Διεθνή

Η Καταλωνία έχει πλέον κυβέρνηση από την Κυριακή, κυριολεκτικά στο παρά ένα της διορίας μετά τις εκλογές της 27ης Σεπτέμβρη. Με την κοινοβουλευτική διαδικασία “στο γρήγορο”, ο Κάρλες Πουτσντεμόν εκλέχτηκε Πρόεδρος χωρίς να έχει προετοιμασμένη ούτε γραπτή ομιλία. Η διαδικασία ρήξης με το ισπανικό κράτος επιταχύνεται ανεξέλεγκτα. Ο βασιλιάς Φίλιππος Στ’ έστειλε σαφές μήνυμα ότι δεν θα δεχτεί την πρόεδρο του Κοινοβουλίου, Κάρμε Φορκαντέλ, που παραδοσιακά παραδίδει το μήνυμα στον “ανώτατο άρχοντα” για τη νέα κυβέρνηση. Αρκεί ένα τηλεφώνημα, είπε. Η Φορκαντέλ, όταν εκλέχθηκε πρόεδρος το Σεπτέμβρη, έκλεισε την ομιλία της φωνάζοντας “Ζήτω η καταλανική Ρεπούμπλικα - η Αβασίλευτη Δημοκρατία”.

 

Ο Πουτσντεμόν αποκαλεί την προεδρία του ενδιάμεσο στάδιο “μετά την αυτονομία και πριν την ανεξαρτησία”. Έχει δεσμευτεί ότι άμεσα θα προχωρήσει στα πρώτα βήματα προς κήρυξη καταλανικού κράτους: ίδρυση αυτόνομης Κεντρικής Τράπεζας, Εφορίας και Ιδρύματος Κοινωνικής Ασφάλειας, και σε 18 μήνες θα υπάρξει μονομερής κήρυξης ανεξαρτησίας. Έτσι, η κατάσταση έχει δεθεί κόμπο. Δεν υπάρχει ομαλή αλληλοαναγνώριση ανάμεσα στο κεντρικό κράτος και στην ηγεσία της Αυτόνομης Κοινότητας με το μεγαλύτερο ΑΕΠ σε ολόκληρη την Ισπανία.

 

Η ένταση μεταξύ Καταλωνίας και Ισπανίας έχει μακρά ιστορία που φτάνει τουλάχιστον στο 1707-1715 όταν οι Ισπανοί βασιλιάδες υπέταξαν τους Καταλανούς. Όμως αυτό που συμβαίνει σήμερα δεν έχει να κάνει με προαιώνια μίση. Η καταλανική άρχουσα τάξη επιβίωσε και “άκμασε” 300 χρόνια κάτω από την κυριαρχία του ισπανικού στέμματος, αλλά και στις μικρές περιόδους αβασίλευτης δημοκρατίας, στο Φρανκισμό και στη Μεταπολίτευση. Αυτό που έχει τινάξει στον αέρα αυτόν τον συμβιβασμό είναι η οικονομική κρίση. 

 

Τα χρέη των Αυτόνομων Κοινοτήτων εκτινάχθηκαν στα χρόνια της κρίσης, τόσο προς το κεντρικό κράτος όσο και προς άλλους δανειστές. Βγήκαν στην επιφάνεια οι κόντρες τόσο για το μερίδιο των δαπανών και των φόρων που αναλογούν σε κάθε Κοινότητα, όσο και για το ποιος έχει τον έλεγχο στη διαχείριση των εσόδων. Ένα μέρος της καταλανικής άρχουσας τάξης άρχισε να πιέζει και να διεκδικεί μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας, προβάλλοντας την απειλή της ανεξαρτησίας.

 

Στο πολιτικό πεδίο όμως τα πράγματα έγιναν πιο πολύπλοκα από μια απλή διαμάχη για τα φορολογικά έσοδα. Ο Αρτούρ Μας, πρόεδρος της Καταλωνίας τα πέντε τελευταία χρόνια, ανέλαβε να στρίψει το κόμμα του, την Κονβερζένσια (Σύγκλιση) προς τη σκληρή γραμμή της αντιπαράθεσης με το ισπανικό κράτος. Η Κονβερζένσια ήταν το παραδοσιακό (δεξιό) κόμμα της καταλανικής άρχουσας τάξης, καμία σχέση με ακρότητες. Κυβέρνησε την Καταλωνία τα περισσότερα χρόνια μετά την πτώση του Φράνκο. Ο Μας διαδέχτηκε στην ηγεσία του κόμματος τον Τζόρντι Πουζόλ, ισχυρό άνδρα της Καταλωνίας για δεκαετίες. Ο 85χρονος σήμερα Πουζόλ όμως και η οικογένειά του βρίσκονται μπλεγμένοι σε μια σειρά από τα μεγαλύτερα και πιο βρόμικα σκάνδαλα. Η “ριζοσπαστική” στροφή του Μας ήταν ταυτόχρονα και ένας τρόπος να ξεπλύνει την Κονβερζένσια.

 

Παράλληλα όμως, βρισκόταν σε εξέλιξη και ένα κίνημα από τα κάτω που δεν είχε σχέση με τις μανούβρες του Μας. Εκατομμύρια συμμετείχαν στις διαδηλώσεις υπέρ της ανεξαρτησίας τα τελευταία χρόνια. Μια σειρά κινήματα συνέδεσαν τις διεκδικήσεις τους, όπως τη μη πληρωμή του χρέους, με την ανεξαρτησία, με κάποιες μερίδες να φτάνουν να συνδέουν την ανεξαρτησία με ταυτόχρονη έξοδο από την ΕΕ και το ευρώ. Ο Μας αναγκάστηκε να κηρύξει ένα “παράνομο” δημοψήφισμα το Νοέμβρη του 2014 προσπαθώντας να συνδεθεί με αυτό το ρεύμα. Η παραδοσιακή εκλογική συμμαχία με το πιο συντηρητικό κόμμα “Ένωση” και η Κονβερζένσια κατέβηκε στις εκλογές του περασμένου Σεπτέμβρη σε κοινό ψηφοδέλτιο με την “Ρεπουμπλικανική Αριστερά” υπό τον τίτλο “Μαζί για το Ναι” (στην ανεξαρτησία).

 

Η πολιτική πόλωση όμως έφερε το Κοινοβούλιο διχασμένο στα δύο ανάμεσα σε ανεξαρτησιακούς και μη, ανίκανο να εκλέξει κυβέρνηση. Η αριστερά βρέθηκε στο κέντρο των εξελίξεων και στο επίκεντρο της προσοχής, με τρεις τρόπους. Αφενός στο μπλοκ του Μας, η Ρεπουμπλικανική Αριστερά έχει αυξήσει το ειδικό της βάρος. Αυτό καταγράφηκε και στις ισπανικές εκλογές του Δεκέμβρη, όπου το κόμμα του Μας (που χρειάστηκε να μεταμφιεστεί με διαφορετικό όνομα ‘Δημοκρατία και Ελευθερία’) έπεσε από το ένα εκατομμύριο ψήφους του 2011 στο μισό, αντίθετα με την Αριστερά που ανέβηκε. 

 

Δεύτερον, ο μεγάλος άγνωστος ήταν το Ποδέμος. Η προπαγάνδα της άρχουσας τάξης άθροιζε το Ποδέμος στους “αντι-ανεξαρτησιακούς”. Όμως, τον περασμένο Ιούνη στις δημοτικές εκλογές της Βαρκελώνης, εκλέχθηκε δήμαρχος με τη στήριξη του Ποδέμος η Άντα Κολάου που έχει ανοιχτό δίαυλο με το κίνημα ανεξαρτησίας. Στις ισπανικές εκλογές ξανά το Ποδέμος έκανε την έκπληξη βγαίνοντας πρώτο κόμμα στην Καταλωνία, έχοντας σαν δέσμευση την κήρυξη δημοψηφίσματος.

 

Η τρίτη και πιο έντονη φάση εξελίχθηκε όταν όλα τα βλέματα στράφηκαν στο CUP, την αντικαπιταλιστική ανεξαρτησιακή αριστερά της Καταλωνίας, που συγκέντρωσε πάνω από 8% στις εκλογές. Ο Μας ζητούσε από το CUP να του δώσει ψήφο εμπιστοσύνης για να προχωρήσει η “διαδικασία”, όπως αποκαλείται κωδικοποιημένα στην Καταλωνία η ρήξη με το ισπανικό κράτος. Το CUP είχε δηλώσει ότι δεν θα δώσει συγχωροχάρτι στο Μας και δεν θα στηρίξει έναν νεοφιλελεύθερο πρόεδρο. Το CUP έβαζε μια σειρά προϋποθέσεις, ανάμεσα στις οποίες ήταν να αλλάξει ο υποψήφιος και να οριστεί πρόεδρος κάποιος από την αριστερή πτέρυγα του “Μαζί για το Ναι”.

 

Οι πιέσεις όμως ήταν τεράστιες. Για βδομάδες όλα τα ισπανικά και καταλανικά ΜΜΕ ανέμεναν και έκαναν ζωνανές συνδέσεις με τις συνεδριάσεις του CUP για να δουν τι θα αποφασίσουν οι αντικαπιταλιστές. Στο εσωτερικό του CUP, η δεξιά πτέρυγα (“Ελεύθερος λαός”) η οποία βάζει ανοιχτά την ανεξαρτησία σε πρώτη προτεραιότητα απέναντι στον αντικαπιταλισμό, πρότεινε να γίνει αποδεκτός ο Μας. Η βάση του CUP άντεξε και απέρριψε την πρόταση, φτάνοντας μέχρι και τη συγκλονιστική μαζική συνέλευση της 27ης Δεκέμβρη που έληξε με ισοψηφία 1515 - 1515. Ένα όργανο της ηγεσίας ανέλαβε να λύσει το γόρδιο δεσμό, ο οποίος τελικά λύθηκε από τον ίδιο τον Μας που αποσύρθηκε και πρότεινε τον Πουτσντεμόν.

 

Δυστυχώς η ηγεσία του CUP αποδέχθηκε τη μαριονέτα του Μας, έδωσε ψήφο εμπιστοσύνης και προχωράει σε έναν ιδιότυπο συντονισμό με την κοινοβουλευτική ομάδα της συγκυβέρνησης. Στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, όταν το CUP ζητούσε το κεφάλι του Μας, η ηγεσία της Κονβερζένσια τους είπε “Να ξέρετε, ότι το κεφάλι ενός Ισραηλινού αξίζει όσο δέκα κεφάλια Παλαιστίνιων”, αποκαλύπτοντας το ήθος και τον προσανατολισμό της νέας κυβέρνησης. Ανεξάρτητα από τη χαμένη ευκαιρία του CUP να βαθύνει την πολιτική κρίση, η συγκατοίκηση Καταλωνίας και ισπανικού κράτους είναι πλέον σπαρμένη με εκρηκτικά.

---