Εκατομμύρια Ούγγροι πανηγύρισαν μόλις ο ακροδεξιός πρωθυπουργός Όρμπαν παραδέχτηκε την ήττα του στις κοινοβουλευτικές εκλογές της Ουγγαρίας καθώς το ακροδεξιό κόμμα Fidesz υποχώρησε στη δεύτερη θέση. Το κόμμα Tisza -με ηγέτη τον πρώην πολιτικό του Fidesz Πέτερ Μαγκιάρ- ξεπήδησε από το πουθενά στην πρώτη θέση. 

Η ήττα του Όρμπαν αποτελεί πλήγμα για τον Τραμπ στις ΗΠΑ, τον Φάρατζ στη Βρετανία και τον Νετανιάχου στο Ισραήλ. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο επισκέφθηκαν και οι δύο προεκλογικά την Ουγγαρία για να υποστηρίξουν την εκστρατεία του Όρμπαν.  

Αυτός κυβέρνησε την Ουγγαρία από το 2010. Τα 16 χρόνια της κυριαρχίας του ήταν χρόνια αυταρχικών κατασταλτικών μέτρων, άγριου ρατσισμού εναντίον των μεταναστών, αντισημιτικών θεωριών συνωμοσίας και νόμων κατά των ατόμων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και των δικαιωμάτων των γυναικών. Η ανισότητα αυξήθηκε εν μέσω νεοφιλελεύθερων πολιτικών που έπληξαν την εργατική τάξη και συνοδεύτηκε από ανεξέλεγκτη διαφθορά σε όλα τα επίπεδα. 

Το Fidesz, που ήταν ένα παραδοσιακό συντηρητικό κόμμα, έγινε ακροδεξιό μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-08. Πήρε την εξουσία το 2010, μετά το τέλος της γεμάτης σκάνδαλα διακυβέρνησης του MSZP, ενός κόμματος παρόμοιο με των Εργατικών στη Βρετανία. Κέρδισε πλειοψηφίες δύο τρίτων που του επέτρεψαν να θεσπίσει ένα πιο αυταρχικό σύνταγμα, με στελέχη του κόμματος να διεισδύουν σε όλους τους βασικούς θεσμούς. Αυτό το καθεστώς, γνωστό ως «Σύστημα Εθνικής Συνεργασίας», χαρακτηρίστηκε από στενούς δεσμούς μεταξύ του Fidesz, του κράτους και του ιδιωτικού κεφαλαίου, ενώ η διαφθορά άνθισε. 

Το Fidesz εισήγαγε νομοθεσία που υπερασπιζόταν την «παραδοσιακή οικογένεια», στοχοποίησε τους Ρομά και ανταποκρίθηκε στην άνοδο τότε του φασιστικού κόμματος Jobbik προσπαθώντας να το μιμηθεί. Το Jobbik στοχοποιούσε ανοιχτά τους Εβραίους και τους Ρομά και στη συνέχεια είχε ιδρύσει την παραστρατιωτική «Ουγγρική Φρουρά», η οποία σήμερα έχει απαγορευτεί επίσημα.

Η πολιτική του Fidesz μετατοπίστηκε περαιτέρω προς τα δεξιά μετά την προσφυγική κρίση του 2015. Η κυβέρνηση Όρμπαν έχτισε ένα φράχτη στα σύνορα με τη Σερβία και διοργάνωσε ένα ρατσιστικό δημοψήφισμα για τις ποσοστώσεις των προσφύγων στην ΕΕ το 2016. Ταυτοχρονα άρχισε να χρησιμοποιεί την ισλαμοφοβία και να παρουσιάζεται ως υπερασπιστής της «χριστιανικής Ευρώπης». Στις εκλογές του 2018 και του 2022, το Fidesz κατάφερε να αποσπάσει ψήφους από το Jobbik, με αποτέλεσμα αυτό να πάρει την κάτω βόλτα.

Μέτρα

Ωστόσο, τα αυστηρά μέτρα κατά της μετανάστευσης από χώρες εκτός ΕΕ περιόρισαν το εργατικό δυναμικό της Ουγγαρίας. Έτσι, ο Όρμπαν προώθησε μια σειρά νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας το 2018. Αυτές προκάλεσαν μαζικές διαμαρτυρίες και έπληξαν τμήματα της ίδιας της εκλογικής βάσης του Fidesz. Ως απάντηση στην έλλειψη εργατικού δυναμικού, η Ουγγαρία αναγκάστηκε να αυξήσει τον αριθμό των μεταναστών εργαζομένων. Ο νικητής των εκλογών Μαγκιάρ είχε επιτεθεί τότε στον Όρμπαν από τα δεξιά, λέγοντας ότι η κυβέρνηση πρέπει να επικεντρωθεί στις θέσεις εργασίας για τους Ούγγρους, ότι θα διατηρούσε το φράχτη στα νότια σύνορα και θα απέρριπτε τη συμφωνία της ΕΕ για τη μετανάστευση.

Πρόσφατα, ο Μαγκιάρ, ο οποίος υπήρξε πιστό μέλος του Fidesz καθ' όλη αυτή την περίοδο, πλάσσαρε τον εαυτό του ως το «φιλελεύθερο πρόσωπο» αυτής της πολιτικής. Αναδείχθηκε σε ηγέτη της αντιπολίτευσης κατά τη διάρκεια ενός σκανδάλου που αφορούσε σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων και τις προσπάθειες συγκάλυψης που το ακολούθησαν οδηγώντας στην πτώση αρκετών μεγάλων στελεχών του Fidesz. 

Στις 10 Φεβρουαρίου ανακοίνωσε την παραίτησή του από όλα τα δημόσια αξιώματα και άρχισε να επιτίθεται σε ηγετικές προσωπικότητες του Fidesz. Στις 16 Φεβρουαρίου, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην Πλατεία των Ηρώων στη Βουδαπέστη, μετά από έκκληση διασημοτήτων και δημόσιων προσώπων. Τον Μάρτιο, ο Μαγκιάρ δημοσίευσε μια ηχογράφηση που αποκάλυπτε περιστατικά διαφθοράς στα ανώτατα κλιμάκια της κυβέρνησης του Fidesz. Στις 6 Απριλίου οργάνωσε συγκέντρωση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στην Πλατεία Κόσουθ.  Και λίγες μέρες αργότερα ανακοίνωσε ότι θα κατέβαινε υποψήφιος με το αδρανές κόμμα Tisza, το οποίο είχε αποσχιστεί από το Fidesz το 2020.

Με τι θέλει το Tisza να αντικαταστήσει το καθεστώς Όρμπαν; Τα πρόσωπα που προορίζονται για υψηλές θέσεις δίνουν μια εικόνα για το πώς θέλει να κυβερνήσει. Ο Ζόλταν Ταρ, ο δεύτερος πιο ισχυρός άνδρας στο κόμμα, δήλωσε: «Αναζητούμε ονόματα κυρίως στον επιχειρηματικό κόσμο». H Ανίτα Όρμπαν, η οποία προορίζεται για υπουργός Εξωτερικών, είναι η διευθύντρια δημοσίων σχέσεων του ομίλου Vodafone και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του τσέχικου χημικού γίγαντα Draslovka. Ποιος θα μπορούσε να διευθύνει καλύτερα το υπουργείο Ενέργειας από τον παγκόσμιο εκτελεστικό αντιπρόεδρο της Shell, Ίστβαν Καπιτάνι; Το υπουργείο Οικονομικών προορίζεται για τον τραπεζίτη Αντράς Κάρμαν, ο οποίος εργάζεται στον χρηματοοικονομικό όμιλο Erste.

Διαφθορά

Από αυτόν τον μήνα, η ΕΕ έχει παγώσει κεφάλαια ύψους έως και 19 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουγγαρία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι η κυβέρνηση δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει τη συστηματική διαφθορά και τις «παραβιάσεις του κράτους δικαίου». Στην πραγματικότητα, οι ηγέτες της Ευρώπης είναι εξοργισμένοι που ο Όρμπαν δεν υποστήριξε την πολεμική εκστρατεία της Δύσης στην Ουκρανία και εξήρε τον Πούτιν.

Η στρατηγική του Tisza για την αντιμετώπιση της κρίσης του ουγγρικού καπιταλισμού συνίσταται στην πιο αυστηρή τήρηση των κανόνων της νεοφιλελεύθερης καπιταλιστικής τάξης. Ο Μαγκιάρ έχει δεσμευτεί να μειώσει το υψηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους της Ουγγαρίας, το οποίο έφτασε στο ρεκόρ των 11 δις. ευρώ πέρυσι «αποκαθιστώντας την εμπιστοσύνη των επενδυτών» και αξιοποιώντας τα κονδύλια της ΕΕ μέσω της βελτίωσης των σχέσεων. Δηλώνει ότι θα ξεκινήσει διαβουλεύσεις για την υιοθέτηση του ευρώ, κάτι που θα απαιτούσε από το κράτος να μειώσει το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Όλα αυτά συνιστούν μια συνταγή για νεοφιλελεύθερες πολιτικές που θα πλήξουν την εργατική τάξη και θα λειτουργήσουν ξανά ως φυτώριο για την ακροδεξιά.  Χαιρόμαστε για την πτώση του Όρμπαν, η ουγγρική ακροδεξιά είναι σε ύφεση αλλά δεν είναι εκτός παιχνιδιού.

Η ελπίδα έγκειται στους απλούς ανθρώπους στην Ουγγαρία, οι οποίοι, ενθαρρυμένοι από την πτώση Ορμπάν, θα οργανωθούν και θα πιέσουν για πολύ περισσότερα από όσα προσφέρει η επίσημη πολιτική.

To κείμενο παρουσιάζει τα βασικά σημεία του άρθρου του Tomas Tengely-Evans στην εφημερίδα Socialist Worker.