Με την πλάτη στον τοίχο βρίσκεται ο Μακρόν και η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί που αδυνατεί να περάσει τον προϋπολογισμό του 2027 από το κοινοβούλιο ενώ την Τρίτη 17/11 ερχόταν αντιμέτωπη με μια ακόμα μαζική Γενική Απεργία.
Η γαλλική άρχουσα τάξη απαιτεί περικοπές για να προστατεύσει τα κέρδη της, καθώς η οικονομική και η πολιτική κρίση βαθαίνουν ενώ η αντίσταση της νεολαίας και της εργατικής τάξης δείχνει ότι τα σχέδιά των από πάνω δεν είναι μονόδρομος.
Στις 4 Νοέμβρη, η Εθνοσυνέλευση (Κάτω Βουλή) απέρριψε το σκέλος των εσόδων του προϋπολογισμού του 2027 με 458 ψήφους κατά και καμία υπέρ. Η ήττα αυτή δεν είναι απλά ένα κοινοβουλευτικό στραπάτσο. Έρχεται ύστερα από σχεδόν δύο μήνες μαθητικών καταλήψεων, απεργιών και μαζικών διαδηλώσεων που μετέτρεψαν τη λιτότητα σε κεντρικό ζήτημα πολιτικής σύγκρουσης ξεκινώντας από τα σχολεία.
Η κυβέρνηση θέλει να μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα από το 5,4% του ΑΕΠ το 2026 στο 5% το 2027, προωθώντας ένα σχέδιο δημοσιονομικής προσαρμογής ύψους 54 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Για να το πετύχει αυτό ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ανάπτυξη 0,5% και πληθωρισμό 2,1% για το 2026, στοχεύοντας σε ανάπτυξη 1% και πληθωρισμό 1,8% το 2027. Ωστόσο, όπως αναφέρει σε σημείωμά της η ελληνική πρεσβεία στο Παρίσι “η πρόβλεψη για μεγέθυνση 1% κρίνεται πλέον υπεραισιόδοξη από τους θεσμούς, με τα νεότερα ρεαλιστικά σενάρια να περιορίζουν την ανάπτυξη μεταξύ 0,3% και 0,4%. Υπό αυτές τις συνθήκες, το Υπουργείο Οικονομικών αναγνωρίζει επισήμως ότι τα αρχικά προταθέντα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, ύψους 43 δισεκ. ευρώ, δεν επαρκούν για τη διασφάλιση του δημοσιονομικού στόχου, προαναγγέλλοντας την ανάγκη περαιτέρω δραστικών παρεμβάσεων”.
Λεκορνί όπως Μητσοτάκης
Εν τω μεταξύ το δημόσιο χρέος αυξάνεται συνεχώς και το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησής του εκτιμάται στα 62,6 δισεκατομμύρια ευρώ για το 2026, ενώ προβλέπεται να φτάσει τα 72,9 δισεκατομμύρια το 2027 και τα 125,8 δισ. ευρώ έως το 2030! Πρόκειται για θηριώδη ποσά που καταλήγουν στους μεγάλους πιστωτές του κράτους και που οι κυβερνήσεις παρουσιάζουν την πληρωμή τους ως αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση την ώρα που απαιτούν περικοπές στην Υγεία, στην εκπαίδευση και τις κοινωνικές δαπάνες. Το επιχείρημα της κυβέρνησης Λεκορνί ακούγεται εδώ σαν μνημονιακή ηχώ με φωνή Μητσοτάκη: “το κράτος ξοδεύει περισσότερα από όσα αντέχει η οικονομία και χρειάζονται θυσίες για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των αγορών”.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο μαρξιστής οικονομολόγος Μάικλ Ρόμπερτς “όλη αυτή η συζήτηση περί σπάταλων δημόσιων δαπανών και χρέους αποτελεί έναν αντιπερισπασμό από την πλευρά των γαλλικών κυβερνήσεων και των λεγόμενων «τιμωρών των ομολόγων» στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίοι πωλούν γαλλικά κρατικά ομόλογα, αυξάνοντας έτσι το κόστος δανεισμού τόσο για το κράτος όσο και για τα νοικοκυριά”.
“Αυτό που διαρκώς παραβλέπεται” τονίζει ο Ρόμπερτς, “είναι ότι το χρέος του ιδιωτικού τομέα στη Γαλλία είναι, στην πραγματικότητα, πολύ μεγαλύτερο από το χρέος του δημόσιου τομέα. Το πρώτο έφτασε το 134,2% του ΑΕΠ το 2026 – ποσοστό κατά 30% και πλέον υψηλότερο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Ο ιδιωτικός τομέας λόγω του δανεισμού για ακίνητα και κερδοσκοπικές χρηματοοικονομικές δραστηριότητες είναι αυτός που παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ευαλωτότητα. Κι όταν εκδηλώνεται μια χρηματοπιστωτική κατάρρευση στο καπιταλιστικό σύστημα εκείνος που καλείται να διασώσει τις ιδιωτικές τράπεζες ή τους μεγάλους πιστωτές είναι ο δημόσιος τομέας”.
Η κυβερνήσεις παρουσιάζουν το υπέρογκο δημόσιο χρέος και τα ελλείμματα ως την αιτία των οικονομικών κρίσεων. Όμως, όπως εξηγεί ο Ρόμπερτς και άλλοι, τα πραγματικά προβλήματα της γαλλικής οικονομίας είναι πολύ πιο βαθιά και αφορούν στη μακροχρόνια επιβράδυνση της ανάπτυξης, στην υποχώρηση των παραγωγικών επενδύσεων και στην πτώση της κερδοφορίας του -καταχρεωμένου- γαλλικού κεφαλαίου που άρχισε στις αρχές του αιώνα, επιδεινώθηκε με την κρίση του 2008 και βρίσκεται σήμερα σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Για την άρχουσα τάξη και την κυβέρνηση αυτή η κρίση, όπως και να ερμηνεύεται, δημιουργεί την ανάγκη για μια άμεση σφοδρή επίθεση στις δημόσιες υπηρεσίες, στην εκπαίδευση, στους μισθούς, στις συντάξεις και στις όποιες κοινωνικές παροχές έχουν απομείνει. Μια προσπάθεια δηλαδή να γεμίσουν η εργατική τάξη και οι πιο ευάλωτοι το βαρέλι δίχως πάτο της κρίσης των βιομηχάνων και των τραπεζιτών.
Γι'αυτό και το αδιέξοδο που συνάντησε ο Λεκορνί στην Εθνοσυνέλευση δεν σήμανε το τέλος της επίθεσής τους. Η κυβέρνηση έστειλε το αρχικό της σχέδιο στη Γερουσία (Άνω Βουλή), όπου η πλειοψηφούσα Δεξιά πιέζει για ακόμη μεγαλύτερες περικοπές. Εκεί ανάμεσα στις προτάσεις που έπεσαν στο τραπέζι βρίσκεται ακόμα και η μη αντικατάσταση του ενός στους δύο δημόσιους υπαλλήλους που συνταξιοδοτούνται, με κάποιες εξαιρέσεις. Αυτό θα σήμαινε κατάργηση περίπου 23.000 θέσεων εργασίας μέσα σε έναν χρόνο!
Πολιτικό αδιέξοδο
Αλλά επειδή φαίνεται πως ούτε στη Γερουσία πρόκειται να λυθεί το πολιτικό αδιέξοδο η κυβέρνηση Λεκορνί αναζητά τρόπους να επιβάλει τον προϋπολογισμό ακόμα και χωρίς την όποια κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ένα από τα όπλα της είναι το άρθρο 49.3 του γαλλικού Συντάγματος, που επιτρέπει την υιοθέτηση του προϋπολογισμού χωρίς ψηφοφορία στην Εθνοσυνέλευση -εκτός αν υπερψηφιστεί πρόταση δυσπιστίας που ανατρέπει την κυβέρνηση. Μια δεύτερη παράκαμψη προσφέρει το άρθρο 47, που προβλέπει ότι, αν το Κοινοβούλιο δεν έχει αποφασίσει μέσα σε 70 ημέρες από την κατάθεση του προϋπολογισμού, η κυβέρνηση μπορεί να θέσει σε ισχύ τις διατάξεις του με διατάγματα.
Και οι δύο επιλογές έχουν μεγάλο πολιτικό κόστος. Η προσφυγή στο 49.3 μπορεί να οδηγήσει στην πτώση της κυβέρνησης μέσα σε μια κατακερματισμένη Βουλή προκαλώντας πρωτόγνωρη αστάθεια, ενώ η επιβολή του προϋπολογισμού με διατάγματα δεν θα είναι καθόλου εύκολο πράγμα μπροστά σε ένα μαζικό κίνημα που δεν λέει να υποχωρήσει. Η πιθανότητα ενός παρατεταμένου κινήματος καταλήψεων και απεργιών της νεολαίας και της εργατικής τάξης δεν παρακάμπτεται όσο εύκολα παρακάμπτονται τα κοινοβουλευτικά αδιέξοδα.
Μέσα σε αυτή την κρίση, οι φασίστες της Εθνικής Συσπείρωσης της Μαρίν Λεπέν και του Ζορντάν Μπαρντελά παρουσίασαν τον δικό τους αντι-προϋπολογισμό. Υπόσχονται εξοικονόμηση 140 δισεκατομμυρίων μέχρι το 2032 πετσοκόβοντας τις δαπάνες για τις δημόσιες υπηρεσίες, την κοινωνική ασφάλιση και τα δικαιώματα των μεταναστών, ενώ προτείνουν φοροελαφρύνσεις για τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Από τη μία προσπαθούν να πείσουν τη γαλλική άρχουσα τάξη και τις αγορές ότι μπορούν να διαχειριστούν τα συμφέροντά τους καλύτερα απ' τον Μακρόν -γι'αυτό και παρότι κατήγγειλαν τον κυβερνητικό προϋπολογισμό, στις 13 Οκτώβρη οι βουλευτές της βοήθησαν να απορριφθεί η πρόταση των Σοσιαλιστικού Κόμματος για άμεσο μπλοκάρισμά του. Κι από την άλλη προσπαθούν να αποδείξουν ότι μόνο αυτοί μπορούν να τσακίσουν το νεολαιίστικο και εργατικό κίνημα με σκληρότερη καταστολή αλλά και αποπροσανατολίζοντας την οργή προς τον εθνικισμό και τον ρατσισμό.
Μέσα από την σύγκρουση του κινήματος με την κυβέρνηση, η Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λικ Μελανσόν έχει αναδειχθεί ως η βασική κοινοβουλευτική δύναμη αντιπολίτευσης απέναντι στον προϋπολογισμό, στον Μακρόν, αλλά και απέναντι στους φασίστες. Έχοντας θέσει ως στόχο -όπως εκφράζεται και στο Μανιφέστο της που πρόσφατα εκδόθηκε με τον τίτλο Το Κοινό μας Μέλλον- “την ανατροπή της κυβέρνησης μέσα από την λαϊκή κινητοποίηση και την προοπτική μιας ριζικής πολιτικής αλλαγής”, έχει καταφέρει έως τώρα να δώσει σε μεγάλο βαθμό πολιτική έκφραση στην οργή εκατομμυρίων εργαζομένων και νέων.
Όμως η προοπτική μιας πιθανής νίκης του Μελανσόν στον δεύτερο γύρο των επερχόμενων εκλογών και μιας αριστερής κυβέρνησης, που θα χρησιμοποιήσει τους υπάρχοντες θεσμούς του αστικού κράτους για να εφαρμόσει ένα διαφορετικό πρόγραμμα, δεν απαντά στο πώς θα αντιμετωπιστεί η αντίσταση της άρχουσας τάξης. Ο Μελανσόν μπορεί να απέφυγε να συναντήσει τον Τσίπρα που πήγε να συμμετάσχει στη διαδήλωση στις 5 Νοέμβρη στο Παρίσι, αλλά βαδίζει προς τον ίδιο δρόμο: ρήξη με τη λιτότητα χωρίς οργανωμένη σύγκρουση με τους μηχανισμούς του κράτους.
Η ίδια η κρίση γύρω από τον προϋπολογισμό όμως δείχνει ξεκάθαρα ότι το κράτος δεν είναι ένα ουδέτερο εργαλείο που μπορεί απλώς να περάσει σε άλλα χέρια. Οι πιέσεις των αγορών, οι δεσμεύσεις απέναντι στο μεγάλο κεφάλαιο, “κοράκια των funds” και “τιμωροί των ομολόγων” μαζί και το “βαθύ κράτος” -από τα στελέχη των υπουργείων ως τους μηχανισμούς καταστολής- δεν εξαφανίζονται με μια εκλογική νίκη.
Στη Γαλλία σήμερα, η δυναμική των μαθητικών καταλήψεων και των εργατικών απεργιών ανοίγει τη δυνατότητα να συνδεθούν οι άμεσες διεκδικήσεις για μισθούς, σχολεία, νοσοκομεία με αιτήματα όπως η κρατικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων και ο εργατικός έλεγχος. Όχι σαν πρόγραμμα που θα το εφαρμόσει μια πιθανή αριστερή κυβέρνηση, αλλά σαν μεταβατικά αιτήματα που μπορούν να ενώσουν τους αγώνες, να αμφισβητήσουν τις προτεραιότητες του προϋπολογισμού και του Μακρόν και να ανοίξουν τον δρόμο για μια συνολικότερη ανατροπή. Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι ποιος θα διαχειριστεί τη λιτότητα καλύτερα, αλλά ποια τάξη θα επιβάλει τις δικές της ανάγκες. Και η δύναμη γι' αυτό βρίσκεται στο οργανωμένο εργατικό κίνημα και την επαναστατική Αριστερά.

