Διεθνή
Παραγουάη: Πίσω από τους “Δείκτες”, η φούσκα μαύρης τρύπας

Αντικυβερνητική διαδήλωση στην Παραγουάη. Φωτό: Jorge Saenz/AP

Από επιτυχία σε επιτυχία πήγαινε ο πρόεδρος της Παραγουάης, Σαντιάγο Πένια, μέχρι που πριν από μια βδομάδα έσκασε το μεγαλύτερο σκάνδαλο στην ιστορία της χώρας και ο ίδιος πήγε κατευθείαν στη φυλακή. 

Ο κόσμος ξύπνησε ένα πρωί στις αρχές του μήνα και ανακάλυψε ότι οι τραπεζικοί λογαριασμοί σχεδόν του μισού πληθυσμού της χώρας είχαν μείνει άδειοι. Οι εξελίξεις στην Παραγουάη είναι μεγάλο χτύπημα για τους νεοφιλελεύθερους και στη Λατινική Αμερική και διεθνώς.

Ο Σαντιάγο Πένια προέρχεται από τα σαλόνια της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Όταν ανέλαβε την προεδρία πριν από τρία χρόνια, οι διεθνείς οργανισμοί πανηγύριζαν. Δεν σταμάτησαν να βγάζουν ανακοινώσεις για το πόσο καλά τα πάει πλέον η οικονομία της Παραγουάης. Ανάπτυξη, σταθεροποίηση του πληθωρισμού, όλα τα κατάφερνε ο Πένια. Από κοντά ήρθαν οι τράπεζες και οι οίκοι αξιολόγησης που αναβάθμισαν την αξιοπιστία του χρηματοπιστωτικού της συστήματος.

Μέχρι που έσκασε το σκάνδαλο Ueno και αποκαλύφθηκε πως πίσω από τους θετικούς δείκτες της Moody’s και της S&P, στις τράπεζες υπήρχε μια τεράστια τρύπα που κατάπιε τις καταθέσεις των απλών ανθρώπων. Η Ueno μέχρι το 2023 λειτουργούσε μόνο ψηφιακά. Αλλά με τον “εκμοντερνισμό” της οικονομίας πήρε άδεια να λειτουργεί σαν κανονική τράπεζα. Μέσα σε λίγο καιρό, έφτασε πριν από λίγους μήνες να έχει σχεδόν τρία εκατομμύρια πελάτες, το 60% των ενήλικων κατοίκων της χώρας. Όλες οι επιχειρήσεις της χώρας περνούσαν τις μπίζνες τους μέσα από αυτήν την υπερτράπεζα. Η αλήθεια πίσω από την “επιτυχία” ήταν πως ο δείκτης φερεγγυότητας (η κάλυψη σε πραγματικό χρήμα απέναντι στις υποχρεώσεις) είχε καταρρεύσει στο 5,5, ενώ τυπικά έπρεπε να ξεπερνάει το 12%.

Πώς προκλήθηκε αυτή η μαύρη τρύπα; Καθώς η τράπεζα αγκάλιαζε ολόκληρη την οικονομία, ενέκρινε δάνεια προς τις εταιρείες από τις οποίες εξαρτιόταν, ιδιαίτερα φυσικά τις εταιρείες του επιχειρηματικού ομίλου στον οποίο ανήκε (Vazquez). Δισεκατομμύρια έφευγαν χωρίς κανέναν έλεγχο για να καλύψουν τις ανάγκες σε ρευστό και να δώσουν κάλυψη στις δραστηριότητες των αδελφών εταιρειών. 

Ταχυδακτυλουργικά

Ο Πένια ήταν μέτοχος του ομίλου Vazquez και αποφάσισε να παραμείνει όταν εκλέχθηκε πρόεδρος. Αποχώρησε μόνο το 2025 και αφού πρώτα φρόντισε να ξεκαθαρίσει ότι όλες οι υποψίες για την κατάσταση της Uneo είναι σκέτα ψέματα. Μάλιστα πήρε τον Κάρλος Καρβάγιο, πρόεδρο της Ueno ως το 2023, και τον διόρισε πρόεδρο της Κεντρικής Τράπεζας της Παραγουάης. Όλοι ήταν ικανοποιημένοι, ιδιαίτερα η ίδια η Ueno που θα μπορούσε να συνεχίσει τα ταχυδακτυλουργικά της έχοντας την κάλυψη των πιο σημαντικών θεσμών, της Προεδρίας και της Κεντρικής Τράπεζας.

Για τον Καρβάγιο και τον Πένια, τα συμφέροντα των αφεντικών του Ομίλου και τα κέρδη των εταιρειών ήταν αυτό που τους ένοιαζε πάνω από όλα. Οι “θεσμικές” τους θέσεις ήταν ένα ακόμη εργαλείο για να τα εξυπηρετούν. Στις 6 Νοέμβρη, η Γερουσία καθαίρεσε τον Πένια και τον παρέδωσε στα χέρια του στρατού μέχρι να οργανωθεί το ειδικό δικαστήριο. Η Προεδρία πέρασε στα χέρια του αντιπροέδρου Αγιάνα, ο οποίος (όπως και πολλοί άλλοι), είναι επίσης μπλεγμένος στο σκάνδαλο της Ueno.

Υποτίθεται πως το Ταμείο Εγγύησης των Καταθέσεων καλύπτει τις καταθέσεις μέχρι και ποσού αντίστοιχου 75 μισθών, κανείς δεν είναι σίγουρος ότι τα χρήματα θα βρεθούν. Οι διαδηλώσεις που ξέσπασαν με το που έγινε γνωστό το σκάνδαλο ανάγκασαν το κράτος να αρχίσει μια άμεση επιστροφή στον κόσμο που έμεινε ξαφνικά χωρίς τίποτα. Αλλά το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα αντιμετωπιστεί η μαύρη τρύπα όχι στις καταθέσεις των ιδιωτών αλλά στα ταμεία των συντάξεων και άλλα δημόσια ταμεία που είχαν τοποθετήσει τα χρήματά τους στην Ueno.

Ο Τραμπ και η κυβέρνησή του ισχυρίζονται πως μπορεί να χάνουν πόντους στη Μέση Ανατολή, εξασφαλίζουν όμως όλο και περισσότερο τον απόλυτο έλεγχο στο Δυτικό Ημισφαίριο, στην αμερικανική ήπειρο από άκρη σε άκρη. Όμως, η επέμβαση και το πραξικόπημα για την ανατροπή του Μαδούρο δεν έφερε τη σταθερότητα στη Βενεζουέλα. Ο εκλεκτός τους, ο φασίστας Μπολσονάρο αντί να βρεθεί στο προεδρικό μέγαρο της Βραζιλίας έφυγε την αμέσως επόμενη μέρα των εκλογών για το Μαϊάμι. Το οικονομικό “θαύμα” του Μιλέι στην Αργεντινή μετατρέπεται σε μια δυστοπία με μισθούς 219 ευρώ γιατί “τα αφεντικά έχουν ανάγκες”. Και τώρα μπαίνει σε άγνωστα νερά και η Παραγουάη, που στα χρόνια του Πένια έτρεξε να πάρει μέρος σε όλες τις πρωτοβουλίες του Τραμπ, ακόμη και σε υποστήριξη του Νετανιάχου.