Διεθνή

Έχουν περάσει εφτά βδομάδες από τις εκλογές στην Πορτογαλία και το πολιτικό μέλλον της χώρας δεν έχει ξεκαθαρίσει. Η κυβέρνηση μειοψηφίας της Δεξιάς που διόρισε ο πρόεδρος με πρωθυπουργό τον Πάσος Κοέλιο αποδείχτηκε μια από τις πιο βραχύβιες της ιστορίας, αφού στις 10 Νοέμβρη έχασε στην πρόταση μομφής που κατέθεσε η αντιπολίτευση. Το μπαλάκι έχει ξαναγυρίσει στα χέρια του Προέδρου Καβάκο Σίλβα, ο οποίος αντιστέκεται να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον ηγέτη του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Αντόνιο Κόστα.

 

Ο Καβάκο Σίλβα έπαιξε το χαρτί της Δεξιάς, αντλώντας επιχειρήματα από τον κλασικό αντικομμουνισμό ως τους μοντέρνους “ευρωπαϊκούς” εκβιασμούς. Εδώ και 40 χρόνια, από την Επανάσταση του ‘74, τόνισε, έχουμε καταφέρει να μείνουν εκτός κυβέρνησης οι δυνάμεις που στρέφονται ενάντια στο ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας, αναφερόμενος στο Κομμουνιστικό Κόμμα και το Μπλόκο της Αριστεράς. 

 

Ο χρόνος όμως πιέζει. Το πορτογαλικό Σύνταγμα δεν επιτρέπει εκλογές πριν από τον ερχόμενο Ιούνη, και το να αφεθεί η χώρα να πάει ως τον Ιούνη με εύθραυστες μεταβατικές κυβερνήσεις μειοψηφίας προκαλεί ανησυχία στους τραπεζίτες. Στο μεταξύ η Πορτογαλία πρέπει να περάσει από προεδρικές εκλογές -με καθολική ψηφοφορία- το Γενάρη - Φλεβάρη. Οι περισσότεροι προβλέπουν ότι ο Πρόεδρος θα αναγκαστεί να δώσει εντολή στον Κόστα του Σοσιαλιστικού Κόμματος.

 

Κι εδώ αρχίζουν οι δυσκολίες της Αριστεράς. Το Κομμουνιστικό Κόμμα και το Μπλόκο έχουν δηλώσει ότι θα στηρίξουν μια κυβέρνηση του Σοσιαλιστικού Κόμματος, βασισμένοι σε μια μίνιμουμ συμφωνία για μέτρα που πρέπει και δεν πρέπει να πάρει η κυβέρνηση. Μεταξύ άλλων, αύξηση του κατώτατου μισθού από 500 σε 600 ευρώ μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια, αναίρεση των μειώσεων που υπέστησαν οι δημόσιοι υπάλληλοι μέσα το 2016 κλπ. 

 

Για τη συμφωνία των τριών κομμάτων, πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξε το Μπλόκο της Αριστεράς, το οποίο καθόρισε τα “μίνιμουμ”. Από τη μεριά της η ηγεσία του Σοσιαλιστικού Κόμματος ήταν ανοιχτή να αποδεχτεί τα πάντα, αρκεί να ξεκαθαριστούν δύο πράγματα: ότι η διεθνής θέση της Πορτογαλίας (ΕΕ, Ευρωζώνη, ΝΑΤΟ) θα μείνει στο απυρόβλητο και δεύτερον ότι δεν θα υπάρξει ούτε κουβέντα για το ζήτημα του χρέους.

 

Έτσι, ο Κόστα έχει την κάλυψη να μιλάει με τις οργανώσεις των καπιταλιστών και με την ηγεσία της ΕΕ λέγοντάς τους ότι δεν πρέπει να ανησυχούνε γιατί “η Πορτογαλία θα διατηρήσει τη σταθερότητα των ευρωπαϊκών της δεσμεύσεων”. Την ίδια στιγμή που η Καταρίνα Μαρτίνς, η εκπρόσωπος του Μπλόκο, μιλάει για κυβέρνηση που θα αντιμετωπίσει με άμεσο τρόπο τις ανάγκες του λαού.

 

Και τα δύο πράγματα μαζί δεν μπορούν να ισχύουν. Το ίδιο το Μπλόκο στο πρόσφατο συνέδριό του είχε βάλει το ζήτημα του χρέους στο κέντρο της συζήτησης, υιοθετώντας μάλιστα μια στάση κοντά στην πάλαι ποτέ θέση του ΣΥΡΙΖΑ “καμιά θυσία για το ευρώ”.

 

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα στην Πορτογαλία δεν είναι διαφορετικό από το ΠΑΣΟΚ. Το 2011 με πρωθυπουργό τον Σόκρατες, εφάρμοσε τα πρώτα πακέτα βαριάς λιτότητας για να… προλάβει τον ερχομό της Τρόικας, την οποία τελικά κάλεσε ο ίδιος, αφού είχε παραιτηθεί από πρωθυπουργός και ετοιμαζόταν να παραδώσει στη Δεξιά. 

 

 

Με την αλλαγή της κυβέρνησης, με νέα ηγεσία (ο Σόκρατες κατέληξε στη φυλακή) και κάτω από την πίεση των μαζικών απεργιών και μεγάλων κινητοποιήσεων ενάντια στη λιτότητα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα άρχισε να χρησιμοποιεί ρητορεία ενάντια στη λιτότητα.

 

Στην Ελλάδα, μέχρι και ο Σαμαράς και οι φασίστες ντύθηκαν “αντιμνημονιακοί” για ένα διάστημα. Ακόμη πιο αναμενόμενο από ένα κόμμα σαν το Σοσιαλιστικό. Το πρόβλημα είναι ότι το Μπλόκο υπόσχεται μια αντιμνημονιακή κυβέρνηση με κέντρο ένα κόμμα που πέρα από τη ρητορεία είναι βαθιά μνημονιακό.

 

Η παγίδευση της Αριστεράς μπορεί να γίνει επικίνδυνη. Η Δεξιά μπορεί να φωνάζει ότι μια κυβέρνηση της κεντροαριστεράς θα είναι όμηρη των πιέσεων του Μπλόκου και του ΚΚ. Όμως, οι πιέσεις προς την αντίθετη μεριά είναι ισχυρότερες. Με δεδομένο το σεβασμό στο χρέος και στην ΕΕ, οι εκβιασμοί των τραπεζιτών δεν θα χρειαστεί καν να φτάσουν σε ελληνικά επίπεδα για να πεταχτούν στα σκουπίδια πολύ γρήγορα όλες οι “μίνιμουμ” μεταρρυθμίσεις. Η ηγεσία της CGTP (που συνδέεται με το ΚΚ) ήταν από τους πρώτους που έτρεξε να καθησυχάσει τους καπιταλιστές για να μην φοβούνται την κυβερνητική αλλαγή.

 

Το μοναδικό θεσμικό όπλο που θα έχει η Αριστερά για να αντισταθεί στις επιλογές του Σοσιαλιστικού Κόμματος θα είναι να αποσύρει τη στήριξή της και να ρίξει την κυβέρνηση. Όμως, προς το παρόν, τα αριστερά κόμματα νιώθουν υποχρεωμένα να τονίσουν τη σταθερότητα του εγχειρήματος. Η Μαρτίνς του Μπλόκου σε πρόσφατη συνέντευξή της στέλνει μήνυμα στον Καβάκο Σίλβα ότι “η [κοινοβουλευτική] πλειοψηφία υπάρχει και είναι έτοιμη να πιάσει δουλειά”. Το Μπλόκο αντί να προετοιμάζεται και να προετοιμάζει τον κόσμο να εκμεταλλευτεί μια αδύναμη κυβέρνηση, μπαίνει πρώτο να σύρει το άρμα της αυτοδύναμης κεντροαριστεράς. Από αυτό το άρμα θα είναι δύσκολο να βγει, όταν πολύ γρήγορα θα υπάρξει ανάγκη.