Διεθνή

Στην "Άνοδο και Πτώση της πόλης του Μαχαγκόνι" ο Μπέρτολντ Μπρεχτ περιγράφει μια φανταστική πολιτεία ληστών όπου όλα επιτρέπονται εκτός από ένα: να μην μπορείς να πληρώσεις. Ο Τζίμι Μαχόνεϊ οδηγείται στην αγχόνη όχι για τα πραγματικά του εγκλήματα αλλά γιατί κέρασε τους φίλους του σε ένα μπαρ -και ύστερα ανακάλυψε ότι δεν είχε λεφτά να εξοφλήσει το κέρασμα. Ο καπιταλισμός του 21ου αιώνα ελάχιστα διαφέρει από αυτή την πολιτεία των κακούργων.

 

Στις 17 Δεκέμβρη η αμερικανική αστυνομία συνέλαβε τον Μάρτιν Σκρέλι, τον διαβόητο 32χρονο πρώην κερδοσκόπο και νυν φαρμακοβιομήχανο και τον οδήγησε, με χειροπέδες, στα δικαστήρια.

 

Ο Σκρέλι είχε γίνει "διάσημος" (με την αρνητική έννοια) με το σκάνδαλο του Νταραπρίμ. Το Νταραπρίμ είναι ένα φάρμακο ευρείας κυκλοφορίας που χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση της τοξοπλάσμωσης, μιας ασθένειας που μπορεί να αποδειχτεί θανατηφόρα για τα αγέννητα ακόμα παιδιά ή για ασθενείς που έχουν μολυνθεί από τον υιό του AIDS ή πάσχουν από άλλες παθήσεις του ανοσοποιητικού συστήματος. Το Νταραπρίμ είναι ένα παλιό φάρμακο και δεν καλύπτεται πλέον από κανένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

 

Μέχρι τον Σεπτέμβρη η τιμή του στις ΗΠΑ ήταν 13.5 δολάρια ανά χάπι. 

 

Πριν από μερικούς μήνες η Touring Pharmaceuticals AG αγόρασε το Νταραπρίμ από την παλιά εταιρεία που το παρασκεύαζε. Ύστερα άλλαξε τον τρόπο διανομής -το φάρμακο έπαψε να είναι πλέον διαθέσιμο στα φαρμακεία και μπορούσε να το προμηθευτεί κανείς μόνο μέσα από το κύκλωμα της εταιρείας. Στη συνέχεια, αφού εξασφάλισε με αυτόν τον τρόπο ότι δεν θα μπορούσε να αντιγραφεί εύκολα, ο Σκρέλι ανέβασε ξαφνικά την τιμή του κατά 5.500% -από τα 13.5 δολάρια στα 750. Για χιλιάδες ασθενείς που δεν είναι πλέον σε θέση να πληρώσουν αυτό το υπέρογκο ποσό, η αύξηση ισοδυναμεί απλά με θάνατο. Για τα ασφαλιστικά ταμεία μια αφαίμαξη εκατομμυρίων. Ακόμα και οι πιο σκληροί υποστηρικτές της ελεύθερης αγοράς αναγκάστηκαν να καταγγείλουν αυτή την απροκάλυπτη αλητεία. Ο Σκρέλι, όμως, έμεινε ασυγκίνητος. Το φάρμακο ανήκει στην εταιρεία του. Αυτός καθορίζει την τιμή. Αν οι "πελάτες" δεν θέλουν να συνεχίσουν να το αγοράζουν είναι ελεύθεροι να το κάνουν. Και η δικαιοσύνη και η αστυνομία έμειναν, φυσικά, εξίσου ασυγκίνητες. Ο νόμος είναι νόμος.

 

Η σύλληψή του στις 17 Δεκέμβρη δεν έγινε για το σκάνδαλο Νταραπρίμ. Το "έγκλημα" που τον οδήγησε στη δικαιοσύνη ήταν η εξαπάτηση των "επενδυτών". Σύμφωνα με τις δηλώσεις του εισαγγελέα που διέταξε τη σύλληψή του, ο Σκρέλι λειτουργούσε τις επιχειρήσεις του σαν πυραμίδα. Οι επιχειρήσεις του είχαν συνέχεια τεράστιες ζημιές αλλά κατάφερνε να εξαπατάει τους επενδυτές δημιουργώντας συνέχεια νέες επιχειρήσεις -με τα λεφτά των οποίων εξοφλούσε στη συνέχεια τους επενδυτές των παλαιότερων για τα υποτιθέμενα κέρδη τους.

 

Σε αντίθεση με το δικαστήριο της πόλης του Μαχαγκόνι, το αμερικανικό δικαστήριο δεν καταδίκασε σε θάνατο τον Σκρέλι. Αντίθετα τον άφησε προσωρινά ελεύθερο -αφού τον υποχρέωσε να καταβάλλει πρώτα 5 εκατομμύρια δολάρια σαν εγγύηση. 

 

Ο Αλ Καπόνε, ο διάσημος μαφιόζος κακοποιός των αρχών του 20ου αιώνα είχε κλειστεί τελικά στις φυλακές για φορολογικές παραβάσεις και όχι για τα εγκλήματά του. Η περίπτωση του Σκρέλι, όμως, είναι διαφορετική. Στην περίπτωση του Αλ Καπόνε η δικαιοσύνη χρησιμοποίησε το οικονομικό έγκλημα (την φοροδιαφυγή) σαν δικαιολογία για να τον κλείσει στις φυλακές για τη "σφαγή του Αγίου Βαλεντίνου" -την εν ψυχρώ δολοφονία 6 κακοποιών μιας αντίπαλης συμμορίας (και ενός άσχετου) στις 14 Φεβρουαρίου του 1929. Στην περίπτωση του Σκρέλι, όμως, η εξαπάτηση των επενδυτών δεν είναι πρόσχημα, είναι η ουσία: η αύξηση της τιμής του Νταραπρίμ δεν είναι έγκλημα σύμφωνα με την αστυνομία και τη δικαιοσύνη -ακόμα και αν πεθάνουν δεκάδες ασθενείς εξαιτίας της. Η Touring Pharmaceuticals AG άλλωστε δεν είναι ούτε η πρώτη, ούτε η τελευταία φαρμακευτική βιομηχανία που κάνει κάτι τέτοιο. Ο εκβιασμός των ασθενών είναι πάγια ταχτική όλων των μεγάλων επιχειρήσεων φαρμάκων. Πριν ακόμα μπει στον χώρο του φαρμάκου ο Σκρέλι, η Retrophin είχε ανεβάσει την τιμή του Thiola, ενός φαρμάκου για τις παθήσεις των νεφρών, από το 1.5 δολάριο ανά χάπι στα 30 δολάρια. Περιττό να το πει κανείς, η Retrophin ζει και βασιλεύει.