Διεθνή
Τραμπ - Παγιδευμένος στον βάρβαρο πόλεμο που ξεκίνησε

28 Μάρτη, Ατλάντα. Το πανό γράφει: «Όχι στον πόλεμο, όχι στην ICΕ, Γενική απεργία την 1η Μάη». Φωτό: CBS News

Ξεκινώντας τον ιμπεριαλιστικό του πόλεμο ενάντια στο Ιράν ο Τραμπ έλεγε ότι ο στόχος του ήταν να προκαλέσει κρίση και ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Μόλις πέντε εβδομάδες μετά βρίσκεται ο ίδιος αντιμέτωπος με μια βαθιά πολιτική κρίση στην καρδιά του παγκόσμιου καπιταλισμού, κρίση που θα μπορούσε να συγκριθεί μόνο με αυτήν που προκάλεσε ο πόλεμος στο Βιετνάμ. Μπροστά μας εξελίσσεται ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένας βάρβαρος ιμπεριαλιστικός πόλεμος όχι μόνο μπορεί αλλά και πρέπει, όπως σημείωνε ο Λένιν στις αρχές του περασμένου αιώνα, να μετατραπεί σε ταξικό πόλεμο ενάντια στα αφεντικά του πλανήτη.

Μια μεγάλη διαφορά είναι ότι στο Βιετνάμ χρειάστηκε να περάσουν πέντε χρόνια πολεμικής εμπλοκής και χιλιάδες αμερικάνοι νεκροί φαντάροι για να αρχίσει αυτό να συμβαίνει. Σήμερα, χρειάστηκε μόλις ένας μήνας από τις 28 Φλεβάρη στις 28 Μάρτη για να πραγματοποιηθεί η μεγαλύτερη κινητοποίηση σε ολόκληρη την ιστορία των ΗΠΑ με εννέα εκατομμύρια ανθρώπους να διαδηλώνουν ταυτόχρονα σε όλες τις ΗΠΑ - και άλλο ένα εκατομμύριο να διαδηλώνει στους δρόμους του Λονδίνου, της Ρώμης του Παρισιού και των άλλων ευρωπαϊκών πόλεων. 

Ο Τραμπ και μαζι του ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός έχει πιαστεί στην φάκα που ο ίδιος έστησε σε μια ακόμη απόπειρα να αποκαταστήσει την τρεκλίζουσα αμερικάνικη ηγεμονία στον πλανήτη, με ένα «σύντομο πόλεμο» στη Μέση Ανατολή -παρά τις αποτυχίες των δύο προηγούμενων αποπειρών στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Αλλά το τουλάχιστον ατυχές σχέδιο να γίνει «σε τέσσερις-πεντε μέρες» το Ιράν η Βενεζουέλα της Μέσης Ανατολής δεν λειτούργησε. Κι έτσι τώρα ο Τραμπ και μαζί του ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός βρίσκεται σε μια μέγγενη. 

Από τη μια πιέζεται να κλιμακώσει τον πόλεμο προκειμένου να δείξει μια πραγματική μερική ή έστω πλασματική «νίκη» προκειμένου να διασώσει το γόητρο του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Και από την άλλη πιέζεται να τον σταματήσει καθώς κάθε μέρα πολέμου που περνάει απειλεί να βυθίσει τον αμερικάνικο και μαζί του τον παγκόσμιο καπιταλισμό σε μια ολοένα και βαθύτερη οικονομική, πολιτική, κοινωνική κρίση:

Η τιμή του πετρελαίου ανέβηκε ξανά στα 116 δολάρια το βαρέλι με τον επικεφαλής του American Petroleum Institute να δηλώνει ότι η «η μόνη πραγματική λύση» είναι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα βιώνει τις «χειρότερες διαταραχές των τελευταίων 80 ετών» προειδοποίησε η επικεφαλής του ΠΟΕ. Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ και σε όλο τον κόσμο θα υπερδιπλασιαστεί μέχρι το τέλος της χρονιάς. Με το που άνοιξαν τα χρηματιστήρια την περασμένη Δευτέρα όλοι οι δείκτες του αμερικάνικου χρηματιστηρίου συνέχισαν να κατρακυλούν παρασέρνοντας παντού τις αγορές. (Στην Ελλάδα η κεφαλαιοποίηση της αγοράς υποχώρησε κατά 17 δισ. ευρώ σε ένα μήνα). Προκειμένου να συγκρατήσουν τις τιμές, οι ΗΠΑ, μετά το ιρανικό, εκδώσαν απαλλαγή διάρκειας 30 ημερών από τις κυρώσεις και στο ρωσικό πετρέλαιο με την Ινδία, την Ταϊλάνδη, τις Φιλιππίνες, την Ινδονησία, το Βιετνάμ και άλλες χώρες να σπεύδουν να κλείσουν συμφωνίες για αγορά ρωσικού πετρελαίου.  

Οι καθημερινές αντιφατικές δηλώσεις του Τραμπ περί πολέμου και ειρήνης, καθώς μένει μια εβδομάδα μέχρι τη λήξη του τελεσίγραφου που έχει αποστείλει στο Ιράν, για τις 6 Απρίλη (να συναινέσει στα «15 σημεία» που έχει θέσει αλλιώς θα βομβαρδίσει όλες τις υποδομές του) δεν έχουν να κάνουν απλά με την «ιδιοσυγκρασία» του αλλά με το τεράστιο αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει το οποίο εντείνεται από την έλλειψη συνεργασίας εκ μέρους του Ιράν.  

Το ιρανικό καθεστώς έχει αντιληφθεί ότι, παρά την αμερικανοϊσραηλινή υπεροπλία, έχει το πάνω χέρι σε αυτόν τον πόλεμο και αρκετά εργαλεία: τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, τη δυνατότητά του να απαντάει στα χτυπήματα σε μια μεγάλη ακτίνα -κάνοντας το δικό του πρόβλημα, πρόβλημα της Μέσης Ανατολής και ολόκληρου του πλανήτη. Και κυρίως έχοντας τη γνώση ότι αν οι ΗΠΑ επιχειρήσουν να εμπλακούν σε ένα μακρύ χερσαίο πόλεμο δεν πρόκειται να πετύχουν στο Ιράν κάτι παραπάνω από αυτό που πέτυχαν στο Αφγανιστάν εναντίον των Ταλιμπάν και των ταπεινών τους καλάζνικοφ. 

Άσσος στο μανίκι

Οι δύο συμβολικές ρίψεις πυραύλων από τους Χούθι στην Υεμένη προς το Ισραήλ και κυρίως η απειλή τους ότι θα κλείσει ξανά τα στενά Μπαμπ Ελ Μαντέμ στην Ερυθρά Θάλασσα -αν στον πόλεμο εμπλακούν άμεσα η Σαουδική Αραβία ή άλλες χώρες του Κόλπου αλλά και σε περίπτωση που οι ΗΠΑ κλιμακώσουν στο Ιράν- είναι ένας ακόμη άσσος στο μανίκι που μπορεί να τινάξει στον αέρα τις «αγορές».

Επιπλέον, το Ιράν δεν φαίνεται διατεθειμένο να κάνει το λάθος που έκανε πέρσι το καλοκαίρι και φέτος τον Γενάρη, να συρθεί δηλαδή σε γρήγορες συνομιλίες με τις ΗΠΑ για να δεχτεί μια ακόμη αιφνιδιαστική επίθεση. Η μεγάλη καταστροφή που έχουν ήδη προκαλέσει στη χώρα οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις (τουλάχιστον 1.500 είναι οι νεκροί άμαχοι, άγνωστος ο αριθμός των νεκρών στρατιωτών, χιλιάδες οι τραυματίες και 3,2 εκατομμύρια οι εκτοπισμένοι) αλλά και η ευθεία απειλή με τα δολοφονικά χτυπήματα στην ηγεσία, έχουν αλλάξει το πώς αυτή βλέπει τα πράγματα σε σύγκριση με τον περσινό πόλεμο των 12 ημερών. Γνωρίζει επίσης ότι η ολοένα και μεγαλύτερη αντίθεση ενάντια στον πόλεμο στο εσωτερικό των ΗΠΑ λειτουργεί σαν καταλύτης σε όλα τα παραπάνω. Οι προπαγανδιστικές εικόνες με τους ιρανικούς πυραύλους στολισμένους με «αφιερώσεις» στον Έπσταϊν είναι χαρακτηριστικές.   

Έτσι, η διακυβέρνηση Τραμπ μοιάζει να προσανατολίζεται στο να συνεχίσει τον πόλεμο πριν τον τελειώσει. Αυτό υποδηλώνουν οι δηλώσεις των αμερικάνων αξιωματούχων που συνιστούν λίγη ακόμη «υπομονή» προς τις αγορές. Ο υπ. Εξ. των ΗΠΑ Ρούμπιο είπε στους ομολόγους του της G7 ότι «ο πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να τελειώσει μέσα σε μερικές εβδομάδες». Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς σχολιάζοντας την άνοδο των τιμών δήλωσε ότι «αυτή είναι μια πολύ, πολύ προσωρινή αντίδραση σε αυτό που τελικά θα είναι μια βραχυπρόθεσμη σύγκρουση. Δεν μας ενδιαφέρει να είμαστε στο Ιράν σε ένα χρόνο, δύο χρόνια από τώρα».

Το με ποιο τρόπο και με τι σκοπό οι ΗΠΑ θα επιλέξουν να πιέσουν περαιτέρω το Ιράν δεν είναι ακόμη σαφές. Η αποστολή 10.000 επιπλέον αμερικάνων πεζοναυτών και αλεξιπτωτιστών, στους 50.000 στρατιώτες που σταθμεύουν στη Μέση Ανατολή, προκειμένου να συμμετάσχουν σε καταδρομικές επιθέσεις (είτε στο νησί Χαργκ στο βορρά, είτε στα Στενά του Ορμούζ και τα νησάκια του, είτε στα βουνά στα οποίο κρύβεται το απεμπλουρισμένο ουράνιο σύμφωνα με τις αμερικανικές δηλώσεις και διαρροές) ανοίγουν την προοπτική για μεγαλύτερη επιμήκυνση του πολέμου, κάνουν δυσκολότερη την απεμπλοκή και συνεπάγονται απώλειες. 

Από την άλλη, μια υλοποίηση των απειλών Τραμπ, ότι θα βομβαρδίσει τις ενεργειακές υποδομές και τις μονάδες αφαλάτωσης του Ιράν οδηγώντας μια χώρα 90 εκατομμυρίων ανθρώπων σε καταστροφή συνοδεύεται από την ιρανική απειλή να απαντήσει με το ίδιο νόμισμα στις χώρες του Κόλπου. Το φλερτάρισμα με την ιδέα οι ΗΠΑ «απλά» να διαλύσουν τις υποδομές του Ιράν και να αποσυρθούν (έχοντάς το αφήσει αποδυναμωμένο όπως έγινε με το Ιράκ στον Πόλεμο του Κόλπου το 1991) δεν βγάζει από το αδιέξοδο. Άμεσα μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στις χώρες του Κόλπου και στην παγκόσμια οικονομία αν το Ιράν κάνει πράξη τις απειλές του. Και μακροπρόθεσμα, το τι ακολούθησε στο Ιράκ μετά τον πόλεμο του 1991 αποτελεί μάλλον παράδειγμα προς αποφυγή. 

Ένα συνδυασμό και των δύο απειλών θα ήθελε σίγουρα το Ισραήλ, που σε αντίθεση με τις ΗΠΑ έχει ξεκάθαρη στρατηγική, τον συνεχή πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Και πιέζει όπως μπορεί σε αυτήν την κατεύθυνση. Ο Νετανιάχου δεν περίμενε να λήξει το τελεσίγραφο του Τραμπ για να βομβαρδίσει την περασμένη εβδομάδα (τρεις φορές) τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν και άλλες ενεργειακές υποδομές προκαλώντας μπλακ άουτ σε διάφορα σημεία στη χώρα -ενώ κλιμακώνει τη χερσαία επίθεση στον Λίβανο. «Είπα ότι θα αλλάξουμε το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής, και το κάναμε. Έχουμε επίσης αλλάξει το δόγμα ασφαλείας μας: ξεκινάμε, επιτιθέμεθα και επιχειρούμε βαθιά σε εχθρικό έδαφος… Στον νότιο Λίβανο… Στη Συρία από την κορυφογραμμή Χερμόν μέχρι το Γιαρμούκ. Στην Γάζα, κατέχοντας πάνω από το μισό έδαφος». 

Αλλά το Ισραήλ αντιμετωπίζει τα δικά του προβλήματα. Αυτά δεν αφορούν την λαϊκή υποστήριξη στον πόλεμο που φτάνει το 82% στο Εβραϊκό κομμάτι του πληθυσμού σε αντίθεση με το 20% των Παλαιστίνιων-Αράβων πολιτών του. Αφορά τις ανησυχίες που έρχονται κυρίως από τους στρατιωτικούς σχετικά με την επέκταση του πολέμου σε όλα αυτά τα μέτωπα. Σε ηχητικό που διέρρευσε στο Ισραήλ, ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού ακούγεται να λέει στο υπουργικό συμβούλιο: 

«Υψώνω δέκα κόκκινες σημαίες. Οι έφεδροι δεν θα μπορέσουν να αντέξουν… οι IDF δεν θα είναι πλέον κατάλληλες ούτε για συνήθεις αποστολές ασφαλείας» είπε ζητώντας νέους νόμους για υποχρεωτική στράτευση, περισσότερους εφέδρους και παράταση της θητείας. Ενώ ο αντιπολιτευόμενος Λαπίντ κατήγγειλε ότι «η κυβέρνηση στέλνει τον στρατό να πολεμήσει σε πολλά μέτωπα χωρίς στρατηγική, χωρίς τους απαραίτητους πόρους και με πολύ λίγους στρατιώτες». 

Στον αντίποδα του Ισραήλ, οι χώρες του Κόλπου η μια μετά την άλλη με ανακοινώσεις τους πιέζουν τις ΗΠΑ να λήξουν τον πόλεμο με το Ιράν. Οι πιέσεις αυξάνονται και από τις συμμαχικές χώρες της ΕΕ. Ξεσηκώνοντας την οργή του Τραμπ, η Ισπανία ανακοίνωσε ότι απαγορεύει μετά τις βάσεις και τη χρήση του εναέριου χώρου της για τον πόλεμο στο Ιράν. Και από κοντά ακολούθησε και η αγαπημένη του Μελόνι που δεν έδωσε άδεια για τη χρήση της νατοϊκής βάσης στην Σικελία για τον πόλεμο στο Ιράν. 

Το Πακιστάν, η Τουρκία, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία, μετά τη συνάντηση που είχαν στο Ισλαμαμπάντ επιδιώκουν να παίξουν τον ρόλο του μεσάζοντα προκειμένου το Ιράν να αποδεχτεί τους όρους του και προτείνοντας «λύσεις» για διεθνή έλεγχο των Στενών του Ορμούζ μέσα από μια «κοινοπραξία διαχείρισής» τους. Η Γαλλία αναπτύσσει τη δική της πρωτοβουλία (στην οποία ισχυρίζεται ότι εμπλέκονται 35 χώρες) με στόχο «την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, μόλις μειωθεί επαρκώς η ένταση των εχθροπραξιών». 

Αλλά όλα αυτά τα «ειρηνευτικά» σχέδια πέρα από το ότι είναι υποκριτικά προϋποθέτουν τη συμφωνία του Ιράν που δεν αποδέχεται το αμερικανικό σχέδιο των 15 σημείων και αντιπροτείνει τα δικά του σημεία. Ίσως η καλύτερη επιλογή για την διακυβέρνηση Τραμπ θα ήταν να ανακρούσει πρύμναν, να προχωρήσει σε συμβιβασμό, να αφήσει τους συμμάχους του να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά και να γλυτώσει έτσι τα ακόμη χειρότερα μιας επέκτασης του πολέμου, για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό.