Διεθνή

Το ισπανικό πολιτικό σύστημα απέτυχε να βρει λύση με τις εκλογές της 20ης Δεκέμβρη, και τώρα πηγαίνει σε νέες εκλογές στις 26 Ιούνη. Το πρόβλημα για τον ισπανικό καπιταλισμό ότι παρά τους έξι χαμένους μήνες, το σκηνικό σήμερα είναι πιο αβέβαιο και πιο πολωμένο σε σχέση με το Δεκέμβρη.

 

Η Ισπανία βρέθηκε σε πρωτοφανή κατάσταση μετά το Δεκέμβρη, που φάνηκε να τους πιάνει όλους στον ύπνο, όχι μόνο τις πολιτικές ηγεσίες, αλλά τους πάντες, από τους πολιτικούς αναλυτές και τα αφεντικά των ΜΜΕ ως τους συνταγματολόγους και το Παλάτι. Τα δυο μεγάλα κόμματα από τις αρχές της δεκαετίας του ‘80 είχαν σταθεροποιήσει την εναλλαγή τους στην εξουσία και δεν προέκυπτε καν το ερώτημα πώς σχηματίζονται κυβερνήσεις συνεργασίας. Ο δεξιός πρωθυπουργός Ραχόι απέφυγε ακόμη και την προσπάθεια να σχηματίσει κυβέρνηση, παραμένοντας στο περιθώριο μέχρι να αποτύχουν οι υπόλοιποι. Ο Πέδρο Σάντσεθ, του σοσιαλδημοκρατικού PSOE, επιχείρησε να στήσει κυβέρνηση με τους δεξιούς Θιουδαδάνος (Πολίτες) και την Αριστερά (Ποδέμος και Ενωμένη Αριστερά).

 

Όμως, οι Θιουδαδάνος, ήθελαν μια ανοιχτή δεξιά κυβέρνηση με τη συμμετοχή του Λαϊκού Κόμματος. Η δε Αριστερά πρότεινε προοδευτική κυβέρνηση μειοψηφίας χωρίς τους Θιουδαδάνος.

 

Το ενδιαφέρον είναι ότι ενώ στην πλευρά της δεξιάς, τα πράγματα φαίνεται να έμειναν ακίνητα, στην Αριστερά η πίεση της “κυβερνητικής λύσης” οδήγησε τελικά στη συμφωνία για κοινή εκλογική κάθοδο Ποδέμος και Ενωμένης Αριστεράς (IU). 

 

Δεν ήταν κάτι αναμενόμενο, από πολλές απόψεις. Το Ποδέμος, μέχρι και πριν ένα χρόνο, χρησιμοποιούσε τον όρο “κάστα” στον οποίο κατέτασσε και το Λαϊκό Κόμμα, και το PSOE. Μέσα από μια πορεία προσαρμογών προς τα δεξιά, τελικά πριν τις εκλογές του Δεκέμβρη έβαζε στόχο το σχηματισμό κυβέρνησης με το PSOE, αλλά με πρόεδρο τον Πάμπλο Ιγκλέσιας του Ποδέμος. Μετά τις εκλογές, και αυτός ο τελευταίος όρος ξεχάστηκε. Ο Ιγκλέσιας παραχώρησε την πολιτική πρωτοβουλία στον Σάντσεθ να σχηματίσει “προοδευτική κυβέρνηση”.

 

Από την άλλη μεριά, το πολιτικό λεξιλόγιο του Ποδέμος, από τη γέννησή του, απέφευγε μετά μανίας τη λέξη Αριστερά και την παραμικρή ταύτιση με την IU. Παρότι τα περισσότερα στελέχη του προέρχονται οργανωτικά από το Κομμουνιστικό Κόμμα (που αποτελεί τον κορμό της IU), ισχυρίζονταν ότι η Αριστερά είναι κομμάτι του “παλιού”, και προτιμούσαν να μιλάνε για “πολίτες”, “κέντρο της σκακιέρας” και άλλες τέτοιες γενικότητες. 

 

Όμως, ο Ιγκλέσιας στη διάρκεια των διερευνητικών εντολών πήρε απόσταση από τον Ίνιγκο Ερεχόν, τον βασικό ιδεολόγο αυτής της αυτοαποκαλούμενης “λαϊκιστικής” πτέρυγας, και προχώρησε στη συμμαχία με την IU. Η ίδια η IU, παρότι σε επίπεδο λεξιλογίου, ήθελε να παρουσιαστεί στα αριστερά του Ποδέμος, ήταν ο βασικός ενδιάμεσος που πίεζε για μια κεντροαριστερή κυβέρνηση PSOE - Ποδέμος - IU. Με δυο λόγια, το Ποδέμος έκανε στροφή αριστερά, αλλά για να πάει δεξιά, στην αγκαλιά του PSOE, πιέζοντας από καλύτερες θέσεις για μια συγκυβέρνηση.

 

Οι εξελίξεις ωστόσο είναι πιο δυναμικές, γιατί ένα ζήτημα είναι οι σχεδιασμοί των ηγεσιών, άλλο πώς τις μεταφράζει η εργατική τάξη. Απλά και μόνο η εκλογική ενότητα έχει δώσει ελπίδες σε πολύ κόσμο. Ταυτόχρονα, έχει αυξήσει την ιδεολογική πόλωση. Οι μήνες που πέρασαν μετά τις 20 Δεκέμβρη βοήθησαν να ξεκαθαριστεί το σκηνικό. Ως το περασμένο καλοκαίρι, οι Θιουδαδάνος και το Ποδέμος έμπαιναν στην ίδια κατηγορία, ως νέα κόμματα με χαρισματικούς ηγέτες που παλεύουν ενάντια στη διαφθορά. Τώρα, οι Θιουδαδάνος αποκαλούνται δεξιά, και το Ποδέμος Αριστερά. Η καμπάνια της Δεξιάς προσπαθεί να ανεβάσει τους τόνους, χρησιμοποιώντας περισσότερο το παράδειγμα της Βενεζουέλας και λιγότερο της Ελλάδας. Ο ηγέτης των Θιουδαδάνος βρίσκεται αυτές τις μέρες στη Βενεζουέλα ελπίζοντας να συλληφθεί, αλλά μέχρι στιγμής δεν το έχει καταφέρει. Στόχος είναι να δείξουν τι είδους δικτατορίας τύπου Τσάβες… θα φτιάξουν το Ποδέμος, η IU και το PSOE αν κυβερνήσουν μαζί.

 

Παρά τις προσαρμογές της ρεφορμιστικής Αριστεράς, το πρόβλημα συνεχίζει να βρίσκεται στο γήπεδο της Δεξιάς. Η κυβέρνηση του Ραχόι έφτασε σε σημείο παράλυσης, από τη μια λόγω της αντίστασης, από την άλλη λόγω των αλλεπάλληλων σκανδάλων. Τώρα, στη διάρκεια της υπηρεσιακής κυβέρνησης, παραιτήθηκε ο Υπουργός Βιομηχανίας και Ενέργειας, που το ονομά του βρέθηκε στις οφσόρ του Παναμά. Τις ίδιες μέρες, η αστυνομία συλλάμβανε τον δεξιό Δήμαρχο Γρανάδας για σκάνδαλα, εισέβαλε στα κεντρικά γραφεία του κόμματος στη Μαδρίτη βρίσκοντας διπλά βιβλία, ενώ όλο και περισσότερα στελέχη των Θιουδαδάνος μπλέκονται σε παρόμοιες ιστορίες. Όλοι βλέπουν ότι μια πιθανή νέα δεξιά κυβέρνηση θα ξαναβρεθεί πολύ γρήγορα στο βάλτο των σκανδάλων -μια κατάσταση που οδήγησε σε απώλεια πέντε εκατομμυρίων ψήφων για τα δυο μεγάλα κόμματα την τελευταία τετραετία.

 

Η οικονομική κρίση είναι το μεγαλύτερο βαρίδι πάνω τους. Την περασμένη βδομάδα ήρθε στο φως αλληλογραφία του Ραχόι με τον Γιούνκερ, τον πρόεδρο της Κομισιόν. Ο Ραχόι υπόσχεται ότι σε περίπτωση σχηματισμού κυβέρνησης θα προχωρήσει σε περικοπές εντός του 2016, για να περιορίσει το έλλειμμα. Το χρέος του ισπανικού κράτους μόλις ξεπέρασε το 100% του ΑΕΠ, για πρώτη φορά μετά από έναν αιώνα. Το 2015 το έλλειμμα έφτασε στο 5,1%, 2ο μεγαλύτερο στην ΕΕ μετά την Ελλάδα. Παρά τις πιέσεις της ΕΕ, η κυβέρνηση Ραχόι φοβήθηκε να ανοίξει ολομέτωπη επίθεση τα τελευταία δύο χρόνια. Προτιμούσε να πουλάει το παραμύθι της ανάκαμψης και να υπόσχεται καλύτερες μέρες για όλους. Τώρα ο χρόνος τελειώνει, και επισήμως το έλλειμμα πρέπει να κατέβει στο 3,7% μέσα στο 2016. Τι θα σημάνει μια τέτοια προσπάθεια; Περικοπές σε υγεία, παιδεία, μισθούς, συντάξεις, αλλά πρώτα και κύρια περικοπές στους προϋπολογισμούς των περιφερειών και των δήμων, κάτι που έχει συνέπειες και στις ανοιχτές κόντρες σε Καταλωνία, Χώρα των Βάσκων και όχι μόνο.

 

Ο πρώην πρωθυπουργός Αθνάρ, παρασκηνιακός ηγέτης της δεξιάς πτέρυγας του κόμματος, καρφώνει το Ραχόι για την αδυναμία του να περιορίσει το έλλειμμα. Προειδοποιεί ότι “αυτό θα οδηγήσει σε σπιράλ προβλημάτων από το οποίο θα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να βγει κανείς”. Τους καταλογίζουν ότι πολιτικά, δεν προετοιμάζονται για τις συγκρούσεις που έχουν μπροστά τους. Η ίδια πτέρυγα του κόμματος κάνει κριτική στο Ραχόι γιατί υπέκυψε στο κίνημα και δεν προχώρησε το νόμο για απαγόρευση των εκτρώσεων, αλλά και για τους δισταγμούς του στο ζήτημα της Καταλωνίας.

 

Όμως, στο ζήτημα της οικονομίας, η Αριστερά πάει ακόμη πιο απροετοίμαστη. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αντικειμενικά ο καλύτερος φίλος του Ραχόι, μιας και τον έχει προμηθεύσει με το επιχείρημα ότι οι αριστερές κυβερνήσεις καταλήγουν σε φιάσκο. Από την πλευρά τους όμως, το Ποδέμος και η IU, κάνουν ότι δεν βλέπουν. Αποφεύγουν τις αναφορές στην Ελλάδα, και όταν αναγκάζονται να πουν κάτι, λένε ότι η Ισπανία είναι μεγάλη χώρα και τα ελληνικά γεγονότα δεν μπορούν να επαναληφθούν. Συνεχίζουν να υπόσχονται γενικά μέτρα αναθέρμανσης της οικονομίας, με τη γνωστή αυταπάτη ότι η ΕΕ θα πειστεί για το δίκιο. Η αριστερή πτέρυγα του Ποδέμος (η οργάνωση Αντικαπιταλίστας της 4ης Διεθνούς), μαζί με την IU, μάλιστα, νομίζουν ότι προβάλλοντας τις απόψεις του Βαρουφάκη και του “Plan B” για… μεταρρύθμιση της ΕΕ, λύνουν οποιαδήποτε από τις δυσκολίες. Μια πιθανή κυβέρνηση κεντροαριστεράς θα έχει μπροστά της τα ίδια ακριβώς όρια που είδε (και κατάπιε) η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Ήδη η “κυβέρνηση της αλλαγής” στη Βαρκελώνη που ελέγχεται από την Αριστερά, συγκρούεται με τους εργαζόμενους στο μετρό, γιατί είναι “προνομιούχοι”.

 

Αυτό που ξέρουν όλοι είναι ότι το κίνημα στην Ισπανία δεν είναι ηττημένο. Υπάρχουν αυταπάτες ότι μια κεντροαριστερή κυβέρνηση

θα κάνει “σίγουρα κάτι καλύτερο”, αλλά ξέρουν επίσης ότι είναι η αντίσταση και η οργάνωση σε εργατικούς χώρους και γειτονιές που έκοψε την όρεξη του Ραχόι και των αρπακτικών του. Θα είναι δύσκολο για μια αδύναμη συγκυβέρνηση της δεξιάς να σπάσει αυτό το κεκτημένο. Και μια κυβέρνηση με συμμετοχή του Ποδέμος και της IU θα έχει πριν από όλα να αναμετρηθεί και με τις υποσχέσεις και με τις προσδοκίες ενός κόσμου που έχει παλέψει και στην πλειοψηφία του θα ρίξει στην κάλπη το ψηφοδέλτιο της αριστερής συνεργασίας.