Διεθνή

Ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Χίλια δισεκατομμύρια, πέντε περίπου φορές το ΑΕΠ της Ελλάδας. Αυτός είναι ο απολογισμός του κραχ που χτύπησε την περασμένη εβδομάδα τα χρηματιστήρια της Κίνας. Ήταν το δεύτερο κινεζικό κραχ μέσα στους τελευταίους έξι μήνες. 

 

Όλες οι προσπάθειες των κινεζικών αρχών να σταματήσουν τον κατήφορο αποδείχτηκαν μάταιες. Τη Δευτέρα 4 Γενάρη τέθηκε σε εφαρμογή ένας “αυτόματος ασφαλειοδιακόπτης”: η διαπραγμάτευση θα σταμάταγε ακαριαία αν ο γενικός δείκτης σημείωνε απότομη πτώση. Την Πέμπτη 7 Γενάρη καταργήθηκε -αφού είχε κλείσει πρώτα δυο φορές το χρηματιστήριο, χωρίς να καταφέρει όμως να σταθεροποιήσει τις τιμές. 

 

Ακόμα χειρότερα, την ίδια ώρα που οι αξίες των μετοχών καταβαραθρώνονταν στα χρηματιστήρια, το ρενμίνμπι, το κινεζικό νόμισμα έκανε τη δική του βουτιά στις διεθνείς χρηματαγορές, αναγκάζοντας την κεντρική τράπεζα να σπαταλήσει εκατοντάδες εκατομμύρια από τα συναλλαγματικά της αποθέματα για να το υποστηρίξει. Παρόλα αυτά, την Παρασκευή η ισοτιμία του σε σχέση με το δολάριο έπεσε στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 5 χρόνων -πίσω στα επίπεδα του 2011 δηλαδή.

 

Οι “διακόπτες” και οι “παρεμβάσεις” υποτίθεται ότι μπορούν να σταματήσουν τον πανικό που οδηγεί τους “επενδυτές” σε πωλήσεις όσο-όσο κατακρημνίζοντας τους δείκτες και τις ισοτιμίες. Το κραχ, όμως, που χτύπησε την Κίνα την περασμένη εβδομάδα δεν οφείλεται στην “ψυχολογία” των αγορών. Η κινεζική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με τεράστια και πολύ πραγματικά προβλήματα.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση, για να το πούμε διαφορετικά που ξεκίνησε το 2007 από τις ΗΠΑ “μόλυνε” το 2010 την Ευρώπη. Τώρα έχει έρθει η σειρά της Κίνας. Οι συνέπειες θα είναι κοσμογονικές -όχι μόνο για την ίδια την Κίνα αλλά και για τον κόσμο ολόκληρο. 

 

Η πτώση της Κίνας συμπαρέσυρε τις πρώτες μέρες της νέας χρονιάς στον γκρεμό τα μεγαλύτερα χρηματιστήρια του κόσμου. Στις ΗΠΑ ο δείκτης Dow Jones της Νέας Υόρκης άνοιξε τη Δευτέρα 4 Γενάρη (την πρώτη συνεδρίαση μετά την Πρωτοχρονιά) στις 17158 μονάδες. Τη Δευτέρα 11 Γενάρη έκλεισε στις 16350. Ο DAX, ο δείκτης της Φρανκφούρτης έπεσε στο ίδιο διάστημα από τις 10283 μονάδες στις 9855. 

 

Η Κίνα είναι σήμερα η μεγαλύτερη βιομηχανική οικονομία του πλανήτη. Ακόμα και με τους σημερινούς, χαμηλούς για τα μέτρα της, ρυθμούς ανάπτυξης το ΑΕΠ της αναμένεται να ξεπεράσει μέσα στο άμεσο μέλλον το ΑΕΠ των ΗΠΑ. Οι οικονομίες πολλών αναπτυσσόμενων χωρών είναι σήμερα σχεδόν εξαρτημένες από τις εισαγωγές πρώτων υλών της Κίνας. Και όχι μόνο των αναπτυσσόμενων: η Κίνα λειτούργησε από την εποχή της κατάρρευσης της Λήμαν Μπράδερς τον Σεπτέμβρη του 2008 μέχρι σήμερα σαν ατμομηχανή για την παγκόσμια οικονομία. Ακόμα και ένας μικρός κλυδωνισμός στο χρηματιστήριο της Σαγκάης μπορεί να μετατραπεί σε “σεισμό” στο Σάο Πάολο ή το Μπουένος Άιρες. Και αυτό που συμβαίνει σήμερα στη Σαγκάη δεν είναι ένα απλός κλυδωνισμός.

 

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Κίνα έμεινε ανεπηρέαστη από την ύφεση που χτύπησε την παγκόσμια οικονομία το 2007/8. Η οικονομία της Κίνας στηρίζεται στις εξαγωγές (ένα μεγάλο κομμάτι των καταναλωτικών προϊόντων, των οικιακών συσκευών, των κινητών τηλεφώνων, των υπολογιστών κλπ που πουλιούνται στις αγορές της Δύσης είναι κατασκευασμένα στην Κίνα) και οι εξαγωγές έπεσαν κατακόρυφα. Το 2008 τριάντα εκατομμύρια εργάτες έχασαν τη δουλειά τους στην Κίνα. 

 

Η άρχουσα τάξη, όμως, κατάφερε να σταματήσει αυτόν τον κατήφορο αντικαθιστώντας τις εξαγωγές με ένα φιλόδοξο πρόγραμμα επενδύσεων -που χρηματοδοτήθηκε, με τις ευλογίες της κυβέρνησης, με πελώρια δάνεια από τις τράπεζες. Στην ουσία δεν έκανε τίποτα διαφορετικό από αυτό που έκαναν οι άλλες μεγάλες οικονομίες του κόσμου -να “βάλει μπροστά τα πιεστήρια” και να στηρίξει με εύκολο και φτηνό χρήμα τις μεγάλες επιχειρήσεις. Το αποτέλεσμα ήταν ένα κατασκευαστικό όργιο, μια φούσκα που μετατράπηκε σε μια θάλασσα από μισοτελειωμένα (και εγκαταλελειμμένα) κτίρια και ένα βουνό από χρέη. Ο νόμος απαγορεύει στις τοπικές κυβερνήσεις να επενδύουν -αλλά αυτές κατάφεραν να παρακάμψουν τη “δυσκολία” αυτή φτιάχνοντας εταιρείες - αχυρανθρώπους -που βρίσκονταν κάτω από τον αποκλειστικό τους έλεγχο. Σήμερα το 80% του υπέρογκου “ιδιωτικού” χρέους που κρέμεται πάνω από την κινεζική οικονομία βρίσκεται στα βιβλία των τοπικών κυβερνήσεων.

 

Με τι ρυθμούς θα εξελιχθεί η σημερινή κρίση που χτυπάει την Κίνα αυτό κανένας δεν μπορεί να το προβλέψει με ακρίβεια. Αλλά αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι ο κατήφορος που ξεκίνησε τον περασμένο Ιούνη (με το πρώτο μεγάλο κραχ στο χρηματιστήριο της Σανγκάης) έχει ακόμα πολύ δρόμο να διανύσει. 

 

Οι απεργίες, οι διαδηλώσεις και οι εργατικές διαμαρτυρίες πολλαπλασιάστηκαν φέτος στην Κίνα, σύμφωνα με τα στοιχεία του “Κινεζικού Εργατικού Δελτίου”, (CLB, China Labour Bulletin) ενός παρατηρητηρίου των εργατικών αγώνων στην Κίνα. Το CLB κατέγραψε 650 “εργατικά επεισόδια” μέσα στο πρώτο τρίμηνο της φετινής χρονιάς -τρεις φορές περισσότερα από ότι την αντίστοιχη περίοδο του 2014. Οι μισές τουλάχιστον από αυτές τις απεργίες αφορούν τον κατασκευαστικό τομέα.

 

Σε απόλυτα νούμερα ο αριθμός αυτός μπορεί να μην μοιάζει μεγάλος. Αλλά θα ήταν λάθος να αγνοήσει κανείς αυτές τις κινητοποιήσεις σαν ασήμαντες. Η καταστολή, κατ’΄αρχήν, είναι ακραία. Η Κίνα κατέχει το “παγκόσμιο ρεκόρ” των εκτελέσεων. Ο ρατσισμός είναι εξ΄ ίσου ακραίος: η Κίνα είναι ένα είδος απαρτχάιντ: οι “μετανάστες” που φτάνουν κατά εκατομμύρια από την ύπαιθρο στις πόλεις για να πιάσουν δουλειά στα εργοστάσια ή τις οικοδομές θεωρούνται, ακόμα και νομικά, πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Ο συνδυασμός της καταστολής, των διακρίσεων και της κρίσης -με τους μισθούς να πέφτουν, τους εργάτες να μένουν απλήρωτοι για μήνες και τις ουρές των ανέργων να μεγαλώνουν- έχει αποδειχτεί πολλές φορές στην ιστορία εκρηκτικός. Και η Κίνα δεν είναι εξαίρεση.