Διεθνή
Ώρα για αυξήσεις στους μισθούς

Άλεξ Καλλίνικος

Στις τάξεις των αφεντικών συνεχίζεται να επικρατεί αναστάτωση σχετικά με τον κίνδυνο του πληθωρισμού. Το Μάη, ο δείκτης ξανατινάχτηκε προς τα πάνω και στις ΗΠΑ και στη Βρετανία. Η μεγάλη ανησυχία γι’ αυτούς είναι οι μισθοί, γιατί αν άρχιζαν να ανεβαίνουν σημαντικά, θα συμπιέζονταν τα κέρδη παντού. Η αντίδραση των αφεντικών θα ήταν να αυξήσουν τις τιμές, οι εργάτες θα απαιτούσαν μεγαλύτερους μισθούς, και έτσι θα μπορούσε να προκληθεί ένα σπιράλ τιμών-μισθών σαν αυτό της δεκαετίας του 1970. Ο μαρξιστής συγγραφέας Κρις Χάρμαν είχε εξηγήσει εκείνη την εποχή γιατί είναι ψέμα πως οι αυξήσεις στους μισθούς προκαλούν τον πληθωρισμό. Όμως, πολλοί αναλυτές από την άρχουσα τάξη - για παράδειγμα ο Ολιβιέ Μπλανσάρ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ- πιστεύουν ότι όντως προκαλούν πληθωρισμό.

Αυτοί τους οι φόβοι τροφοδοτούνται από ιστορικά στοιχεία για το τι συμβαίνει μετά από πανδημίες. Σύμφωνα με το περιοδικό Εκόνομιστ “υπάρχουν έρευνες που δείχνουν πως οι εργάτες τα καταφέρνουν καλύτερα σε περιόδους μετά από πανδημίες. Μια περσινή δημοσίευση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Σαν Φρανσίσκο καταλήγει πως οι πραγματικοί μισθοί τείνουν να ανεβαίνουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό προκαλείται μέσω ενός μακάβριου μηχανισμού: η αρρώστια αποδεκατίζει του εργάτες, κι έτσι οι επιζώντες έχουν ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση”.

Για καλή μας τύχη, ο απολογισμός της covid-19, παρότι τραγικός, δεν συγκρίνεται σε καμία περίπτωση με το Μαύρο Θάνατο της δεκαετίας του 1340, όταν η βουβωνική πανώλη σκότωσε το ένα τρίτο του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Η Σάρα Ο’Κόνορ, εξαιρετική συντάκτης για εργασιακά ζητήματα στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, θυμίζει το “Θέσπισμα για τους Εργαζόμενους” του 1351: “Ορισμένοι, βλέποντας τις δυσχέρειες των αφεντικών και την έλλειψη υπηρετών, δηλώνουν μη διατεθειμένοι να δουλέψουν αν δεν πάρουν σε αντάλλαγμα υπερβολικά μεγάλους μισθούς”.

Ωστόσο, υπάρχουν κάποια σημάδια αυξήσεων στους μισθούς. Στις ΗΠΑ, οι μισθοί των απλών εργατών το Μάη αυξήθηκαν με ετήσιο ρυθμό σχεδόν 7%. Ενώ υπάρχουν πολλές αναφορές για ελλείψεις εργατών και εργατριών, ιδιαίτερα στον τομέα της εστίασης και του τουρισμού, δηλαδή σε καφετέριες, μπαρ, εστιατόρια, ξενοδοχεία κλπ.

Η Ο’Κόνορ αντιμετωπίζει με δυσπιστία αυτές τις ειδήσεις. Επισημαίνει πως πάνω από τις μισές πρόσφατες αυξήσεις είναι χαμηλότερες από τις αντίστοιχες αυξήσεις πριν από ένα χρόνο, ενώ οι περισσότεροι δημόσιοι υπάλληλοι είδαν τους μισθούς τους να παραμένουν στάσιμοι. Ενώ, όσον αφορά τις ελλείψεις εργατικών χεριών, η Ο’Κόνορ λέει πως “Κάποιοι από τους δυνητικά διαθέσιμους εργάτες συνεχίζουν να ανησυχούν για τον ιό (και έχουν κάθε λόγο: οι μάγειρες βρίσκονται ανάμεσα στα δέκα πρώτα επαγγέλματα με σχετικά υψηλότερους δείκτες θνητότητας από Covid-19 όσον αφορά στους άντρες). Άλλοι φοβούνται πως θα ξαναβρεθούν σε αναστολή ή θα απολυθούν ξανά, αν επιβληθεί καινούργιο λοκντάουν. 

Οι εργαζόμενοι από το εξωτερικό που επέστρεψαν στις χώρες τους για να βρεθούν με τις οικογένειες τους ανησυχούν για την επιστροφή στη Βρετανία, καθώς μπορεί να βρεθούν αποκλεισμένοι στη λάθος πλευρά των συνόρων, μακριά από τους δικούς τους. Ο κόσμος ζυγίζει αυτά τα ρίσκα με βάση τα πιθανά ανταλλάγματα: ο διάμεσος μισθός στην εστίαση είναι χαμηλότερος από όλους τους άλλους τομείς, 1008€ το 2019, και σχεδόν το ένα πέμπτο των εργατών έχει προσληφθεί με καθεστώς ΄μηδενικών ωρών΄ - το αφεντικό τους φωνάζει μόνο όταν τους έχει ανάγκη”. 

Σε αυτούς τους τομείς, οι εργοδότες απέλυσαν το ένα πέμπτο των εργαζομένων, παρά τις δυνατότητες που είχαν για αναστολή εργασίας. Υπάρχουν ελλείψεις σε πολλά σημεία. Το περιοδικό Λος Άντζελες αναφέρει έναν “22χρονο φοιτητή που δούλευε σε εστιατόριο σε ένα θέρετρο για τρία χρόνια… Αρχικά μπήκε σε αναστολή, και στη συνέχεια αποδεσμεύτηκε μιας και έδωσε στη δουλειά του βεβαίωση από το γιατρό ότι δεν θα ήταν ικανός να επιστρέψει στη δουλειά όταν θα ξανάνοιγε το εστιατόριο. Από τότε άρχισε σπουδές στο Πανεπιστήμιο και ξεκίνησε να κάνει μια πρακτική στην οποία λέει πως πληρώνεται παραπάνω από ό,τι έπαιρνε στο εστιατόριο. Ο ίδιος λέει: ‘Δεν ισχύει ότι κανείς πλέον δεν θέλει να δουλέψει, όπως ισχυρίζονται τα ΜΜΕ, απλώς ξέρουμε τι αξίζουμε. Κανείς δεν θέλει να δουλέψει για μισθούς πείνας σε μια απίστευτα δύσκολη δουλειά με λίγα ή καθόλου επιπλέον οφέλη, άθλιους προϊστάμενους, απαίσια ωράρια, δουλειά σε όλες τις αργίες χωρίς εξαίρεση και παντελή περιφρόνηση για τον κάθε εργαζόμενο και την υγεία του”.

Αυτό που φαίνεται να εξελίσσεται με την αυξητική πορεία του πληθωρισμού, δεν μοιάζει τόσο με μια μεγάλη εκτόξευση των τιμών, όσο με αποτέλεσμα προσωρινών διαταράξεων σε συγκεκριμένους τομείς ως αποτέλεσμα της πανδημίας - για παράδειγμα με την έλλειψη σε τσιπάκια για υπολογιστές η οποία έχει επιβραδύνει την παραγωγή αυτοκινήτων και εκτινάξει τις τιμές των μεταχειρισμένων. Αυτά τα φαινόμενα είναι που ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν αποκαλεί “παροδικά σοκ”.

Οι ίδιες αυτές διαταράξεις -μαζί με τις μαζικές αναστολές εργασίας και άλλες δυνατότητες για επιδοτήσεις- έχουν διευρύνει τις επιλογές που έχουν οι εργάτες και τις εργάτριες σε τομείς διαβόητους για τους χαμηλούς τους μισθούς, όπως η εστίαση και ο τουρισμός. Καλή τους επιτυχία ευχόμαστε, αν αρχίσουν να απαιτούν “υπερβολικούς” (δηλαδή αξιοπρεπείς) μισθούς.