάρκο Γκεζί. Το πρώτο ήταν όταν πέθανε ο Μπερκίν Ελβάν. Και το δεύτερο όταν οι 301 ανθρακωρύχοι στη Σόμα έχασαν τη ζωή τους.
Αυτό δείχνει ότι το πνεύμα της αντίστασης στο πάρκο Γκεζί είναι ζωντανό και οι αγωνιστές που βρέθηκαν εκεί μπορούν να παλέψουν για ευρύτερα αιτήματα. Η κατάσταση καταδεικνύει την ανάγκη για μια πολιτική εναλλακτική λύση που να απευθυνθεί στις μάζες. Εχουμε το HDP στο κοινοβούλιο που θέτει αυτά τα αιτήματα. Αλλά χρειάζεται επίσης να χτίσουμε ένα αντικαπιταλιστικό μπλοκ που να παλέψει στρατευμένα στους δρόμους, τους χώρους εργασίας και τα πανεπιστήμια.
Οζάν Τεκίν, DSiP
(Επαναστατικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα)

