Διεθνή
Χιλή: Θρίαμβος του κινήματος

Φωτό: Pedro Ugarte (AFP)

Σε θρίαμβο του κινήματος εξελίχθηκε το δημοψήφισμα στη Χιλή στις 25 Οκτώβρη. Πάνω από 78% ψήφισαν υπέρ της σύνταξης νέου Συντάγματος που θα αντικαταστήσει αυτό που κληροδότησε η δικτατορία του Πινοτσέτ. Εκατομμύρια βγήκαν στους δρόμους για να πανηγυρίσουν μια πολλαπλή νίκη: ενάντια στην δεξιά κυβέρνηση του Πινιέρα, ενάντια στο νεοφιλελευθερισμό, ενάντια στις δυνάμεις καταστολής, την άκρα δεξιά, το βαθύ κράτος.

Η νίκη στο δημοψήφισμα είναι συνέχεια της εξέγερσης του περασμένου Οκτώβρη. Πέρσι τέτοιες μέρες, εξελίσσονταν μαζικές διαδηλώσεις και συγκρούσεις με την αστυνομία σχεδόν καθημερινά. Αφορμή υπήρξε η αύξηση του εισιτηρίου στο μετρό. Το σύνθημα όμως στις διαδηλώσεις ήταν “δεν είναι 30 πέσος, είναι 30 χρόνια”. Το κίνημα γενίκευσε και έβαλε στο στόχαστρο όλη την κληρονομιά της δικτατορίας του Πινοτσέτ.

Ο Αουγούστο Πινοτσέτ ανέτρεψε την εκλεγμένη κυβέρνηση του Σαλβαδόρ Αλιέντε στις 11 Σεπτέμβρη του 1973. Το καθεστώς βασάνισε και δολοφόνησε χιλιάδες αγωνιστές και αγωνίστριες, επιχειρώντας να σπάσει όλες τις κατακτήσεις των αγώνων της δεκαετίας του ‘60 και των αρχών του ‘70. Η Χιλή μετατράπηκε σε ένα από τα πρώτα πεδία δοκιμής του ακραίου νεοφιλελευθερισμού: παράνομα τα συνδικάτα και ιδιωτικοποίηση των πάντων. Το 1980 η δικτατορία συνέταξε το Σύνταγμα που με κάποιες αλλαγές ισχύει μέχρι σήμερα. Ο Πινοτσέτ μετατράπηκε και επίσημα σε “Πρόεδρο” της “δημοκρατίας” της Χιλής. Το Σύνταγμα θα έβαζε σκληρά όρια για το πόσο πραγματικά δημοκρατικό θα ήταν το σταδιακό πέρασμα στο πολυκομματικό σύστημα, που έγινε τελικά το 1989.

Ο περσινός Οκτώβρης έσπασε τη βιτρίνα όλης αυτής της απάτης. Ο Πινιέρα εξαπέλυσε τα ΜΑΤ που χτυπούσαν στο ψαχνό. Μαζικές συλλήψεις, νεκροί και εκατοντάδες τραυματίες με αναπηρίες. Αλλά αντί για υποχώρηση η κρατική βία προκαλούσε κι άλλη οργή. Και τελικά έφτασε η κρίσιμη μέρα της 12ης Νοέμβρη του 2019 όταν οργανώθηκε γενική απεργία, η μεγαλύτερη από τη πτώση της δικτατορίας. Η απεργία σάρωσε τα πάντα, έκλεισαν σχεδόν όλα τα λιμάνια της χώρας, πάγωσε ο δημόσιος τομέας και συγκλονίστηκαν βιομηχανίες. Οι διαδηλώσεις απλώθηκαν παντού και συνδύασαν την ορμητικότητα του φοιτητικού κινήματος με τη δύναμη της εργατικής τάξης.

Η κυβέρνηση είδε μπροστά της την προοπτική να χάσει τον έλεγχο της χώρας. Για να σωθούν επέλεξαν να θυσιάσουν το Σύνταγμά τους. Προχώρησαν άμεσα στη συμφωνία της 15ης του Νοέμβρη, την οποία το μεγαλύτερο κομμάτι της αντιπολίτευσης αποδέχθηκε, για σύνταξη νέου Συντάγματος. Δυστυχώς και η κοινοβουλευτική Αριστερά δέχθηκε να εγκαταλείψει τους δρόμους αλλά και το σύνθημα για πτώση του Πινιέρα.

Αν η άρχουσα τάξη ήλπιζε πως η υποχώρηση των δρόμων θα της έδινε χώρο και χρόνο, έπεσε έξω. Η πανδημία έφερε νέους αγώνες και περισσότερο θυμό για το σύστημα που αφήνει τους φτωχούς να πεθαίνουν για χάρη του κέρδους. Μόνο στα πιο πλούσια προάστια ψήφισαν κατά του Νέου Συντάγματος. Ο Πινιέρα βγήκε με ψεύτικο χαμόγελο να πανηγυρίσει για τη νίκη της δημοκρατίας. Η διαδικασία για το νέο Σύνταγμα ξεκινάει σε λίγες βδομάδες. Αλλά ο κόσμος ξέρει πως δεν πρόκειται για νίκη “της δημοκρατίας” αλλά της γενικής απεργίας και των φοιτητών που παρανόμησαν και συγκρούστηκαν με την αστυνομία.