Διεθνή
Βραζιλία: Έκρηξη οργής

Φωτό: ΑΡ Bruna Prado

Η 19 Ιούνη ήταν η μέρα των μεγαλύτερων διαδηλώσεων στη Βραζιλία στη διάρκεια της πανδημίας. Η αργή κατάρρευση της ακροδεξιάς κυβέρνησης Μπολσονάρο καταγράφεται από πολλές και διαφορετικές ενδείξεις εδώ και καιρό, αλλά πλέον η σκυτάλη περνάει με μαζικούς όρους στους δρόμους. Ήταν το δεύτερο μεγάλο ραντεβού του κινήματος “Κάτω ο Μπολσονάρο” μετά τις 29 Μάη και το προχώρημα ήταν εμφανές. Στις 29 Μάη έγιναν διαδηλώσεις σε 210 πόλεις με 420 χιλιάδες κόσμο συνολικά. Το περασμένο Σάββατο, 19 Ιούνη, μόνο στο Σάο Πάολο βγήκαν 100 χιλιάδες και άλλες 70 χιλιάδες στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Συνολικά, εξελίσσονταν 427 διαφορετικές διαδηλώσεις την ίδια στιγμή.

Ταυτόχρονα, επιβεβαιωνόταν το ξεπέρασμα του συμβολικού αριθμού του μισού εκατομμυρίου νεκρών στη χώρα από την Covid-19. Ο Μπολσονάρο βρέθηκε επικεφαλής της καμπάνιας ότι ο κορονοϊός δεν υπάρχει και πως τα εμβόλια είναι μια απάτη, αφήνοντας έτσι τη χώρα ανοχύρωτη και απροετοίμαστη. Σε απόλυτους αριθμούς, η Βραζιλία είναι η δεύτερη χώρα σε νεκρούς μετά τις ΗΠΑ. Αυτές τις μέρες, κατά μέσο όρο, χάνουν τη ζωή τους 2.000 άνθρωποι κάθε μέρα. Δίπλα στο θάνατο, απλώνεται και η ανεργία που πλησίασε επίσημα τα 15 εκατομμύρια ανθρώπους, δύο εκατομμύρια περισσότερους από πέρυσι. Ένα 55-60% του πληθυσμού βρίσκεται σε κατάσταση “διατροφικής αβεβαιότητας”.

Η κρίση αυτή δεν περνάει απαρατήρητη και από την άρχουσα τάξη. Ο Μπολσονάρο συνεχίζει να ελέγχει την κυβέρνηση και τα νομοθετικά σώματα, αλλά παρουσιάζεται σαν κάποιος που απλώς περιμένει την ήττα του στις εκλογές του 2022. Η κοινοβουλευτική επιτροπή που έχει συσταθεί για να διερευνήσει τις ευθύνες της κυβέρνησης για τους, μέχρι στιγμής, μισό εκατομμύριο νεκρούς, φέρνει στο φως κάθε μέρα στοιχεία για τη δολοφονική πολιτική του Μπολσονάρο. Στο μεταξύ, ο πρώην πρόεδρος της χώρας, Λούλα, τον οποίο έβαλε φυλακή η ακροδεξιά και παρουσιαζόταν σαν τελειωμένη υπόθεση μέχρι πρόσφατα, πλέον όχι μόνο είναι ελεύθερος αλλά και ηγείται στις δημοσκοπήσεις για τις εκλογές του 2022.

Όμως, η λογική της αναμονής να πέσει ο Μπολσονάρο σαν ώριμο φρούτο είναι καταστροφική. Πρώτα από όλα γιατί στο μεταξύ συνεχίζει τα εγκλήματα. Η διοργάνωση του Κόπα Αμέρικα που εξελίσσεται αυτές τις μέρες είναι μόνο ένα χτυπητό παράδειγμα. Το Κόπα Αμέρικα ήταν προγραμματισμένο αρχικά να γίνει στην Αργεντινή και την Κολομβία. Η Κολομβία όμως αποκλείστηκε λόγω των μαζικών διαδηλώσεων και της εξέγερσης ενάντια στην κυβέρνηση Ντούκε. Η Αργεντινή βγήκε εκτός λόγω της πανδημίας, και τελικά βρέθηκε η χώρα με το μισό εκατομμύριο νεκρούς να το φιλοξενήσει. 

Κατάρρευση

Στις πρωτεύουσες των περιφερειών της Βραζιλίας οι ΜΕΘ έχουν καταρρεύσει, εκεί ακριβώς που διεξάγονται οι ποδοσφαιρικοί αγώνες. Όμως, τι είναι οι θάνατοι μπροστά στα λεφτά που βάζουν στην τσέπη οι κολλητοί του Μπολσονάρο. Το SBT, το κανάλι που πήρε τα δικαιώματα για τους αγώνες, ανήκει στον Σίλβιο Σάντος, που στηρίζει την ακροδεξιά. Ο γαμπρός του ιδιοκτήτη είναι και υπουργός Τηλεπικοινωνιών.

Και δίπλα στην καταστροφή από τα νοσοκομεία που φτάνουν στα όριά τους, τώρα υπάρχει και μαζική έλλειψη εμβολίων. Στο Σάο Πάολο, πρώτη δόση δεν έχει κάνει ούτε το 40%, ενώ δύο δόσεις ούτε 15% του κόσμου. Στο μεταξύ, σύμφωνα με επίσημες έρευνες, η προετοιμασία του Κόπα Αμέρικα είναι από μόνη της υπεύθυνη για εκατοντάδες κρούσματα Covid-19. Στην πλειοψηφία τους είναι εργαζόμενοι σε υπεργολαβίες που αναγκάζονται να κάνουν πολλές και διαφορετικές δουλειές και να μετακινούνται με μέσα μαζικής μεταφοράς.

Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις ιδιωτικοποιήσεων και περικοπών του Μπολσονάρο στη διάρκεια της πανδημίας έχουν οδηγήσει σε μια σειρά εργατικούς αγώνες. Κάτω από αυτήν την πίεση, τα κόμματα της ρεφορμιστικής Αριστεράς αναγκάστηκαν να καλέσουν στις διαδηλώσεις της 19 Ιούνη, μαζί με τα συνδικάτα που ελέγχουν και τα μαζικά κινήματα όπως το MST, των ακτημόνων. Όμως το έκαναν χωρίς να οργανώσουν τη συμμετοχή. 

Ο ίδιος ο Λούλα είπε πως θα πάρει μέρος αλλά δεν θα “κάνει κάλεσμα”, για να μην μετατρέψει τις κινητοποιήσεις σε προεκλογικές συγκεντρώσεις. Αυτό που επιχειρεί ο Λούλα και οι γραφειοκρατίες είναι να συνδεθούν με την εκρηκτική ανάγκη που έρχεται από τα κάτω για σύγκρουση με τον Μπολσονάρο, αλλά να την κρατήσουν σε απόσταση ασφαλείας για να μην προκληθεί αναταραχή τύπου Κολομβίας ή Χιλής. Ταυτόχρονα ο Λούλα κάνει λόγο για ένα “πλατύ μέτωπο” το οποίο θα περιλαμβάνει και τους καπιταλιστές και τη Δεξιά που θέλει να ξεφορτωθεί τον Μπολσονάρο. Η κατάσταση δημιουργεί πιέσεις και στην Αριστερά, καθώς η εκλογική νίκη του Λούλα παρουσιάζεται σαν μοναδική ρεαλιστική εναλλακτική.

Κι όμως, φτάσαμε ως εδώ, χάρη στην Αριστερά που δεν το έβαλε κάτω και συγκρούστηκε με τον Μπολσονάρο από την πρώτη στιγμή, και δεν αποδέχτηκε το αφήγημα της “φασιστικής νίκης χωρίς επιστροφή”. Η λογική των ρεφορμιστών επιτρέπει και στον Μπολσονάρο αλλά και στην υπόλοιπη δεξιά να ανασυγκροτηθεί μέσα στην επόμενη χρονιά. Η μεγάλη συμμετοχή στις 19 Ιούνη δείχνει τον διαφορετικό δρόμο. Ο Μπολσονάρο είναι με την πλάτη στον τοίχο. Είναι η στιγμή της μαζικής αντεπίθεσης, όχι της αναμονής.